هشدار نسبت به پروژه شبه اصلاحطلبي
از چند ماه گذشته هر سخن و رفتار شخصيتهاي تاثيرگذار اصلاحطلب از سوي مخاطبان و بدنه حامي اين طيف، در ظرف انتخابات و فعاليتهاي انتخاباتي قرار ميگيرد و براساس آن هرگونه تحرك سياسي اين شخصيتها تحليل و ارزيابي ميشود.
در همين مدت بسياري از اين بدنه از سخنان زودهنگام سيد محمد خاتمي درباره انتخابات برآشفتند و شرط گذاشتن براي حضور در انتخابات از سوي يكي از ليدرهاي جنبش اصلاحطلبي را امري بيهنگام ارزيابي كردند اما با نگاهي كلي به اين ماجراها و سخنان بزرگان اين طيف ميتوان به خوبي متوجه اين شد كه به نظر ميرسد اصلاحطلبان در اين دوره از انتخابات با رويكردي جديد خواهان تاثيرگذاري نه تنها در انتخابات پيشرو كه در فضاي كلي سياسي جامعه هستند و هرچند هنوز منشور قابل اتكا و متقني تدوين نكردهاند اما اظهارات شخصيتهاي اصلي و موثر اصلاحطلب نشاندهنده رويكرد واحد و گام برداشتن آنان در يك خط سياسي مشترك است.
ماه گذشته نيز علي محمد غريباني رييس دورهيي شوراي هماهنگي جبهه اصلاحات از برگزاري همايش همانديشي اين طيف در عيد غدير خبر داد و بعد از آن بود كه برخي از انتخاباتي بودن اين همايش سخن گفتند. از سوي ديگر اخذ مجوز براي برگزاري اين همايش و پس از آن جلوگيري از برگزاري پيشهمايش اصلاحطلبان آغاز سنگاندازي در برابر فعاليتهاي جبهه اصلاحات بود. اصلاحطلبان درحالي از هرگونه فعاليت سياسي منع ميشوند كه بارها از سوي چهرههاي معتدل اصولگرا شاهد تشويق آنان براي حضور در انتخابات بوديم.
هرچند اعضاي شوراي هماهنگي اعلام كردهاند كه اين همايش، انتخاباتي نيست اما به نظر ميآيد همين اندازه فعاليت هم تحمل نميشود و آنگونه كه عليمحمد حاضري عضو ارشد انجمن مدرسين دانشگاهها ميگويد، بخشي از حاكميت معتقدند جريان اصلاحطلبي تمام شده و نبايد فرصت بازسازي به آنان داد. او همچنين نسبت به پروژه شبه اصلاحطلبي هشدار ميدهد و ميگويد ممكن است بخواهند افرادي از گروههاي حاشيهيي اصلاحطلبان را به ميدان مبارزات انتخاباتي بياورند اما اين تاكتيك هم موفق نخواهد شد.
هفته گذشته از برگزاري پيشهمايش همانديشي اصلاحطلبان ممانعت شد و حتي برگزاري اين همايش با اما و اگرهايي همراه است و احتمال دارد براي برگزاري اين همايش مجوزهاي لازم داده نشود. دليل اين برخوردها را چه ميدانيد؟
به نظر ميآيد ديدگاه و تحليل برخي از جريانات اين است كه مساله اصلاحطلبان و جريان اصلاحطلبي در كشور تمام شده بنابراين نيازي به گشودن مجدد پرونده آنان نيست و نبايد فرصت بازسازي و زنده شدن را به اصلاحطلبان داد.
بخشي از جريان افراطي اصولگرا معتقد به اين امر هستند اما بخش ديگري ميگويند برگزاري انتخابات در وضع تكصدايي امكانپذير نيست و بر همين اساس برخي از شخصيتهاي اصولگرا تقاضاي شركت اصلاحطلبان در انتخابات را ميكنند. بايد گفت جنبش اصلاحطلبي در ايران هرگز نميميرد و تمام نميشود. خارج از اين بحثها من معتقدم انتخابات آزاد و سالم نيازمند وجود اعتماد عمومي به روند برگزاري انتخابات است كه به نظر ميآيد اين اعتماد عمومي در انتخابات گذشته آسيب ديده و تا بازسازي اين اعتماد، نميتوان بحث انتخابات را موضوع جدي تلقي كرد.
