پلهای شگفتیساز ایران در جنگها
در شرایطی که دشمنان در جنگ رمضان با حمله به زیرساختهای صنعتی، درمانی و مهندسی ایران تلاش میکنند توان ملی کشور را تضعیف کنند، مروری بر تجربههای تاریخی بهویژه شاهکارهای مهندسی نظامی ایران در دوران دفاع مقدس نشان میدهد که ایران نهتنها در میدان نظامی، بلکه در عرصه مهندسی رزمی و بازسازی نیز توان تبدیل تهدید به فرصت را دارد؛ تجربهای که امروز نیز در برابر حملات آمریکا و اسرائیل تکرار شده است.
بیش از یک ماه است که دشمنان، خاک کشورمان را مورد آماج حملات ددمنشانه قرار دادهاند. سران آمریکا و اسرائیل در این جنگ در سخنرانیهای خود عنوان کردهاند که «جمهوری اسلامی ایران را به عصر حجر باز میگردانند» و با همین رویکرد، با حمله به مجتمع فولاد، پتروشیمی، مراکز بهداشتی و پزشکی و مراکز تحقیقاتی در پی جبران ناتوانی خود در عرصه نظامی هستند. این نوع حملات نشان میدهد که هدف اصلی دشمن نه صرفاً اهداف نظامی، بلکه زیرساختهای حیاتی و توان علمی و صنعتی کشور است.
به گزارش ایسنا؛ در حمله روز ۱۳ فروردین ۱۴۰۵، روزی که مردم برای گذران ۱۳ بدر به طبیعت رفته بودند، دو مرتبه به پل B۱ حمله شد. این پل از منظر علم مهندسی جایگاه ویژهای در منطقه غرب آسیا داشت و حمله به آن نشاندهنده تمرکز دشمن بر تخریب زیرساختهای مهندسی و لجستیکی کشور است. چنین اقداماتی در جنگها معمولاً زمانی رخ میدهد که طرف مقابل در میدان نظامی با بنبست مواجه شده و تلاش میکند از طریق ضربه به زیرساختها، توان پشتیبانی و روحیه ملی را هدف قرار دهد.
به همین مناسبت باید نکتهای را به یاد دشمنان امروز و حامیان دیروز صدام در جنگ تحمیلی یادآور شویم و آن اینکه از شگفتانههای مهندسی ذهن زیبای ایرانیان، «پل خیبر» و «پل بعثت» یا «پل قدیم خرمشهر» بود؛ پروژههایی که در سختترین شرایط جنگی تحمیلی هشت ساله طراحی و اجرا شدند و هنوز هم در تاریخ مهندسی نظامی جهان بهعنوان نمونههای کمنظیر شناخته میشوند.
روایت ساخت پل خیبر
در سال ۱۳۶۳ یگان مهندسی رزمی سپاه با مشارکت جهاد سازندگی و وزارت صنایع سنگین وقت، در طرحی ابتکاری برای وصل کردن ساحل شرقی هورالهویزه به جزایر مجنون، در مدت ۷۵ روز پل شناوری به طول ۱۳ کیلومتر ساختند که ساخت چنین پلی در تاریخ جنگها بیسابقه بود. این پروژه که با نام «پل خیبر» شناخته شد، طولانیترین پل شناور نظامی جهان با مواد جدید و پایدار در مقابل بمباران بود.
خبرگزاری فرانسه در سوم فروردین ۱۳۶۳ اعلام کرد: «به گفته مسئولان دولتی آمریکا، دست یافتن به پل قایقی با چنین طولی در تاریخ نظامی مدرن بیسابقه است.» از این خبر معلوم میشود آنها هنوز درک درستی از کیفیت ساخت پل قایقی و توان مهندسی ایران نداشتند و تصور نمیکردند ایران در شرایط جنگ و تحریم بتواند چنین پروژهای را اجرا کند.
برای شناورسازی این پل از مواد پلیمری استفاده شد تا در صورت حمله هوایی دشمن، به سرعت قابل تعمیر و تعویض باشد. همچنین در فواصل معینی از طول پل، پارکینگ و محل توپ ضد هوایی تعبیه شد و قطعات یدکی نیز در طول مسیر به پل اصلی متصل شد تا در صورت نیاز به سرعت جایگزین شود. این سطح از طراحی مهندسی در شرایط جنگی نشاندهنده ترکیب خلاقیت، سرعت عمل و دانش فنی مهندسان ایرانی بود.
طراحی این پل حاصل مطالعات و کار شبانهروزی شهید مهندس «بهروز پورشریفی» و جهادگران جهاد سازندگی خراسان و همکاری مؤثر وزارت سپاه و قرارگاه صراطالمستقیم بود. این پروژه نهتنها یک سازه مهندسی، بلکه نمادی از مدیریت جهادی و توان داخلی در شرایط فشار و جنگ محسوب میشد.
پلی که که اروند وحشی را رام کرد
همچنین پل «بعثت» بهعنوان بزرگترین کار عمرانی و مهندسی در دوران دفاع مقدس شناخته میشود که پس از فتح فاو، بهمنظور بهبود تردد و افزایش توان انتقال نیرو، تجهیزات و پشتیبانی به این منطقه، روی رودخانه اروندرود طراحی، احداث و در ۲۲ مهر سال ۱۳۶۵ از آن بهرهبرداری شد. این پروژه عظیم عمرانی و مهندسی که به دست توانمند متخصصان این مرز و بوم انجام شد، امروز بهعنوان شاهکار مهندسی رزمی جنگ ایران در دانشگاههای مهندسی دنیا مورد مطالعه و تدریس قرار میگیرد.
مرور این تجربههای تاریخی نشان میدهد که حمله به پلها، مراکز صنعتی، پزشکی و تحقیقاتی اگرچه خسارتهایی به همراه دارد، اما تجربه تاریخی نشان داده است که ایران در شرایط فشار و جنگ، توان بازسازی سریع، نوآوری مهندسی و حتی تبدیل تهدید به فرصت را دارد. همانگونه که در دوران دفاع مقدس، محدودیتها و حملات دشمن به خلق شاهکارهای مهندسی مانند پل خیبر و پل بعثت منجر شد، در شرایط امروز نیز حملات به زیرساختها لزوماً به معنای تضعیف توان کشور نیست، بلکه میتواند به توسعه فناوریهای جدید، خودکفایی بیشتر و افزایش توان مهندسی و نظامی منجر شود.
