قانون هوای پاک روی کاغذ ماند/ هشدار سازمان محیطزیست
حدود ۸ سال از تصویب قانون هوای پاک می گذرد، اما برآوردها و همچنین وضعیت هوای کلانشهرها نشان میدهد که همچنان بخش بزرگی از تکالیف قانونی مانند خروج خودروهای فرسوده، توزیع سوخت استاندارد و اعمال محدودیتهای قانونی اجرا نشده است.
شاید بهتر است طبیعت امروز را گلدوزی کنیم و قاب بگیریم چون با این سرعتی که در تخریب پیش میرویم تا چند سال دیگر اثری از این زیباییهایی که با تمام سختیها تا به امروز هم مانده نخواهد بود، با وجود داشتن قانون هوای پاک اما همچنان در بیشتر ماههای سال هوای ناسالم تنفس میکنیم به ویژه در کلانشهرهایی مانند تهران که هوای آلوده به مرور در حال تبدیل شدن به امری عادی است، اگر یک روز هوا سالم و پاک باشد و بتوانیم چند متر جلوتر خود را به راحتی ببینیم تعجب میکنیم.
به گزارش ایرنا، اکنون حدود ۸ سال است که از تصویب قانون هوای پاک میگذرد، قانونی مترقی در این زمینه که ۲۳ دستگاه را به طور مستقیم درگیر اجرا میکند اما همچنان بخش زیادی از بندهای آن بلاتکلیف است، در این قانون ۱۶ محور عملیاتی با ۲۲۸ حکم تعیین شده است اما بررسیها نشان میدهد که فقط ۱۳۸ حکم به صورت ناقص اجرایی شده و ۶۲ حکم نیز انجام نشده است.
به عنوان مثال در زمینه اسقاط خودروهای فرسوده کارها به کندی پیش میرود به طوری که اکنون با ۲۴ میلیون خودروی فرسوده در کشور مواجه هستیم در حالیکه طبق بررسیهای انجام شده یکی از اولویتهای مهم در زمینه منابع متحرک بحث اسقاط ناوگان حمل و نقل عمومی است چون یک خودروی فرسوده حدود ۹ برابر یک خودروی نوشماره انتشار آلودگی دارد و حدود ۲ برابر آن هم سوخت مصرف میکند.
بنابراین اسقاط خودروهای فرسوده باید در اولویت قرار گیرد اما میبینیم که روند آن در کشور مناسب نبوده است به طوری که در سالهای ۹۸.۹۹ و ۱۴۰۰ حدود ۱۵ هزار خودروی فرسوده از رده خارج شد در صورتی که در همان سالها بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار خودروی جدید به ناوگان حمل و نقل اضافه شد، این کندی اسقاط باعث انباشت ناوگان فرسوده در کشور شد.
البته در سال ۱۴۰۳ رکورد اسقاط سالانه در کشور شکسته شد به طوری که از ابتدای ۱۴۰۳ تا کنون حدود ۵۳۰ هزار خودروی فرسوده از رده خارج شد، اما با توجه به وضعیت هوا در کلانشهرها قطعا این سرعت هم کافی نیست و باید شتاب بیشتری بگیرد.
همچنین در قانون هوای پاک به ارتقای کیفیت سوخت وسایل نقلیه موتوری نیز تاکید شده است، مطابق قانون باید از سال ۱۳۹۹ سوخت توزیعی کشور استاندارد ملی (یورو ۴) را دارا باشد، اما اکنون روزانه از ۱۱۲ میلیون لیتر سوخت توزیعی، ۴۴ میلیون لیتر سوخت یورو ۴ یعنی معادل ۳۹ درصد در کشور توزیع میشود.
توسعه انرژیهای تجدیدپذیر موضوع دیگری است که در قانون هوای پاک به آن توجه ویژه شده است، در واقع مطابق ماده ۱۹ قانون باید سالانه ۳۰ درصد از افزایش تقاضای برق کشور از انرژیهای تجدیدپذیر تامین میشد. اما از سال ۱۳۹۶ تا پایان سال ۱۴۰۲ ظرفیت تجمیعی نیروگاههای تجدیدپذیر کشور حدود ۶۱۱ مگاوات معادل ۲ درصد از افزایش تولید بوده است.
البته در دولت چهاردهم عزم جدی در این زمینه اتفاق افتاده و شاهد راه اندازی حجم زیادی نیروگاههای انرژی تجدیدپذیر در کشور هستیم اما با توجه به پتانسیل طبیعی ایران باید این روند با سرعت بیشتری پیش رود.
با توجه به اهمیت داشتن هوای پاک، ۲۹ دی ماه از سال ۱۳۷۴ به عنوان روز ملی هوای پاک نامگذاری شده است تا فرصتی برای یادآوری اثار زیانبار آلودگی هوا به مسوولان باشد و هر سال با توجه به شرایط یک شعار برای این روز انتخاب میشود که شعار امسال نوسازی حمل و نقل، نفس تازه شهر تعیین شده است.
