مصرف خودسرانه منیزیم چه بر سر ما میآورد؟
تبلیغات نادرست در ذهن مردم جا انداخته که منیزیم میتواند اختلالات خواب را درمان کند. درحالیکه منیزیم برای برنامه خواب، یک رکن نیست. بلکه یک عنصر تکمیلی است.
خیلی از افراد به محض این که شبها دچار بیخوابی میشوند یا وقتی عضلاتشان اسپاسم میکند یا زمانی که دردهای عضلانی دارند، سراغ مصرف قرصهای منیزیم میروند که انواع آن با اسمها و کاربردهای مختلف در داروخانهها موجود است.
پزشکان معتقدند مصرف ویتامینها و مواد معدنی در کشور به دلیل ناآگاهی مردم و تحت تاثیر تبلیغات برخی افراد که برخی از آنها پزشک هم هستند، اتفاق میافتد و اگر مردم بدانند که مصرف خودسرانه و غیرنرمال ویتامینها و مواد معدنی چه آسیبهایی به بدنشان میرساند، بر مصرف آن اصرار نخواهند کرد.
کمبود منیزیم فقط با آزمایش معلوم میشود
منیزیم یک ماده معدنی است که کمک میکند تا قلب، عضلات و سیستم ایمنی بدن درست کار کنند. تحقیقات نشان داده بسیاری از مردم به اندازه کافی این ماده معدنی را مصرف نمیکنند. اما این دلیل نمیشود که آن را به صورت قرص و خودسرانه مصرف کنیم.
این ماده معدنی از طریق یک سری غذاها قابل مثل بادام، دانه کنجد، دانههای آفتابگردان، موز، بادام هندی، تخم کدو، شیر کمچرب، بروکلی، نخود فرنگی و ... دریافت است و پزشکان میگویند اگر این غذاها به حد کافی در دسترستان نبود، با تجویز پزشک میتوانید منیزیم را به شکل قرص مصرف کنید.
دکتر امین آذرنوش، پزشک و پژوهشگر در حوزه تغذیه در این زمینه میگوید: علاوه بر ویتامینها، ما یک سری مواد معدنی داریم که به آنها عناصر معدنی حیاتی گفته میشود و در تنظیم و حفظ سلامت جسم و روح ما تاثیرگذارند. این عناصر شامل سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، منگنز، فسفر، مس، یُد، آهن، منگنز، کُبالت و زینک (روی) است و سنجش آنها تنها ازطریق انجام آزمایشهای آزمایشگاهی مشخص میشود.
دکتر آذرنوش توضیح روشنتری میدهد و میگوید: مثلا پزشک از روی علائم بالینی یک زن باردار تشخیص میدهد که او ممکن است دچار کمخونی باشد اما تنها بخشی از این تشخیص بر اساس علائم بالینی است و تصدیق نهایی آن تشخیص، بر اساس دادههای آزمایشگاهی است تا معلوم شود آیا فرد کمبود آهن دارد؟ آیا دچار نوعی کمخونی غیر از فقر آهن است؟ مثل کمبود ویتامینهای گروه B، یا کمبود اسید فولیک است؟ یا بعضی کمخونیهای ارثی؟ درمورد منیزیم هم همینطور است.
بعضیها هر روز منیزیم میخورند!
این متخصص تغذیه تاکید میکند: ممکن است یک سری علائم بالینی مثل اختلال خواب، خستگیها، اسپاسمها و دردها و گرفتگیهای عضلانی از علائم بالینی کمبود منیزیم باشد اما باید بدانیم که در کنار آن، خیلی از کمبودهای دیگر مثل کمبود پتاسیم، کلسیم و حتی خیلی از اختلالات روانی مثل اضطراب، کمخوابیها و ... هم میتوانند یک سری علائم بالینی مشابه کمبود منیزیم در بدن ما ایجاد کنند که برای تشخیص قطعی این موضوع لازم است حتما به پزشک مراجعه کنیم و آزمایش بدهیم. یعنی فقط به صرف چند علامت بالینی نمیتوان گفت که یک فرد دچار کمبود منیزیم است.
آذرنوش میگوید: اصلا ما آزمایشی به نام «اندازهگیری سطح منیزیم خون» داریم و اگر دادههای آزمایشگاهی کمبود را نشان دهد، پزشک مصرف آن را تجویز میکند و مصرف آن هم روزانه و دائمالعمر نیست و قطعا دورههای مشخصی دارد. این دوره به تشخیص پزشک، در افراد مختلف میتواند چند هفته یا چند ماه یا به صورت دورههای قطع و وصل باشد.
سوءاستفاده از ناآگاهی مردم
خیلی از آسیبهای جسم و روان ما از روی ناآگاهی اتفاق میافتد و افراد سودجو (مثل برخی بلاگرها) هم از این ناآگاهی عمومی سودجویی میکنند. این را دکتر آذرنوش میگوید و اضافه میکند: متاسفانه تبلیغات نادرست در ذهن مردم جا انداخته که منیزیم میتواند اختلالات خواب (کمخوابی، بدخوابی یا تغییر الگوی خواب) را درمان کند. درحالیکه منیزیم برای برنامه خواب، یک رکن نیست. بلکه یک عنصر تکمیلی است و این که منیزیم میتواند اختلال خواب را درمان کند، از نظر علمی رد شده است.
این پژوهشگر تغذیه میگوید: متاسفانه ما در دورههای مختلف، موجی از تبلیغات نادرست را در حوزه سلامت داریم؛ مثل همین منیزیم، مثل کورتیزول که الان خیلی باب شده، مثل پروتئینها، مثل انواع مکملها. درحالیکه همه اینها باید متناسب با اندازهگیری سطح خونی و میزان کمبود این عناصر و با انجام آزمایش و تایید پزشک مصرف شوند. وگرنه آسیبهای ناشی از آن را حتما در سلامت خود خواهیم دید.
آسیبهای مصرف بیرویه منیزیم
به گفته دکتر آذرنوش، همان طور که کمبود مواد معدنی میتواند منجر به انواع مشکلات جسمی مانند تضعیف استخوانها، خستگی و بیحالی مفرط و ضعف سیستم ایمنی شود، مصرف بیرویه و غیرنرمال تمام ویتامینها و همچنین عناصر معدنی هم باعث اختلال در عملکرد صحیح دستگاهها و اختلال در عملکرد آنزیمهای بدن میشود. ما مصرف خودسرانه منیزیم را حتی در ورزشکاران توصیه نمیکنیم.
آذرنوش میگوید: این داروها چون OTC (فروش آزاد و بدون نسخه) هستند، دسترسی به آنها راحت است، قیمتشان خیلی بالا نیست و بستهبندیهای شیکی دارند. متاسفانه اکثرا هم دوست داریم که بهتر شدن حالمان را خیلی سریع به یک عامل خارجی الصاق کنیم. اما واقعیت این است که بهتر شدن حالمان با استفاده نادرست از این فرآوردهها فقط یک تلقین است.
