كريسشن ساينس مانيتور
تقاضاي روزافزون براي نفت مي تواند به ركود مضاعف جهاني منجر شود
فرارو- هر گاه اقتصاد جهاني كند مي شود، يكي از معدود روزنه هاي موجود براي مصرف كنندگان آن است كه در پمپ بنزين ها كمي نفس راحت كشيده مي شود و قيمت بنزين در واكنش به كاهش تقاضا پايين مي آيد. ولي اين بار به نظر مي رسد قيمت هاي نفت نمي خواهند تغيير كنند و حتي شايد در يك چرخه رشد ايستا، افزايش يابند.
به گزارش سرویس بین الملل فرارو به نقل از كريسشن ساينس مانيتور، زنگ هاي هشدار از سوي كارشناسان كالا و نهادهايي مانند «آژانس بين المللي انرژي» كه مشاور اقتصادهاي صنعتي است، به صدا در آمده است.
در حال حاضر، تقاضا براي محصولات نفتي همگام با رشد اقتصاد جهاني به ويژه در كشورهاي عضو «سازمان همكاري و توسعه اقتصادي» رو به كندي است كه اين علت كاهش قيمت متوسط بنزين در آمريكا در هر گالن به ميزان 30 سنت به نسبت سه ماه قبل و رسيدن به رقم 67/3 دلار مي باشد.
ولي بعيد به نظر مي رسد كه قيمت هاي نفت بيشتر از اين پايين بيايند. در حقيقت، حتي در حالي كه توليدات صنعتي در كشورهاي عمده صنعتي مانند ايالات متحده در حال سكون به سر مي برند، قيمت هاي نفت مي توانند بالا بروند. اين به خاطر آن است كه توليد نفت جهاني به اندازه كافي و با سرعتي كه بتواند قطع عرضه هاي نفتي - ليبي - را جبران كند، رشد نمي كند و مصرف در اقتصادهاي نوظهور مانند چين رو به افزايش است.
«آژانس بين المللي انرژي» در گزارش ماه اوت خود از بازار نفت كه روز چهارشنبه گذشته منتشر شد چشم انداز تقاضا را براي بقيه سال 2011 به مقدار ناچيز 60 هزار بشكه در روز كاهش داد كه در مقايسه با تقاضا به مقدار 90 ميليون بشكه در روز همانند قطره اي در يك سطل است. آژانس پيش بيني خود را براي سال 2012 به ميزان 70 هزار بشكه در روز افزايش داد. در تجديد نظر در هر دو مورد، آشفتگي اخير در بازار و پيش بيني هاي رشد در نظر گرفته شده است. به گزارش آژانس، تقاضاي جهاني نفت در سال 2011 به ميزان 2/1 ميليون بشكه در روز و در سال 2012 به ميزان 6/1 ميليون بشكه در روز افزايش خواهد يافت.
براي كشورهاي صنعتي، تقاضاي روزافزون در بدترين زمان ممكن صورت مي گيرد. دولت ها گزينه هايي براي ايجاد انگيزه ندارند و چشم اندازها براي رشد اقتصادي و ايجاد كار نوميد كننده به نظر مي رسد.
«دايان مونرو» كارشناس ارشد بازار نقت در آژانس بين المللي انرژي مستقر در پاريس مي گويد قيمت هاي نفت معمولا در زمان ركود سقوط مي كنند - و بدين ترتيب با كاهش قيمت يكي از مهم ترين هزينه هاي تجاري، زمينه را براي بهبود اقتصادي فراهم مي كنند. ولي به نظر وي اين بار بهبود كند اقتصادي "از هرگونه كاهش قيمت در پمپ بنزين ها پيشي خواهد گرفت. تأثير بر درآمد بيشتر از هر گونه كاهش قيمت (بنزين) خواهد بود."
در همين حال، بر طبق پيش بيني آژانس، عرضه به هيچ وجه به سرعت تقاضا افزايش نخواهد داشت. عرضه نفتي غير اوپك در سال 2011 تنها به ميزان 4/. ميليون بشكه در روز و در سال 2012 به ميزان يك ميليون بشكه در روز افزايش مي يابد. با وجودي كه عربستان در بالاترين سطح طي 30 سال گذشته نفت توليد مي كند، به نظر نمي رسد كشورهاي عضو اوپك ظرفيت جبران تقاضاي اضافي را داشته باشند.
اين نشان مي دهد كه قيمت هاي نفت و بنزين بالاخواهد رفت و خطر بر وز ركود مضاعف جهاني را افزايش خواهند بخشيد.
«هري چيلينگريان» كارشناس ارشد نفتي مستقر در لندن مي گويد "در قيمت ها تصحيح ايجاد شد. ولي در آخر كار، عواملي كه به افزايش اخير قيمت ها منجر شد هنوز از بين نرفته اند. مسئله اين است كه آيا در زمان لازم، نفت به اندازه كافي خواهيم داشت. به احتمال زياد قيمت هاي نفت بار ديگر (از 80 دلار كنوني) به 100 دلار در بشكه خواهد رسيد.
