چرا ایران از تجارت جهانی جا ماند؟
افزایش تحریمها در سالهای اخیز شرکای تجاری ایران را کاهش داده و محدود به کشورهای همسایه و چین شده است
هر چند وقت یکبار خبری درخصوص روابط تجاری ایران با یک کشور منتشر میشود که در نگاه اول محتوای آن حاکی از جهش و رکوردزنی در مبادلات تجاری دو کشور است. اما بررسی حجم تجارت بین دو کشور رقم قابلتوجهی را نشان نمیدهد.
به گزارش دنیای اقتصاد، با وجود ظرفیتهای تجاری که ایران از آن برخوردار است، وضعیت به سمتی حرکت کرده که در غیاب کشورهای مطرح و توسعهیافته، روابط تجاری ما محدود به چند کشور همسایه و چین شده و در چنین شرایطی اصرار بیفایدهای به نوعی دستاوردسازی مشهود است.
فعالان اقتصادی در ارزیابی این وضعیت که طرفهای تجاری ایران تنوع کمی دارند، به مانع اصلی تحریم و تبعات آن مانند قطع مبادلات بانکی اشاره میکنند. به اعتقاد آنها این وضعیت سبب شده تا ایران در مبادلات تجاری مجبور به اعطای امتیازات متعددی به طرف مقابل خود شود. اما عدم ارتباط ایران با کشورهای توسعهیافته سبب شده تا در عین حال که از واردات فناوری محروم میشویم، بازار صادراتی کالاهایی را که در آن دارای مزیت نسبی بودهایم نیز از دست بدهیم.
در سالهای اخیر با افزایش تحریمها، متاسفانه شرکای تجاری ایران بهشدت کاهش پیدا کردهاند. صرفا در یک دوره بسیار کوتاه بعد از برجام، فضا کمی باز شد و اروپاییها هم به شرکای تجاری ما اضافه شدند. اما بلافاصله با خروج ترامپ از برجام، بسیاری از این کشورها ارتباط تجاریشان را قطع و از ایران خارج شدند. طی این سالها شبکههای تجاری ما مدام کوچکتر شده و در حال حاضر کشورهایی که با ایران کار میکنند، شاید به تعداد انگشتهای یک دست باشند.
واردات ما بیشتر از کشورهای امارات و چین است و یک مقدار هم صادرات به کشورهایی چون افغانستان، ترکیه و عراق وجود دارد که میزان آن اندک است. این اعداد در مقایسه با ۱۰ سال پیش، به شدت کاهش پیدا کرده است. متاسفانه در سالهای اخیر صادرات نفتی و غیرنفتی ما کاهش پیدا کرده است.
آمارهای مربوط به مبادلات تجاری که در این سالها ارائه شده، بیشتر بر اساس وزن کالا بوده است. این موارد نشاندهنده میزان واقعی واردات و صادرات نیست. صادرات ما در این سالها مخصوصا از زمانی که مراودات بانکی کاهش یافت و سوئیفت از بین رفت، بهشدت کاهش پیدا کرده است. تعداد کشورها و شرکتهایی که حاضرند با ایران کار کنند، بسیار محدود شده است.
کشورهای توسعهیافته طرف تجاری ما نیستند و این مساله باعث شده که در تامین تکنولوژی دچار مشکل شویم. متاسفانه در این سالها، کیفیت تجهیزات و مواد اولیهای که وارد میکنیم کاهش پیدا کرده و بیشتر به سمت واردات از چین رفتهایم. این موضوع باعث واردات ماشینآلاتی شده که محصولاتی با کیفیت پایینتر تولید میکنند.
با وجود تحریمها نمیتوانیم انتظار توسعه در تجارت خارجی را داشته باشیم. یکی از اولین راهکارها، بهبود ارتباط با دنیا است. بدون کوچکسازی دولت و تقویت بخش خصوصی، توسعه امکانپذیر نیست. ثبات اقتصادی برای بخش خصوصی حیاتی است و متاسفانه در سالهای اخیر بیثباتی شدیدی را تجربه کردهایم.
در حال حاضر شاهد انعقاد قراردادهایی هستیم که سودی برای حوزه تجارت و مردم ندارد. ۷۰درصد تفاهمنامههای تجاری تشریفاتی و ۳۰ درصد اجرایی است. بازاری که میتواند فرصتآفرین باشد بازار اروپا، آمریکا و شرق آسیا است. کشورهای عربی هم با وجود جمعیت کم، بازارهای خیلی خوبی برای اهداف صادراتی ما هستند.
