دکتر بیگدلی با اشاره به صدور قطعنامه ۱۸۰۳
"امنیت واردات و صادرات ایران بهخطر میافتد"

دکتر علی بیگدلی استاد روابط بین الملل دانشگاه با اشاره به تازه ترین قطعنامه بین المللی علیه ایران گفت:« صدور قطعنامه جدید با محدودیت های که اعمال می شود متاسفانه کار را برای ما در آینده سخت تر می کند به خصوص در آن بخشی از این قطعنامه که گفته می شود هر محموله ای که از ایران خارج می شود و یا وارد می شود باید مورد بررسی بازرسان قرار گیرد که در این شرایط، مطمئنا امنیت واردات و صادرات ما را به مخاطره خواهد افتاد.»
درشرایطی که طی روزهای اخیر پرونده هسته اي ايران سرگردان بين وين - نيويورك بود سرانجام پس از چند هفته کش و قوس، عصر روز گذشته اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد با رای نسبتا قاطع، قطعنامه 1803، را علیه ایران تصویب کردند.
قطعنامه 1803 سومین قطعنامه بین المللی در چارچوب شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از انتقال پرونده هسته ای ایران از وین ( مقرآژانس) به نیویورک ( مقر شورای امنیت) طی دوسال اخیراست.
پیش از این ابتدا شورای امنیت در دی ماه سال گذشته قطعنامه 1737 را علیه ایران به تصویب رسانده بود. سپس چند ماه پس از این در ۲۴ مارس، ۴ فروردین ماه سال قطعامه1747 با پانزده رای به تصویب رسید تا به این ترتیب سال 1386 برای ایران با قطعنامه شروع شود و با قطعنامه به پایان برسد.
در اوايل ماه ميلادي سال جاري (اوايل بهمن ماه)، در گروه 1+5 متشكل از پنج عضو دائم شوراي امنيت سازمان ملل، شامل، آمريكا، انگليس، فرانسه، روسيه و چين به همراه آلمان پس از كشمكش هاي فراوان و كنار گذاشتن اختلافات سرانجام اين توافق حاصل شد كه تازه ترين قطعنامه تحريمي را با هدف وادار كردن ايران به توقف غني سازي اورانيوم در شوراي امنيت سازمان ملل متحد به راي گيري بگذارند.
پس از توافق صدور قطعنامه جديد عليه ايران، انگليس، فرانسه و آلمان مامور شدند تا پيش نويس اين قطعنامه را تهيه كنند تا در شوراي امنيت سازمان ملل متحد به راي اعضاي دائم و غير دائم گذاشته شود.
با اين حال اعضاي غيردائم شوراي امنيت سازمان ملل متحد از جمله آفريقاي جنوبي،اندونزي و ليبي تاكيد كردند كه تا پيش از انتشار گزارش البرادعي درباره روند همكاري هاي ايران در چارچوب مداليته مورد توافق براي حل و فصل مسايل باقي مانده، بررسي روي قطعنامه سوم را آغاز نخواهند كرد.
از اين روي با وجود آن كه مدت زمان نسبتا طولاني از توافق گروه 1+5 مي گذرد، قطعنامه سوم عليه ايران در نشست شوراي امنيت سازمان ملل مورد بررسي قرارنگرفت.
اما سومین قطعنامه تحریمی در حالی علیه ایران به تصویب رسید که محمد البرادعی به تازگی در گزارشی درباره فعالیت های هسته ای ایران و روند همکار ی های تهران در چارچوب پاسخگویی به سوالات باقی مانده که در اختیار اعضای شورای حکام قرار گرفت اعلام کرد که همکاری های فعالانه تهران منجر به حل و فصل برخی ابهامات شد.
گو اینکه البرادعی در گزارش دوپهلوی خود مدعی شد که همچنان ابهاماتی در باره پرونده هسته ای ایران وجود دارد و نسبت به ادامه غنی سازی اورانیوم با وجود تاکید دو قطعنامه 1737 و 1747 شورا ی امنیت بر توقف آن از سوی ایران ابراز تاسف کرد.
با این حال برخی تحلیل گران و مقامات داخلی با مثبت ارزیابی کردن گزارش البرادعی پرونده هسه ای ایران را بسته شده اعلام کردن و خواستار عادی شدن این پرونده و بازگشت آن از شورای امنیت به آژانس شدند.
این در حالی است که تنها یک روز پيش از انتشار گزارش مدير كل آژانس بين المللي درباره برنامه هسته اي ايران، پيش نويس اصلاح شده تازه ترين قطعنامه بين المللي عليه ايران در شوراي امنيت سازمان ملل متحد توزيع و در اختيار اعضا قرار گرفت.
در همین حال علی بیگدلی تحلیل گر امور بین الملل و استاد روابط بین الملل دانشگاه شهید بهشتی در خصوص بی تاثیر بودن گزارش البرادعی در ممانعت از صدور سومین قطعنامه علیه ایران روز دوشنبه به خبرنگار فرارو گفت: « گزارش البرادعی گزارشی نبود که کاملا به نفع ما باشد. تنها شاید 80 درصد از آن به نفع ما بود ولی بقیه آن علیه ایران بود و اساسا به اصطلاح البرادعی گزارشی دو پهلو ی را ارایه کرد.»
