رضا اميرخاني: حيف است اين انقلاب بدون فرهنگ جلو برود
رضا اميرخاني گفت: انقلاب اسلامي ايران تنها انقلابي است که با توجه به مباني فکري و فرهنگي به پيروزي رسيده؛ بنابراين حيف است که اين انقلاب بدون فرهنگ جلو برود.
به گزارش ايسنا، اميرخاني که شامگاه گذشته (شنبه، 14 آبان) در جمع دانشجويان دانشگاه تربيت معلم آذربايجان سخن ميگفت، به مقايسه رهبري امام خميني (ره) با ساير رهبران انقلابهاي مهم جهان پرداخت و گفت: امام يک تفاوت جدي با ساير رهبران انقلابهاي مهم جهان دارند و آن اينکه هيچيک از اين رهبران، به سن و سال امام نبودهاند و تلاش هيچيک نيز به اندازه تلاش ايشان نبوده است.
اين نويسنده با اشاره به مقاطع مختلف رهبري امام خميني (ره) در دوره پيش از پيروزي انقلاب، گفت: معمولاً در بررسي تاريخ و چگونگي پيروزي انقلاب، اين تاريخ به سالهاي 42 تا 57 محدود ميشود؛ اما واقعيت اين است که اين تاريخ را بايد در خاطراتي که از سالهاي جواني و دوره طلبگي امام موجود است، بررسي کنيم.
او عنوان کرد: در اين خاطرات، امام آوردهاند که در سالهاي 1310 تا 1320، به طور مرتب، از قم به تهران ميآمدند و به عنوان مستمع، در جلسات مجلس شوراي ملي حضور داشته و نطقهاي شهيد مدرس را به طور مستقيم ميشنيدند و اينطور نبود که مواضع و اظهارات مدرس را با واسطه پيگيري کنند؛ بنابراين برپايي جمهوري اسلامي و ساز و کارهاي قانون اساسي اين حکومت، داراي پشتوانه محکمي از انديشههاي کسي است که از سنين جواني به نظامسازي اسلامي فکر کرده است.
اميرخاني با اشاره به زمينههاي فرهنگي به ثمر رسيدن انقلاب اسلامي گفت: تمام انقلابهاي جهان داراي يک شاخه نظامي هستند؛ اما انقلاب اسلامي ايران تنها انقلابي است که بدون شاخه نظامي به پيروزي رسيده است.
او خاطرنشان کرد: حاکم بودن پشتوانه و تفکر عميق فرهنگي، ويژگي مهم پيروزي انقلاب اسلامي ايران است.
اين نويسنده اولويت نخست مبارزه چهرههاي برجسته انقلاب اسلامي را معطوف به حوزههاي فکري و فرهنگي دانست و گفت: عمده فعاليت شهيد بهشتي در سالهاي قبل از پيروزي انقلاب، تأسيس مدرسه دين و دانش و آشناسازي طلاّب با مسائل روز بود؛ آيتالله هاشمي رفسنجاني نيز در همين مقطع دو کتاب شاخص دارند؛ يکي «اميرکبير، قهرمان مبارزه با استعمار» در دوره قانون کاپيتولاسيون و ديگري نيز ترجمه «سرگذشت فلسطين» است که هنوز هم به نظرم در حيطه ترجمه کتاب فلسطين، کتابي با اين عيار، کار نشده است.
او افزود: رهبر معظم انقلاب نيز کتاب معروف «صلح امام حسن (ع)» نوشته سيد قطب را در اين سالها بود که ترجمه کردند.
رضا اميرخاني در توضيح ضرورت مباحث فرهنگي در پيروزي انقلاب اسلامي، گفت: يک بار با اشاره به فضاي مبارزه با رژيم ستمشاهي - که بيشتر فضاي عاشورايي بود و مفاهيم مربوط به جنگ امام حسين (ع) را در بر ميگرفت - از رهبر معظم انقلاب در مورد لزوم ترجمه اين کتاب در آن مقطع پرسيدم؛ ايشان فرمودند: «صلح امام حسن (ع) براي اين انتخاب شد که ما بگوييم امام حسن (ع) در زمان معاويه چه کرد و همان زيرساخت فرهنگي را در دوره ستمشاهي اعمال کنيم.»
او در ادامه اظهار کرد: تمام اينها زيرساختهاي فرهنگي لازم براي يک اتفاق بزرگ را فراهم کردند؛ به طوري که به جرأت ميتوان گفت اين انقلاب، قبل از اينکه يک انقلاب سياسي يا نظامي باشد، يک انقلاب شاخص فرهنگي است.
