دانشآموزان دیگر نمیتوانند تقلب کنند!
«خانمیگو» از پلتفرم آکادمی خان، معلم دیجیتالی است که به جای پاسخ دادن، با پرسشهای هوشمندانه دانشآموزان را به فکر کردن و کشف خودشان هدایت میکند؛ تجربهای که از صحنه تد تا کلاسهای واقعی نیوآرک، مسیر یادگیری را دگرگون کرده است.
در دنیایی که هوش مصنوعی وعده پاسخهای آنی را میدهد، یک معلم دیجیتال متفاوت متولد شده تا با سوال پرسیدن به جای جواب دادن، شیوه یادگیری نسل جدید را دگرگون کند.
به گزارش خبرگزاری فارس، در بهار ۲۰۲۳، وقتی «سال خان» (بنیانگذار آکادمی آموزشی خان) روی صحنه «تد» ایستاد و اسلایدی با نام «خانمیگو» را بالا آورد، معلوم بود که با یک ابزار صرفا تکنولوژیک طرف نیستیم.او از چیزی حرف میزد که به گفته خودش میتوانست نقش معلم خصوصی برای هر دانشآموز را بازی کند اما با یک تفاوت مهم!این معلم قرار نبود جواب بدهد. قرار بود سوال بسازد، مکث ایجاد کند و دانشآموز را وادار کند فکر کند. این جمله در نگاه اول ساده به نظر میرسد اما در دنیایی که آموزش دیجیتال سالها بر پاسخ سریع بنا شده بود، معنای عمیقی داشت.
هوش مصنوعی سوال میپرسد
چند هفته بعد در ۱۴ مارس ۲۰۲۳، «آکادمی خان» (پلتفرم آموزشی غیرانتفاعی) نسخه اولیه «خانمیگو» را به صورت محدود عرضه کرد. این عرضه محدود مثل باز کردن در یک آزمایشگاه واقعی بود جایی که ایده راهنمایی به جای پاسخدهی باید در کلاسهای واقعی امتحان میشد.اینجا دیگر حرف از دمو روی صحنه نبود بلکه از دانشآموزانی حرف میزدیم که پشت لپتاپ نشستهاند و منتظرند ببینند این هوش مصنوعی دقیقا چه میکند. در یکی از همین کلاسها در مدرسه «فرست اَونیو» (First Avenue) در نیوآرک، «آنا تن» (معلم پایه پنجم) تجربه خودش را جلوی دوربین برنامه «گود مورنینگ امریکا» (Good Morning America) تعریف کرد.او با صراحت گفت این ابزار جواب را نمیدهد فقط میگوید چطور و چرا، نه نتیجه را. این جمله ساده یعنی چه؟ یعنی وقتی دانشآموز یک مسئله ریاضی را وارد میکند به جای اینکه عدد نهایی تحویل بگیرد با پرسشهای مرحله به مرحله رو به رو میشود مثل معلمی که کنار میز مینشیند و میپرسد اول از کجا باید شروع کنیم.
مرز یادگیری و ارزیابی مشخص شد
اما همین تجربههای اولیه خیلی زود پای مدیران آموزشی را وسط کشید. در نیوآرک جایی که پایلوت «خانمیگو» تا ژوئن ۲۰۲۳ ادامه داشت بحث فقط یادگیری نبود بلکه بحث ارزیابی هم بود.اگر هوش مصنوعی همیشه در دسترس است تکلیف امتحان چه میشود؟ پاسخ «آکادمی خان» به این نگرانی در ۲۸ اوت ۲۰۲۳ اعلام شد و حالت آزمایشی معرفی شد. حالتی که در زمان آزمون دسترسی دانشآموز به «خانمیگو» را قطع میکند.به زبان ساده یعنی هوش مصنوعی وقتی معلم میخواهد یادگیری را بسنجد کنار میایستد.این تصمیم یک رابطه دو سویه روشن داشت که بازخورد واقعی از کلاس منجر به تغییر واقعی در محصول شد. «بارب کانز» (سخنگوی آکادمی خان) بعدها توضیح داد که هدف نهایی همیشه این بوده که هوش مصنوعی کمکیار باشد نه تقلبیار.در دنیایی که بسیاری از ابزارهای هوش مصنوعی به خاطر همین مرز باریک زیر سوال رفتند این توضیح اهمیت زیادی داشت.
دادهها موثریت ایده را تایید کردند
سال ۲۰۲۴ روایت وارد مرحله تازهای شد. پایلوتها گستردهتر شدند و دادهها جدیتر.«راجر لئون» (مدیر ناحیه آموزشی نیوآرک) از تصمیم برای ادامه و گسترش برنامه گفت تصمیمی که بدون بررسی دادهها ممکن نبود. در همین سال «بیل گیتس» (بنیانگذار مایکروسافت) از یکی از همین مدارس بازدید کرد و کمی بعد کمک مالی بنیاد گیتس برای توسعه برنامه تصویب شد.این یعنی ایدهای که با یک آزمایش کوچک شروع شده بود حالا توجه بازیگران بزرگ آموزش را هم جلب کرده بود. نوامبر ۲۰۲۴ «آکادمی خان» خلاصهای از نتایج اثربخشی را منتشر کرد.
در یکی از مطالعات موردی نیوآرک دادهها نشان میداد دانشآموزانی که مهارتهای بیشتری را در پلتفرم تمرین کردهاند در آزمونهای ایالتی پیشرفت ملموستری داشتهاند.این عددها شاید خشک به نظر برسند اما معنایشان ساده است. وقتی یادگیری به تمرین عمیقتر گره میخورد نتیجه هم تغییر میکند.«خانمیگو» امروز نه یک معجزه معرفی میشود و نه یک تهدید. داستانش روایت یک انتخاب است. انتخاب اینکه هوش مصنوعی به جای کوتاه کردن مسیر آن را قابل فهمتر کند.انتخابی که از صحنه «تد» در ۲۰۲۳ شروع شد از کلاسهای واقعی عبور کرد و حالا به پرسشی عمومی رسیده است. اگر معلمی باشد که جواب ندهد آیا ما یاد میگیریم بهتر سوال بپرسیم؟
