پیرترین موجود زنده دنیا؛ کوسه ۵۰۰ ساله ای که هنوز زنده است!
دانشمندان با بررسی عدسی چشم کوسههای گرینلند به نتیجهای شگفتانگیز رسیدهاند: یکی از این کوسهها ممکن است بیش از ۴۰۰ سال سن داشته باشد؛ موجودی زنده که پیش از انقلابهای علمی، صنعتی و حتی پیش از تولد بسیاری از چهرههای تاریخ بشر در آبهای سرد شمال اقیانوس اطلس شنا میکرده است.
جانوری که اکنون بهعنوان پیرترین جانور مهرهدار جهان شناخته میشود، یک کوسه است که حداقل سن او ۲۷۲ و حداکثر سن او ۵۰۰ سال تخمین زده میشود.
معمولاً تعیین سن اکثر ماهیها با شمارش لایههای رشد «سنگهای کربنات کلسیم» موجود در گوش آنها انجام میشود، این کار شبیه به شمارش حلقههای تنه درخت است. بااینحال، کوسهها این سنگ گوش را ندارند. علاوه بر این، کوسه گرینلند فاقد سایر بافتهای غنی از کلسیم مناسب برای این روش تخمیناند. در عوض، دانشمندان از روش متفاوتی برای تعیین سن آنها استفاده کردند: بررسی چشم کوسهها!
عدسی چشم کوسه از پروتئینهایی ساختهشده است که در طول زمان انباشته میشوند. پروتئینهای مرکز عدسی زمانی تشکیل میشوند که کوسه هنوز در رحم مادر در حال رشد است. با پی بردن به سن این پروتئینها، دانشمندان میتوانند سن کوسه را نیز تخمین بزنند. برای انجام این کار، دانشمندان از تاریخگذاری رادیو کربن استفاده کردند. این روش سطوح کربن ۱۴ را اندازهگیری میکند، نوعی کربن که در طول زمان تجزیه میشود. دانشمندان با استفاده از این تکنیک بر روی پروتئینهای مرکز هر عدسی چشم، توانستند محدوده سنی وسیعی را برای هر کوسه تخمین بزنند.
با استفاده از این روش، سن کوسهی پنجمتری حداقل ۲۷۲ سال و حداکثر ۵۰۰ سال تعیین شد؛ سن نمونه دیگر نیز حداقل ۲۶۰ سال و حداکثر ۴۰۰ سال تعیین شد. نیلسن بر این باور است که اگرچه انتظار میرفت این کوسهها پیر باشند اما انتظار نمیرفت که پیرترین کوسههای زنده جهان باشند.
این کوسهها در محیطهای سرد اقیانوس اطلس شمالی و قطب شمال زندگی میکنند و هرسال تنها چند سانتیمتر رشد میکنند. علیرغم سرعت رشد آهسته آنها، طول آنها به بیش از پنجمتر میرسد و اغلب بهعنوان شکارچی رأس در اکوسیستم خود عمل میکنند. زمانی به نظر میرسید که غیرممکن است کوسههای گرینلند تا این حد پیر باشند.
سن دیگر ماهیها با اندازهگیری آهک گوشهایشان تعیین میشود اما ازآنجاییکه کوسههای گرینلند این ساختار استخوانی را ندارند؛ محققان تشعشعات چشم کوسهها را نیز بررسی کردند. در طول دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، آزمایشهای بمب هستهای ذرات رادیواکتیو را وارد جو کرد و سپس توسط موجودات زنده ازجمله کوسهها جذب شد.
کوسههای گرینلند دارای بافت عدسی چشم منحصربهفردی هستند که در طول زندگی آنها بدون تغییر باقی میماند و تاریخ را حفظ میکند. این عدسی چشمی از مواد خاص و پروتئینهای بیاثر متابولیکی تشکیلشده است که پس از سنتز شدن، تجدید نمیشوند؛ بنابراین محققان با جداسازی بافتی که در زمان کودکی کوسه تشکیلشده بود، تاریخگذاری رادیو کربنی را برای تخمین سن انجام دادند. برای تکمیل این پژوهش، محققان ۲۸ کوسهای که پس از صید در تورهای ماهیگیری مرده بودند را موردبررسی قراردادند.
درحالیکه در تخمین سن این کوسهها ابهام وجود دارد؛ احتمال داده میشود که سن پیرترین کوسه حدود ۳۹۰ سال با محدوده اطمینان ۹۵ درصد از ۲۷۲ تا ۵۱۲ سال است.