همانطور كه اشاره كرديد برخي از محافظهكاران خواهان حضور اصلاحطلبان در انتخابات هستند و اين موضوع را اعلام كردهاند اما از سوي ديگر شاهد برخي سنگاندازيها در برابر احزاب اصلاحطلب و فعاليتهاي آنان هستيم. اين رويكرد دوگانه را چگونه ميبينيد؟
اين رويكرد دوگانه نشاندهنده طيفبندي و تنوع گرايشات محافظهكاران است. اما فارغ از اين بحثها و سنگاندازيها بايد توجه داشت كه انتخابات احتياج به فضاي اعتمادآفرين دارد، مسالهيي كه الان در كشور ديده نميشود و اعتمادسازي هم شرايطي دارد كه بايد آن شرايط محقق شود.
بسياري از احزاب و شخصيتهاي اصلاحطلب موافق شروطي هستند كه بزرگان اين طيف براي حضور در انتخابات گذاشتهاند، اما اين احتمال هم وجود دارد كه افرادي هم بخواهند وارد عرصه مبارزاتي شوند. براي مثال اين احتمال وجود دارد كه برخي از نمايندگان اصلاحطلب كنوني بخواهند كانديدا شوند. در اين صورت آيا جبهه اصلاحات آسيب نميبيند؟
موضوع تشكلهاي سياسي با افرادي كه عقايد اصلاحطلبي دارند، فرق ميكند. عملكرد افراد در انتخابات جدا از روند و تصميم كلي جبهه اصلاحطلبي است. جريان اصلاحطلبي به معناي مجموعه يا تشكلهاي سياسي فعال است و اينكه افراد چه موضعي براي انتخابات داشته باشند، بحث فرعي و دوم است.
بحث بدلسازي و رقيبسازي، باعث نگراني برخي شده است. برخي معتقدند كه اصولگرايان براي گرم كردن تنور انتخابات، رقيب ميسازند تا در انتخابات با آنان رقابت كنند. به نظر شما اين بدلسازي با موفقيت همراه خواهد بود؟
صفبنديهاي جناحها و احزاب در كشور آنقدر شفاف و روشن است كه بدلسازي امكانپذير نيست. حافظه تاريخي مردم مانع از اين ميشود كه طيفي از اصولگرايان با شعار اصلاحطلبي در انتخابات شركت كنند و موفق شوند.
اگر برخي بخواهند اين تاكتيك را در پيش گيرند، قطعا موفق نميشوند و شكست ميخورند و در اين صورت واكنش حاميان و علاقهمندان به اصلاحات منفي خواهد بود. البته بايد اين را در نظر داشت كه ممكن است برخي افراد يا گروههاي حاشيهيي اصلاحطلب فارغ از تصميم كلي اصلاحطلبان بخواهند به ميدان بيايند اما تجربه نشان داده اين حركات هم راه به جايي نميبرد و شكست ميخورند وفعاليت شبه اصلاحطلبان و بدلهاي اصلاحطلبي با موفقيت همراه نخواهد بود.
همايش هم انديشي اصلاحطلبان كه در آستانه انتخابات برگزار ميشود، اين شبهه را به وجود آورده است كه همايشي انتخاباتي از سوي جبهه اصلاحات برگزار خواهد شد. آيا اين همايش انتخاباتي است و آيا شوراي هماهنگي گامهاي خود را با بزرگان و شخصيتهاي اصلاحطلب هماهنگ كرده است؟
اين همايش انتخاباتي نيست و بايد توضيح دهم كه ديدگاه و مواضع هسته اصلي گروههاي اصلاحطلب توسط رهبران جريان مانند آقاي خاتمي هماهنگ ميشود و منطبق بر نظرات آنان گام برميداريم. امكان ندارد گروههاي شناخته شده اصلاحطلب، جدا و خارج از مواضع رهبران و سران موضعگيري كنند، آنان كاملا هماهنگ و همگام با سران خواهند بود.