برنامه «شوک»، از همکاری با پلیس تا کتککاری با قاچاقچیان
شکیبی گفت: همواره در «شوک» سعی میکنیم با بیننده روراست باشیم و پیش از اینکه بخواهیم پند و اندرز بدهیم، دوربینمان حرف بزند و قضاوت را به بیننده بسپاریم.
سال 87 بود که برنامهای با عنوان «شوک» با پخش از شبکه سوم خونی تازه به رگهای تلویزیون جاری کرد. کنکاش در مسائلی چون شیطانپرستی، اعتیاد، سایتهای مستهجن و رفتارهای نابهنجار اینترنتی به ایجاد فضای عریان و صریحی در تلویزیون منجر شد که امکان اعتماد مخاطب و ارتباط بی واسطه او با یک برنامه تلویزیونی فراهم شود. فرشاد شکیبی که تهیهکنندگی این برنامه را از ابتدا تاکنون برعهده داشته، در گفتوگویی با برنا به مراحل ساخت و سختیهای "شوک" اشاره کرده است که در ادامه میخوانید:
آقای شکیبی برنامه شوک از کجا شروع شد؟ طرح و ایده آن برای خودتان بود؟
در سال 87 با طرح بررسی آسیبهای اجتماعی و مباحث روز جامعه این کار را با طرحی از خودم آغاز کردیم. شوک اولین مستندی بود که به این شکل صریح از تلویزیون پخش شد و با ساختار شکنی راه را برای دیگران باز کرد. نگاه عریانتر و عمیقی که سعی داشتیم به مسائل داشته باشیم جسارت در مستند اجتماعی تلویزیون را به دنبال داشت.
یک قسمت از برنامه شوک چه مراحلی را برای ساخت طی میکند؟
اتاق فکری متشکل از استادان دانشگاه، جامعهشناسان، روانشناسان و محققان در حیطههای مختلف در گروه اجتماعی شبکه سوم داریم که با رصد مسائل روزی که گریبانگیر جامعه است، با ما همکاری میکنند. در این میان مواردی که ممکن است در صورت نپرداختن به آنها و بی اطلاعی مردم به مشکلات خاصی بدل شوند در اولویت هستند.
بعد از طرح این موارد در جلسه و اظهار نظر کارشناسان، با تشخیص گروه اجتماعی شبکه سوم وارد بحث تحقیق میدانی در رابطه با موضوع میشویم که برای این مرحله پیدا کردن مصداقهای واقعی موضوع کار بسیار سختی است.
پس از بررسی مصداق ها فیلمبرداری هر موضوع که در قالب برنامه 30 تا 40 دقیقهای به روی آنتن میرود، ممکن است یک تا یک ماه و نیم به طول بینجامد. چرا که سعی میکنیم با بیننده روراست باشیم و پیش از اینکه بخواهیم پند و اندرز بدهیم، دوربینمان حرف بزند و قضاوت را به بیننده بسپاریم.
موضوعات برنامه شما چون سرقتهای مسلحانه، فروش مواد مخدر و... نیازمند همکاری بسیار نهادهایی چون نیروی انتظامی است، این همکاری به خوبی صورت میگیرد و اکنون با گذشت سه سال از آغاز برنامه هماهنگیهای برنامه راحتتر شده است یا خیر؟
کار ما نیازمند ارتباط مستقیم و مستمر با ارگانهایی چون پلیس، قوه قضاییه و ستاد مبارزه با مواد مخدر است که گرچه شاید در ابتدای راه طی این مسیر سختیهایی داشت اما با گذشت زمان اعتمادها بیشتر شد و تبادل نظر و هم اندیشی به وجود آمد.
سختیهای کار شما بیشتر در کدام بخش خود را نشان میدهند؟
من به شخصه با سابقه حضور در فیلمهای سینمایی و داستانی، سخت ترین کار را ساختن مستند اجتماعی میدانم. در این کار هیچ وقت نمیتوانیم حساب شده پیش برویم و شرایط محیط، سوژه، امکانات و در حقیقت اتفاقاتی که روی میدهد است که شما را جلو میبرد.
ما برای این کار زمان زیادی میگذاریم تا سوژه های واقعی را پیدا کنیم. ماموریتهایی را با دوربین مخفی میرویم که گاهی اثربخش و گاهی جواب نمیگیریم. گروه جوان علاقمند و حمایتهای شبکه سوم در تسهیل این روند بسیار تاثیرگذار است. مدیر شبکه و سازمان صدا و سیما محیط مناسبی برای ما فراهم کردهاند که در این حیطه همکاریهای خوبی با ما صورت میگیرد اما باید توجه داشت یک نفر نمیتواند به تنهایی تاثیر بگذارد. اکنون در کشور 26 متولی فرهنگی وجود دارد که در صورتی که بین آنها همگرایی ایجاد شود کارهای فرهنگی کوچک میتواند به اتفاقات بزرگی بیانجامد.
در مراحل ساخت برنامه شوک تا به حال شده دوربین مخفیتان لو برود یا از جانب کسانی که ساخت مستند با منافع آن ها در تضاد است تهدید شوید؟
بسیار زیاد. مشغول فعالیت روی پروژه قاچاق در یکی از مناطق بندرعباس بودیم که عوامل ما را به شدت کتک زدند و به شدیدترین وجه دوربینمان را شکستند. مشکلات بسیار این چنینی وجود داشته است. در بحث مواد مخدر نیز ساخت برنامه خطرناک بود، تهدید شدیم و درگیریهای بسیاری به وجود آمد.
از برنامههای تازهتان چه خبر؟
مد لباس، رمالی، فالگیری، کلاهبرداری و موسیقی زیرزمینی از برنامههای تازهای است که در «شوک» پخش خواهند شد.