روایتی از کودکی و مهاجرت ایلان ماسک
ایلان ماسک، کارآفرین جنجالی دنیای فناوری و فضا، مسیری پرفرازونشیب را از کودکی در آفریقای جنوبی تا مهاجرت به آمریکای شمالی و تأسیس نخستین استارتاپ خود طی کرده است؛ مسیری که با ترک تحصیلات تکمیلی در استنفورد، چالشهای مهاجرتی و شکلگیری شرکت Zip۲ آغاز شد و پایههای یکی از تأثیرگذارترین چهرههای عصر حاضر را بنا نهاد.
فرارو- ایلان ماسک از جمله چهرههایی است که در سالهای اخیر نام او نهتنها در حوزه فناوری و فضا، بلکه در سیاست، اقتصاد و رسانه نیز بهطور مداوم مطرح شده است. کارآفرینی که برخی او را نماد نوآوری و آیندهنگری میدانند و برخی دیگر از او بهعنوان شخصیتی جنجالی یاد میکنند. اما ایلان ماسک چگونه به چنین جایگاهی رسید و پیشینه او چه بوده است؟
کودکی برخاسته از آفریقا
بنابر آنچه در دانشنامه بریتانیکا آمده، ایلان ماسک در ۲۸ ژوئن ۱۹۷۱ (هفتم تیر ۱۳۵۰) در شهر پرتوریا، پایتخت اجرایی آفریقای جنوبی، متولد شد. پدر او، «ارول ماسک»، مهندس الکترومکانیک، خلبان و فعال در حوزه املاک و تجارت زمرد بود و مادرش «می ماسک»، مدل و متخصص تغذیهای کانادایی که در استان ساسکاچوان به دنیا آمده و در آفریقای جنوبی بزرگ شده بود.
ایلان ماسک یک برادر کوچکتر به نام کیمبال، یک خواهر کوچکتر به نام توسکا و چند خواهر و برادر ناتنی از طرف پدر دارد. او از همان دوران کودکی استعداد قابلتوجهی در زمینه رایانه و کارآفرینی از خود نشان داد؛ بهگونهای که در ۱۲ سالگی یک بازی کامپیوتری طراحی کرد و آن را به یک مجله تخصصی فروخت.
جدایی والدین و انتخابی پُرهزینه
در حدود ۹ سالگی، والدین ایلان ماسک از یکدیگر جدا شدند و او تصمیم گرفت نزد پدرش زندگی کند؛ تصمیمی که بعدها از آن ابراز پشیمانی کرد. با این حال، دسترسی به یک رایانه و مجموعهای از کتابها، از جمله دانشنامه بریتانیکا، نقش مهمی در شکلگیری علایق علمی و فنی او ایفا کرد.
از آفریقای جنوبی تا کانادا
ماسک در سال ۱۹۸۸ و پس از دریافت پاسپورت کانادایی، آفریقای جنوبی را ترک کرد. دلیل اصلی این تصمیم، مخالفت او با خدمت سربازی اجباری در نظام آپارتاید عنوان شده است. او پس از ورود به کانادا، مدتی در استان ساسکاچوان به انجام کارهای مختلف از جمله کار در مزرعه و کارخانه چوببری پرداخت.
مسیر تحصیلی در آمریکای شمالی
ایلان ماسک در سال ۱۹۹۰ تحصیل خود را در دانشگاه کوئینز کانادا آغاز کرد، اما دو سال بعد به ایالات متحده رفت و در دانشگاه پنسیلوانیا ادامه تحصیل داد. او در سال ۱۹۹۷ موفق شد دو مدرک کارشناسی در رشتههای فیزیک و اقتصاد دریافت کند.
ترک تحصیلات تکمیلی در استنفورد
پس از فارغالتحصیلی، ماسک برای ادامه تحصیل در مقطع تحصیلات تکمیلی در دانشگاه استنفورد پذیرفته شد، اما تنها پس از گذشت دو روز این مسیر را رها کرد. بنا بر روایت دانشنامه بریتانیکا، علاقه فزاینده او به اینترنت و ظرفیتهای نوظهور آن، علت اصلی این تصمیم بود.
با این حال، نشریه دانشجویی Stanford Daily روایت متفاوتتری ارائه میدهد. به نوشته این نشریه، لوئیزا راپورت، مدیر روابط عمومی دانشگاه استنفورد، اعلام کرده است که ماسک برای برنامه تحصیلات تکمیلی در رشته مهندسی مواد پذیرفته شده بود، اما دانشگاه هیچ سابقهای از ثبتنام رسمی او در اختیار ندارد.
نقش وضعیت مهاجرتی در ترک دانشگاه
در حالی که ایلان ماسک بهطور علنی علاقه خود به اینترنت را عامل ترک تحصیلات تکمیلی عنوان کرده، استنفورد دیلی این موضوع را به وضعیت مهاجرتی او در آمریکا مرتبط میداند. این نشریه مینویسد: کارشناسان حقوقی معتقدند تصمیم ماسک برای ترک برنامه تحصیلات تکمیلی و تمرکز بر یک استارتاپ، به این معنا بوده که او در آن مقطع پایه قانونی مشخصی برای ماندن در ایالات متحده نداشته است.
تأسیس نخستین شرکت در شرایطی بحثبرانگیز
پس از ترک استنفورد، ایلان ماسک نخستین شرکت خود با نام Zip2 را تأسیس کرد. Zip2 یک فهرست راهنمای قابل جستوجوی آنلاین از کسبوکارها ارائه میداد که میتوان آن را نسخه اینترنتی «کتاب زرد» (مشابه آنچه در ایران با نام کتاب اول شناخته میشود) به همراه نقشههای شهری دانست.
با این حال، وضعیت کاری ماسک در آن زمان خالی از حاشیه نبود. کیمبال ماسک در رویدادی در سال ۲۰۱۳ اشاره کرده است که او و برادرش در آن مقطع «مهاجران غیرقانونی» محسوب میشدند.
فرارو در گزارشهای بعدی خود به این موضوع خواهد پرداخت که چگونه همین استارتاپ نوپا، به سکوی پرتاب ایلان ماسک و آغاز مسیری تبدیل شد که او را به یکی از تأثیرگذارترین چهرههای دنیای معاصر بدل کرد.
