اقتصاد در خاموشی؛ ۱۰۰ همت خسارت و سونامی بیکاران
در دی ماه صدهزار میلیارد تومن از تراکنش حذف شده. آنچه در دیماه رخ داد را میتوان دومین ضربه اقتصادی در سال جاری دانست. جنگ ۱۲ روزه هم اثرات سنگینی بر اقتصاد ایران از خود به جا گذاشت. در روزهای جنگ و پس از آن، واحدهای اقتصادی خصوصی و دولتی در اندازه مختلف از کسبوکارهای خانگی تا شرکتهای بزرگ و صنایع، به دلیل شرایط جنگی، انسداد مرزها، بسته شدن حریم هوایی، تعطیلی فرودگاهها، قطعی اینترنت و اختلال GPS با چالشهایی جدی مواجه شدند.
فرارو – تعدیل نیرو و کاهش درآمد، دو کلیدواژهای هستند که این روزها در دل گزارشها، اخبار و اظهارنظرها خود را نشان میدهند. شرایطی که بخش مهمی از آن، به قطعی طولانی مدت اینترنت و ارتباطات در دیماه گذشته و آثار اقتصادی و اجتماعی آن برمیگردد.
به گزارش فرارو، در همان ایام خاموشی ارتباطات این تخمینها از سوی مقامات رسمی و کارشناسان شنیده میشد که هر روز قطعی اینترنت، پنج هزار میلیارد تومان خسارت اقتصادی از خود به جا میگذارد. حالا با انتشار گزاش اقتصادی دیماه از سوی شاپرک (شرکت شبکه الکترونیکی پرداخت کارت)، این تخمینها تبدیل به اعداد و ارقام روی کاغذ شدند.
۱۰۰ هزار میلیارد تومان خسارت
گزارش شاپرک نشان میدهد که در دیماه، ۱۸۵ میلیون تراکنش به ارزش حدودی ۱۰۰ هزار میلیارد تومان نسبت به ماه آذر از چرخه اقتصاد کشور حذف شده است. این تنها بخشی از خسارتهای خاموشی اینترنت در دیماه است. چرا که کاربران در شبکههای اجتماعی بر این موضوع تاکید داشتند که شبکه شاپرک، مربوط به تراکنشهای خرد مانند گردش مالی خرید و پرداخت قبض و شارژ از طریق موبایل، دستگاههای کارتخوان و پرداختیهای اینترنتی بوده و ارقام مربوطه، نشاندهنده تاثیر این خاموشی بر اقشار مختلف مردم و کسبوکارهای کوچک است.
یکی از کاربران اقتصادینویس توئیتر در این باره نوشت: «پشت حذف بیش از ۱۰۰ هزار میلیارد تومان تراکنش از شاپرک در ۳۰ روز گذشته بابت اختلال اینترنت یک آنلاین شاپ اینستاگرامی هست که اجاره خونهاش عقب افتاده. یک مغازهدار هست که درآمد آنلاینش بیشتر از فروش حضوری بوده، یک برنامهنویس فریلنسر که پروژه خارجی داشته و نتونسته تحویل بده. یک خانم خانه دار که با فروش آنلاین خرج خودش و بچههاش رو درمیآورده. درآمد این افراد قطع شده و موندن با پرداخت قبوض و اجاره و مالیات چه کنند. کسبوکار کوچک که ضربه بخوره، تامینکننده عمده هم آسیب میبینه ممکنه سرمایش رو از کسب و کار خارج کنه و رکود اقتصادی عمیقتر میشه!»
قطعی اینترنت بینالملل به غیر از تاثیرگذاری بر تراکنشها، آثار دیگری هم بر طیف گستردهای کسبوکارهای آنلاین یا نیازمند به این ابزار ارتباطی گذاشت؛ این خسارتها را میتوان به صورت جداگانه در پلتفرمهای آنلاین، بازار تبلیغات دیجیتال، رسانههای برخط، پلتفرمهای محتوامحور، خدمات دادهمحور، شرکتهای بازرگانی و ارائه دهندگان خدمات عمومی استخراج کرد که این رقم را افزایش میدهد.
آنچه در دیماه رخ داد را میتوان دومین ضربه اقتصادی در سال جاری دانست. جنگ ۱۲ روزه هم اثرات سنگینی بر اقتصاد ایران از خود به جا گذاشت. در روزهای جنگ و پس از آن، واحدهای اقتصادی خصوصی و دولتی در اندازه مختلف از کسبوکارهای خانگی تا شرکتهای بزرگ و صنایع، به دلیل شرایط جنگی، انسداد مرزها، بسته شدن حریم هوایی، تعطیلی فرودگاهها، قطعی اینترنت و اختلال GPS با چالشهایی جدی مواجه شدند. هنوز رقم مشخصی از خسارتهای مستقیم و غیرمستقیم این جنگ به اقتصاد کشور وجود ندارد.
سونامی تعدیل
ضربات اقتصادی، آثار مختلفی بر جامعه میگذارند که تعدیل نیرو و از بین رفتن مشاغل، یکی از آنهاست. هنوز مشخص نیست که خسارت اقتصادی قطعی ارتباطات در دیماه، چه میزان کسب و کار یا شغل را از بین برده است. بر اساس آماری که مدیرکل دفتر سیاستگذاری و توسعه اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در آذرماه طی یک جلسه در کاشمر ارائه داد، «در دو ماهه تیر و مرداد و پس از جنگ ۱۲ روزه، بیش از ۶۰۰ هزار نیروی کار رسمی از بنگاههای مشمول تأمین اجتماعی در کشور تعدیل شدند.»
از چند روز قبل، در توئیتر فارسی روایتهای مختلفی از تعدیل نیرو در شرکتهای مختلف و افزایش نیروهای متقاضی شغل منتشر میشود. نکته این که شرایط مذکور در ماههای پایانی سال و پیش از تعطیلات نوروز ۱۴۰۵ بر کشور بار شده است.
در کنار این روایتها، تعداد زیادی از کسبوکارهای اینترنتی با برقراری اتصال اینترنت، تلاش کردند تا فعالیت شغلی خود را از سر بگیرند. فعالیتهای آنها از یک طرف با خاموشی اینترنت و قطع ارتباطات با مخاطب با چالش روبرو شد. از طرف دیگر وقتی اینترنت وصل شد، آغاز به فعالیت آنها واکنشهای تندی از سوی برخی کاربران مجازی به دنبال داشت مبنی بر این که این کسبوکارها مشغول عادیسازی شرایط هستند. فضا برای آنها در چند روز اخیر بهتر از قبل شده و با حمایت کاربران عادی همراه است.
در چنین شرایطی، از دست دادن شغل و تعطیلی کسب و کارها، فشار اقتصادی بر جامعه را افزایش میدهد. روندی که با گذشت کمتر از ۴۰ روز از ناآرامیهای دیماه ۱۴۰۴، خبر خوشایندی برای جامعه محسوب نمیشود. چرا که فارغ از موضوع قطعی اینترنت و تاثیر آن بر کسبوکارها، شرایط اقتصادی کشور به صورت کلی و در حوزههای مختلف، از لحاظ شاخصهای گوناگون، نامطلوب ارزیابی میشود.