اميرخاني سپس با اشاره به مباحثههاي گروههاي مختلف در سالهاي نخست انقلاب اسلامي، گفت: در مقطعي که مناظرههايي بين شخصيتهاي انقلابي و متفکران چپ در تلويزيون برپا ميشد، در مناظرهاي که بين شهيد بهشتي و يکي از افراد چپ برپا شد، آن فرد در يکي از استدلالهاي خود، آيهاي از قرآن را اشتباه قرائت کرد؛ اما شهيد بهشتي بدون اينکه بخواهد از اشتباه اين فرد به نفع خود بهره بگيرد و وي را در برنامه تلويزيوني ضايع کند، قرائت صحيح آن آيه را در يک يادداشت پنهاني به فرد چپگرا يادآوري کرد، که اين امر حيرت فرد چپگرا را در پي داشت؛ به طوري که پس از مناظره، به شهيد بهشتي گفته بود: «اگر مشابه اين اشتباه را شما در مورد يکي از سخنان مارکس مرتکب ميشديد، من از اين حربه براي پيروزي در مناظره استفاده ميکردم» و البته شهيد بهشتي نيز در پاسخ گفته بود: «من نيامده بودم شما را زمين بزنم؛ بلکه ميخواستم در بحث با شما به يک نتيجه روشن برسم و همديگر را قانع کنيم.»
او با تأکيد بر حاکميت اخلاق در اختلاف نظرهاي فرهنگي و سياسي گفت: ما آمدهايم بر فهم يکديگر بيفزاييم؛ نه اين که يکديگر را آزار دهيم. دشمنيِ بيجا و بيمنطق با هر تفکري، بيش از هر چيز، خود ما را صاحب آن تفکر ميکند.
اميرخاني عنوان کرد: اگر فکر ميکنيم با تمدن غرب مشکل داريم - که داريم - بايد روي تمدن نو اسلامي کار کنيم؛ چرا که در غير اين صورت، به مرور، خودمان هم صاحب همان فرهنگ غربي خواهيم بود؛ هر چند که شايد ظاهرمان جور ديگري باشد.
او تأکيد کرد: اگر مي خواهيم افقي براي زندگيمان انتخاب کنيم؛ تحقق اين افق، در گرو تمدن اسلامي است و انقلاب اسلامي نيز آمد تا همين نکته را به ما بياموزد.
نويسنده کتابهاي «من او» و «از به» با اشاره به حماسههاي دوران دفاع مقدس گفت: فتح خرمشهر، مهمترين فتح جنگ بود؛ اما در همين پيروزي مهم، اگر افق ما در نگاه تئوريک به جنگ و از جنس خرمشهرِ صرفاً ايراني بود، همه هيجانهاي ما همان روز تمام ميشد؛ اما امام همان روز فرمودند «خرمشهر را خدا آزاد کرد» که اين نشاندهنده افق بسيار بلند انقلاب اسلامي است و در اين بين، فرقي بين افق خرمشهر و افق انرژي هستهيي وجود ندارد.
اميرخاني كه زماني رياست انجمن قلم را به عهده داشت، در ادامه به سؤالهاي دانشجويان پاسخ داد.
دانشجويي خطاب به اميرخاني گفت: شما در مورد نقش امام در پيروزي انقلاب اغراق کرديد و به نقش مردم اشارهاي نداشتيد.
اميرخاني پاسخ داد: نقش مردم نيز برجسته است؛ اما معتقدم در اين مجال اندک، نه تنها در مورد نقش امام اغراق نکردم؛ بلکه بسيار کمتر از جايگاه وافعي اين مرد سخن گفتم.
او خاطرنشان کرد: امام بهترين و بيشترين سالهاي عمر خود را صرف انقلاب کرد و اين در ميان ساير رهبران جهان بيسابقه است.
در ادامه، دانشجويي نوشتههاي اخير اميرخاني را ضعيف ارزيابي کرد و چرايي اين روند را از وي جويا شد.
اميرخاني پاسخ داد: سن نبوغ و خلاقيت ادبي مربوط به قبل از سيسالگي است و ما هم هرچه داريم، از کيسه فعاليت در همين سالهاست؛ بنابراين اينکه نوشتههاي اخيرم ضعيف باشند، بياحتمال نيست.
او در پايان با اشاره به ايام باشکوه حج گفت: همواره اين آرزو را داشتم که بتوانم حج بروم. در اين سالها نيز هرگاه دلتنگ آرزوي خود شدم، به ميدان انقلاب رفتم و هفت دور، اطراف دانشگاه تهران را قدم زدم.