البته از آنجا که در زمینه کاهش آلودگی هوا با چالشهای زیادی مواجه هستیم از این رو در کشور هفته هوای پاک داریم که از ۲۸ دی ماه آغاز و تا دوم بهمن ماه ادامه دارد و هر روز به یک موضوع پرداخته میشود بر این اساس چهارشنبه اول بهمن به عنوان حکمرانی کارآمد؛ اجرای قانون هوای پاک نامگذاری شده است.
احمد طاهری رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست درباره اینکه چه عواملی باعث شده که قانون هوای پاک به درستی اجرا نشود گفت: عدم هماهنگی در انجام وظایف که در سالهای گذشته بوده باعث شد که قانون هوای پاک به درستی اجرا نشود.
وی افزود: با توجه به اهمیت موضوع هوای پاک و لزوم اجرای این قانون و با در نظر گرفتن عملکرد دستگاههای متولی در روند اجرای آن به نظر میرسد که این قانون نیازمند بازنگری اساسی است.
طاهری تاکید کرد: در واقع باید اولویت و اهمیت اجرای قانون هوای پاک برای تمام دستگاهها تبیین شود و متناسب با آن بتوانند روند بودجهها را انجام دهند و کارها را پیگیری کنند.
وی ادامه داد: البته در دولت چهاردهم برخی نهادها نسبت به وظایف خود در قانون هوای پاک یک سری اقدامات خوبی انجام دادند از جمله آن کاهش فلرسوزی است، در واقع، تغییر رویکردی که در وزارت نفت در خصوص کاهش گازهای مشعل (فلر) در دولت چهاردهم اتفاق افتاد یکی از مواردی است که مصداق همین مورد است، البته موضوع فلرسوزی در خوزستان ۲ بار در کارگروه ملی آلودگی هوا مطرح شد.
رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست گفت: طبق آخرین گزارش دریافتی از وزارت نفت شاهد این هستیم که از زمان استقرار دولت چهاردهم روزانه حدود ۱۴ میلیون متر مکعب فلرسوزی در کشور کاهش یافته است که همان مصادیق تغییر رویکرد نسبت به اجرای قانون هوای پاک است.
وی درباره وظیفه سازمان حفاظت محیط زیست در راستای اجرای قانون هوای پاک و معرفی دستگاههای کم کار در این زمینه گفت: سازمان حفاظت محیط زیست طبق قانون به وظیفه خود در این زمینه عمل کرده و گزارشها را به تمام دستگاههای بالادستی از جمله قوه قضاییه، هیات دولت و مجلس شورای اسلامی منعکس کرده است، امسال هم این اتفاق افتاده و گزارش عملکرد هوای پاک دستگاهها در اختیار مراجع نظارتی قرار گرفته است.
طاهری درباره اینکه چه دستگاههایی بهتر عمل کردند گفت: وقتی به وضعیت و شرایط مولفههای محیط زیستی نگاه کنیم متوجه میشویم که چه دستگاههایی بهتر و چه دستگاههایی بدتر عمل کردند؛ به عنوان مثال طبق قانون هوای پاک قرار بود تمام ناوگان فرسوده از رده خارج شود اما اکنون ۲۴ میلیون ناوگان فرسوده در کشور داریم، همچنین طبق قانون هوای پاک باید سه سال بعد از تصویب این قانون سوخت مطابق با سوخت استاندارد توزیع میشد اما فقط امسال این اتفاق افتاد و توانستیم ۴۲۰ میلیون لیتر مازوت کم گوگرد در اختیار نیروگاهها قرار دهیم.
وی افزود: در خصوص معاینه فنی نیز قانون هوای پاک مقرر کرد وسائل فاقد معاینه فنی امکان حمل و نقل نداشته باشند و جریمه روزانه بدهند، اما ستاد معاینه فنی تهران اعلام میکند که ۶۰ درصد ناوگان حمل و نقل به مراکز معاینه فنی مراجعه نمیکنند و اعمال قانون هم نمیشوند، قانون هوای پاک در خصوص ناوگان فرسوده محدودیتهای جدی در نظر گرفته مانند ممنوعیت تردد، ممنوعیت حمل بار، کالا و مسافر، ممنوعیت خرید و فروش و ممنوعیت صدور برگه سبز، اما همه اینها در کشور انجام میشود و هیچ کدام از ممنوعیتها برای ناوگان فرسوده اعمال نمیشود.
رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست تاکید کرد: اینها مصادیق کامل مواردی است که باید طبق قانون هوای پاک انجام میشدند اما انجام نشدند، ما تمام این موارد را به قوه قضاییه، هیات دولت و مجلس اعلام کردیم و میکنیم، خوشبختانه هم مجلس و هم قوه به این موضوع ورود کردند و پروندههایی تشکیل و احکامی نیز صادر شده است اما با توجه به شرایط هوا قطعا نیازمند عزمی جدیتر در اجرای قانون هوای پاک هستیم.
