دکتر قائم پناه در گفتگو با فرارو:
اختلافات تهران و آنکار به بروز تنش در روابط دو کشور منجر نمیشود
فرارو- یک کارشناس مسائل ترکیه با اشاره به روابط اخیر ایران و ترکیه گفت: اختلافات اخیر تهران و آنکار بر سر تحولات خاورمیانه و شمال آفریقا و همچنین استقرار رادارهای سپر دفاع موشکی ناتو در خاک ترکیه نمیتواند به بروز تنش در روابط دو کشور منجر شود.
دکتر صمد قائم پناه استاد دانشگاه و کارشناس مسائل ترکیه با بیان این مطلب در گفتگو با فرارو گفت: ایران اساسا در حال حاضر در شرایطی قرار ندارد که بخواهد روابط خود با ترکیه را برهم زند و ترکیه نیز با وجود نقدهای که به ایران دارد به خصوص درباره تحولات خاورمیانه حاضر به تن دادن به قطع رابطه با ایران نخواهد بود.
وی افزود: ایران و ترکیه بحرانهایی بدتر از دوران کنونی را طی دهه ۹۰ میلادی، در روابط دوجانیه پشت سرگذاشتهاند و حداقل روابط اقتصادی و تجاری را حفظ کردهاند و اما هیچگاه این بحرانها منجر به قطع رابطه دو کشور نشد.
این استاد دانشگاه با اشاره به استقرار بخشی از سپر دفاع موشکی ناتو در ترکیه گفت: نگاه ترکیه در سیاست خارجی یک نگاه منفعت طلبانه است و میزبانی رادارهای ناتو نیز با هدف جلب نظر غرب و ناتو انجام گرفته است هر چند که رهبران این کشور تلاش دارند اینگونه القا کنند که قرار نیست استقرار بخشی از سپر دفاع موشکی ناتو در ترکیه تهدیدی برای ایران باشد با این حال بیتردید هدف نهایی این سپر دفاعی، ایران است.
این کارشناس مسائل ترکیه در ادامه با تاکید بر اینکه ایران و ترکیه هیچگاه در یک مسیر مشترک گام برنداشتهاند گفت: دو کشور به هیچ عنوان متحد استراتژیک نبودهاند؛ نه ایران ترکیه را متحد خود میپنداشت و نه ترکیه ایران را. تاکنون نیز روابط دو کشور بر پایه یکسری موضوعات مشترک بود که به تناسب شرایط آنها را کنار یکدیگر قرار میداد.
وی افزود: از سوی دیگر ترکیه همواره یک سیاست مستقل همه جانبه را دنبال کرده است به ویژه پس از روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه که این روند شتاب بیشتری گرفته است و ترکها تلاش کردهاند علاوه بر توسعه روابط با کشورهای اسلامی، مناسبات خود با غرب را نیزحفظ و گسترش دهند.
قائم پناه تصریح کرد: تمایل ترکها به غرب هم یک تمایل یک طرفه نیست چرا که هم آمریکا و هم اروپاییها خواستار آن هستند که روابط خود با ترکیه را در عالیترین سطح حفظ کنند و دولت رجب طیب اردوغان هم بر خلاف عقیده بسیاری نمیخواهد صرفا یک کشور اسلامی باشد و روابط کشورش با تعداد محدودی از کشورها باشد، دولت او پیشرفت و توسعه را در گرو حفظ ارتباط با طیفهای مختلف در عرصه بین المللی میداند.
وی در ادامه با تاکید بر اینکه بحران پیش آمده در روابط ترکیه با اسرائیل جدی نیست و نمیتواند بر روابط آنکارا با غرب تاثیر گذار باشد گفت: سرآغاز بحران در روابط ترکیه و اسرائیل حمله نظامی به کشتی کمک رسان آزادی به مردم غزه بوده است و این بحران قطعا گذرا و مقطعی است چرا که نشانههای از تلاش دو کشور برای دستیابی به راه حلی به منظور پایان دادن بر اختلافات پیش آمد وجود دارد و به نظر میرسد که به زودی نتانیاهو با عذرخواهی رسمی، زمینه رفع اختلافات را فراهم کند.
این کارشناس مسائل ترکیه افزود: در این مسیر هم بیتردید کشورهای غربی نقش خواهند داشت و پشت پرده با میانجیگری زمینه غلبه ترکیه و اسرائیل بر اختلافات را فراهم میکنند که این خود نشانهای است که اختلافات موجود نمیتواند بر روابط ترکیه و غرب تاثیر بگذارد و اسرائیل هم اکنون در جایگاهی قرار ندارد که این روابط را متزلزل کند.
وی با بیان اینکه اختلافات ترکیه و اسرائیل نمیتواند به عامل تعمیق روابط تهران - آنکارا تبدیل شود گفت: دشمنی ایران و اسرائیل یک دشمنی ایدئولوژیک است این در حالی است که روابط ترکیه با سایر کشورها ایدئولوژیک نیست و اختلافات، برخواسته از مشکلاتی است که اسرائیل با کشورهای همجوار به خصوص فلسطین دارد و پس از رفع سوء تفاهمات مقطعی فعلی، روابط دو کشور باز هم به مسیر سابق باز میگردد.
قائم پناه با تاکید بر اینکه ترکیه اکنون در قامت یک قدرت بزرگ منطقهای در حال عرض اندام است گفت: سفرهای دورهای رجب طیب اردوغان به کشورهای منطقه و به خصوص کشورهای که بهارعربی را پشت سرگذاشتهاند نیز با همین هدف انجام شده است.
وی افزود: ترکیه در طول سالهای اخیر پیشرفت قابل توجهای داشته و توانسته است به عنوان یک کشور مسلمان نظام دموکراتیکی را سرو سامان دهد و از همین منظر تبدیل به یک مدل و الگو برای کشورهای اسلامی خاورمیانه و شمال آفریقا شده است.
این کارشناس مسائل ترکیه تصریح کرد: بر همین اساس برای کشورهای مسلمانی که در حال طی دوران گذار هستند، مدل و الگوی ترکیه که از یک سو توانسته است همزمان روابط مستحکمی را هم با جهان اسلام و هم غرب برقرار کند و از سوی دیگر دموکراسی در کشور خود را نهادینه کند نسبت به سایر الگوها ارجتر است.