اشغال والاستريت نشانهاي از ناخوشي اقتصاد جهان
گفتوگو با نوريل روبيني و يان برمر
«ما در جهاني با ناامني اقتصادي، نگراني بابت آينده، نابرابري، فقر، دغدغه بيکاري و... زندگي ميکنيم. حالا جنبش اشغال والاستريت، همچون مثالهاي قبلي، نوعي تجلي همين وضع در ايالات متحده است.»
فارن پاليسي: نظر شما در مورد اعتراضات جنبش اشغال وال استريت چيست؟ آيا از نزديک معترضان را ديدهايد؟
نوريل روبيني: سري به محل اعتراضات زدم. به نظر من، اين جنبش نشانهاي است از ناخوشي اقتصادي پيش روي ما. اين بيماري اقتصادي تنها در آمريکا حضور ندارد، بلکه پيش روي تمام جهان است. اين اتفاقات از بهار عربي شروع شد. قطعا فقر، بيکاري، فساد و نابرابري به تدريج باعث ميشود مردم خسته و ناآرام شوند.
اما حالا ميبينيد که حتي مردم طبقه متوسط در اسرائيل به خيابانها آمدهاند و ميگويند نميتوانيم هزينه مسکن بدهيم؛ ميبينيد دانشجويان طبقه متوسط در شيلي ميگويند از حق آموزش برخوردار نيستيم؛ شورشهاي لندن را اخيرا شاهد بوديم؛ مردم در برلين و فرانکفورت مرسدسها و بي.ام.وهاي افراد پولدار را تخريب ميکنند؛ جنبشي ضدفساد نيز در هند داريم. همه اينها تجليات متفاوت يک ناخوشي اقتصادي جهاني است.
ما در جهاني با ناامني اقتصادي، نگراني بابت آينده، نابرابري، فقر، دغدغه بيکاري و... زندگي ميکنيم. حالا جنبش اشغال والاستريت، همچون مثالهاي قبلي، نوعي تجلي همين وضع در ايالات متحده است.
سال 2009 رييسجمهور باراک اوباما به بانکدارها گفت: «من تنها کسي هستم که بين شما و چنگکهاي آخته معترضان قرار گرفتهام.» بانکدارها تصويب طرح نجات مالي را از اوباما گرفتند و قرار بود تا اعتبارات و حق رهنها را گسترش دهند. اما آنها تقريبا هيچ کار نکردند و همان شيوه کاري قبل را پي گرفتند: پول درآوردن از طريق خريد و فروش و سوداگري. فکر ميکنم امروز ديگر مردم خسته شدهاند. آنها، درست يا غلط، بسيار خشمگين هستند.
يان! فکر ميکني آن به اصطلاح يک درصد هيچ فشاري براي تغييردادن شيوه کاري خويش احساس ميکنند؟
يان برمر: خيلي کمتر از آن که فکر کني. به وضوح دشمني و عداوت نسبت به بخش مالي در حال افزايش است. اين اتفاق در هر دو منطقه آمريکا و اروپا در حال وقوع است. و البته به نظر من، اين اعتراضهاي اقتصادي قطعا ريشهدار هستند، حتي اگر سازمان دهنده آنها بسيار ضعيف باشد و کسي نداند که مطالبه يا خواست اصلي آنها چيست.
با اين حال ما در سال انتخابات به سر ميبريم و منافع پرارزش و گزافي در هر دو جبهه دموکراتها و جمهوريخواهها وجود دارد و اين دو سعي خواهند کرد با فراهمکردن پول براي اين افراد معترض کمي از خشم آنها به نفع خود بکاهند. بايد ببينيم کار به کجا خواهد کشيد.
با اين حال، ايالات متحده هيچ شباهتي با مصر ندارد. قضيه اصلا اين نيست که در ايالات متحده مشکل بيکاري داريم و در نتيجه مردم دارند از گرسنگي تلف ميشوند. با اين وجود، ميزان خونسردي و بيتفاوتي سياسي در آمريکا بسيار زياد است.
بهعلاوه شما کشوري داريد که راستش را بخواهيد، شباهت زيادي با عربستان سعودي دارد؛ جايي که مهاجران بسياري به خاک آن قدم ميگذارند و شغلهايي را ميپذيرند که آمريکاييها طبقه متوسط، حتي اگر بيکار باشند، خواستار چنين مشاغلي نيستند.
بيکاري 1/9 درصد بسيار بسيار بالا است و داشتن چنين سطحي از بيکاري در اين کشور قابل قبول نيست. با اين وجود، به نظر ميرسد واشنگتن با اين مشکل در حال مدارا است. به عبارت ديگر، نميبينيم که واشنگتن مثل اروپا از فوريتها و کارهاي اضطراري براي رفع اين معضل سخن بگويد.
به همين خاطر فکر نميکنم آن يک درصد فرضي احساس فشار خاصي بکنند و وادار به موضعگيري متفاوتي بشوند.
نوريل روبيني: من با آنچه يان گفت موافقم. با اين حال بايد اضافه کنم که 1/9 درصد نرخ بيکاري «رسمي» است. اما نرخ بيکاري غيررسمي که شامل کارگران دلسرد (کساني که ديگر کار نميکنند) و بيکاري جزئي ميشود، به حدود 2/16درصد تا 5/16 درصد رسيده است و اگر ميليونها زنداني محبوس در زندانهاي آمريکا را به اين آمار بيفزاييد، آن وقت بيکاري به حدود 20 درصد خواهد رسيد (توجه داشته باشيد که نسبت اين تعداد زنداني به کل جمعيت چهار برابر همين نسبت در هر کشور متمدن ديگري است). و همه اين آمارهايي که دادم در مورد جمعيت با سطح متوسط است. براي اقليتها، جوانان يا مردم تحصيل نکرده و فاقد مهارت که تحصيلات دبيرستاني ندارند، نرخ بيکاري نزديک به 30 درصد است. اين وضعيت تنشزا و اضطرابآوري است.
آمريکا شايد شباهت زيادي به اروپا نداشته باشد، اما به ياد داشته باشيد که آمريکا هرگز چنين نرخ بالايي از بيکاري را به خود نديده است که در طول زمان همانقدر بالا بماند. معمولا وقتي يک دوره رکود را از سر ميگذرانيد، محرکهاي مالي و پولي در کوتاهمدت به بهبود اشتغال منجر ميشوند.
اما اين بار معضل بيکاري در حال بدلشدن به معضلي مزمن و طولانيمدت است. يا ايالات متحده شبيه اروپا خواهد شد يا در غير اين صورت شبکه حمايتي و دولت رفاه اجتماعي بسيار بزرگتري خواهيد داشت. و حالت سوم اين است که مردمتان در خيابان دست به شورش بزنند. بايد کاري بکنيم، زيرا در غير اين صورت يا با معضلي مالي مواجه خواهيم شد يا با معضلي اجتماعي.
پاورقي:
(1) نوريل روبيني (متولد 1959) اقتصاددان آمريکايي و استاد دانشکده کسبوکار دانشگاه نيويورک است. وي همچنين رياست شرکت مشاوره اقتصادي «روبيني گلوبال اکناميکز» را بر عهده دارد. نام روبيني به خاطر پيشبيني بحران مالي جهاني در سال 2008 بر سر زبانها افتاد.
(2) يان برمر نويسنده، کارآفرين و متخصص علوم سياسي است که 1969 در آمريکا به دنيا آمد. وي رييس و بنيانگذار گروه اورآسيا نيز هست؛ شرکتي که راجع به ريسکهاي سياسي جهاني پژوهش ميکند و مشاوره ميدهد.