وی افزود: « اما شاید این همه تبلیغی که طی روزهای اخیر شد و اعلام می شد که گزارش البرادعی یک پیروزی بزرگ برای ملت ایران است به این دلیل بود که می خواستیم فضا را برای قطعنامه سوم مهیا کنیم.»
این کارشناس هسته ای ادامه داد: « لازم به ذکر است که گزارش البرادعی اساسا زمینه را برای صدور قطعنامه سوم فراهم کرد. این در حالی است که از طرف دیگر آن گزارش خیلی نمی توانست مانع صدور قطعنامه جدید شود.»
بیگدلی افزود:«مسیر قطعنامه یک مسیر جداگانه ای است به این دلیل که آمریکا و متحدانش معتقدند که مسیر پرونده هسته ای ایران از حوزه آژانس خارج شده است و اکنون در حوزه شورای امنیت مورد بررسی قرار می گیرد بر همین اساس هم دو بخشنامه قبلی از همین ویژگی برخوردار بود.»
وی ادامه داد:« به استناد موارد حقوقی کشوری که بر اساس بند هفت منشور سازمان ملل متهم می شود خواست های بین المللی که از طریق قطعنامه شورای امنیت به آن ابلاغ می شود لازم الاجرا است و از آن پس دیگر پرونده آن کشور از حوزه دیگر نهاد های اولیه همچون آژانس خارج می شود و تنها در حوزه شورای امنیت مورد بررسی قرار می گیرد. چنین شرایطی برای ایران هم فراهم شده است. »
این تحلیل گر امور بین الملل تصریح کرد:« بنابراین آنچه در د اخل ایران از گزارش البرادعی به عنوان پیروزی تعبیر کردند صحیح نبود چرا که همانطور که امروز هم به اثبات رسیده است آن گزارش نمی توانست مانع صدور قطعنامه جدید شود حتی اگر کاملا مثبت هم می بود.»
بیگدلی ادامه داد:« باید این را در نظر بگیرم که آژانس یک نهاد اجرایی نیست و از قدرت تصمیم گیری برخوردار نیست بلکه صرفا یک نهاد مشورتی است بنابراین اگر البرادعی یک گزارش سراسر مثبت را هم ارایه می کرد تغییری در اراده شورای امنیت به وجود نمی آورد.»
وی با اشاره به بخشهای ابهام آفرین گزارش البرادعی گفت:« یک بخشی از گزارش البرادعی آمده است که هنوز ما نتوانستیم به برخی تاسیسات ایران دسترسی داشته باشیم تا به همان حوزه اطمینان بخش و روشن فعالیت های هسته ای ایران برسیم بر همین اساس نمی توانیم به صراحت برنامه صلح آمیز غنی سازی اورانیوم ایران را با غیر صلح آمیز آن تفکیک کنیم و در باره آن اعمال نظر کنیم. از این روی می توان این گونه برداشت کرد که گزارش البرادعی ابهامات را به طور کامل حل و فصل نکرد از این روی نمی توانست سد محکمی در برابر تحریم های جدید باشد.»
این تحلیل گر امور بین الملل تاکید کرد:« اساسا در شرایطی هم که مسیر پرونده هسته ای ایران از مسیر فنی و حقوقی خارج شد است و وارد مسیر سیاسی شده است نمی شد انتظار داشت که آژانس بتواند مانع از صدور قطعنامه جدید شود.»
بیگدلی با انتقاد از دیپلماسی ایران برای ممانعت از صدور قطعنامه جدید گفت:« متاسفانه ایران تلاشی برای ممانعت از صدور قطعنامه سوم از خودش نشان نداد تنها تلاشی که به نظر می رسد انجام شده است این بود که مقداری با برخی از اعضای غیر دایمی شورای امنیت مثل اندونزی، آفریقای جنوبی یا ویتنام مذاکراتی صورت گرفته است که قابل پیش بینی بود که چنین دیپلماسی ضعیفی نمی تواند نتیجه ای رادربرداشته باشد.»
وی در خاتمه با تاکید بر اینکه باید ایران به اقدامات و دیپلماسی پنهانی رو بیاوردو آن را ادامه بدهد گفت:« پرونده هسته ای ایران به مرحله ای رسیده است که یا بایستی این مسیر را تا انتها ادامه بدهیم و همه تبعات آن را بپذیریم این در حالی است که ادامه آن به این شکل به نظر می رسد که برای ما مقرون به صرفا نیست و هزینه زیادی را به همراه دارد. و یا راه دیگری را پیش بگیریم و وارد یک معامله ای با غرب شویم. مثلا بگویم که به فرایند صلح خاورمیانه کاری نداریم و دستان حمایت را پشت خیلی ها برمی داریم. اگر قراراست به سمت اتمی شدن پیش برویم باید یکسری امتیازاتی را به این شکل بدهیم.»