آقاي چيلينگريان مي گويد "معناي اين براي مصرف كننده در درجه اول اين است كه احتمالا قيمت هاي بنزين براي دو يا سه ماه در سطح كنوني باقي خواهند ماند ولي با نزديك شدن به پايان سال، بار ديگر و در آستانه 4 دلار در هر گالن بالا خواهند رفت."
روند رو به افزايش قيمت هاي نفتي هم زمان با اقتصاد راكد در اثر نااطميناني در توليد اوپك ايجاد مي شود. پيش بيني براي رشد توليد غير اوپك براي سال هاي 2011 و 2012 به ميزان 1/. ميليون بشكه در روز براي هر سال كاهش يافت كه بيشتر به خاطر توليد حوزه هاي تهي شده از نفت و قطع برق پيش بيني نشده بوده است. اين كاهش در حالي صورت گرفت كه كانادا به دور از انتظار، عرضه اضافي داشت.
ولي توليد اوپك نتوانسته است كاهش توليد ليبي به ميزان 5/1 ميليون بشكه در روز را جبران كند. توليد عربستان در بالاترين سطح آن طي ده ها سال قرار دارد و آنگولا بيش از حد انتظار توليد مي كند ولي اين مقدار توليد اضافي، جبران كننده كاهش توليد در ايران، عراق، اكوادور، و نيجريه ويا مشكلات غير منتظره در تلاش هاي امارات متحده عربي و كويت براي افزايش توليد نبوده است.
هر چه بيشتر روشن مي شود كه ليبي در سال جاري نمي تواند در توليد نفت كمك كند و يا حتي در سال 2012 به طور كامل به وضع عادي باز گردد، بازار نيز آشفته تر مي شود. اگر مسئله، بن بست بين شورشيان و نيروهاي قذافي نباشد، آنگاه مسئله بر سر نزاع هاي درون گروهي در ميان سران شورشيان است همان گونه كه در قتل اخير ژنرال ارشد نظامي آنها نمايان شد.
حتي اگر همين فردا قذافي از قدرت كناره گيري كند، زمان زيادي طول خواهد كشيد كه توليد نفت را از سر گرفت زيرا به زيرساخت هاي نفتي خسارت وارد آمده و تقريبا به طور قطع نياز وجود دارد كه انعقاد قراردادهاي نقتي بار ديگر با شركت هاي نفتي خارجي مورد مذاكره قرار گيرد و در همين حال به علت قطع توليد، فشار در چاه هاي نفتي از بين رفته است.
خانم مونرو از آژانس بين المللي انرژي گفت "برداشت ما اين است كه بيشتر از آن چه كه مردم فكر مي كنند طول خواهد كشيد. قبل از آن كه شركت ها افراد خود را دوباره وارد عمل كنند، لازم است امنيت برقرار شود. توليد به طور كامل متوقف شده و نفت خام لوله ها را دچار گرفتگي كرده و زيرساخت ها از بين رفته اند."
بنابراين، اين كه تا چه اندازه قيمت ها در آينده افزايش خواهند يافت، تقريبا به طور كامل به عربستان سعودي بستگي دارد كه 70 درصد ظرفيت اضطراري اوپك را در اختيار دارد. مونرو خوش بين است و مي گويد "فكر مي كنم عربستان با ظرفيت كامل توليد مي كند. تعجب مي كنم كه مردم ظرفيت توليد آن را مورد سؤال قرار مي دهند." وي خاطر نشان ساخت كه اين كشور از ژانويه تا كنون توليد خود را به ميزان 1/1 ميليون بشكه در روز "بدون هيچ گونه مشكلي" افزايش داده است. ظرفيت توليد اضطراري جاري آنها كمي بيش از 2 ميليون بشكه در روز است. ظرفيت توليد اضطراري در جهان كمي بيش از 3/3 ميليون بشكه در روز است.
ولي اين دقيقا همان دليلي است كه سرمايه گذاران شرط مي بندند كه قيمت ها به طور اجتناب ناپذيري افزايش خواهند يافت. عربستان سعودي مسئول بيشترين رشد توليد است و بسياري توانايي و تمايل اين كشور را در افزايش بسيار بيشتر توليد به دلايل فني و همچنين به دليل قيمت، مورد سوال قرار مي دهند.
در يك گزارش اخير «بانك آمريكا- مريل لينچ» آمده است كه "اگر كمبود توليد ليبي به درازا بكشد، به روشني توانايي عربستان را در افزايش توليد به منظور همگام بودن با رشد تقاضاي جهاني نفت در سال 2012 به چالش خواهد كشاند." اين گزارش مي افزايد "اگر توليد ليبي تا نيمه دوم 2012 از سر گرفته نشود، ظرفيت اضطراري مفيد جهاني مي تواند كاهش يابد و به 5/2 ميليون بشكه در روز برسد.
خانم مونرو انتظار دارد كه بازار از عهده ظرفيت اضطراري رو به كاهش برآيد. ولي به نظر مي رسد اكثر سرمايه گذاران با او موافق نيستند.
آقاي چيلينگريان مي گويد "مطمئن نيستم كه اوپك بتواند از عهده برآيد. مردم مي توانند بر عربستان تمركز كنند ولي اگر توليد ديگران كم شود، كاهش عرضه خواهيد داشت."