واشنگتن پست
مرگ بن لادن و نشانه ديگري از اضمحلال نظم قديم اعراب
فرارو- سرویس بین الملل؛ شايد كه ده سال پيش خاورميانه در برابر كشته شدن اسامه بن لادن واكنش شديدي نسبت به ايالات متحده از خود نشان مي داد. ولي اكنون كه اين منطقه با انقلاب هاي مردمي دست خوش تحول شده است، واكنش نسبت به مرگ وي با سكوت مواجه شده و اين نشانه ديگري از اضمحلال نظم قديم اعراب است.
براي نسل جديد، آن جوان تونسي كه خود را به آتش كشيد و شعله هاي انقلاب را روشن كرد، قهرماني بزرگ تر از بن لادن است كه ديدگاه وي نسبت به شهادت و جهاد با آرزوهاي پيش پا افتاده تري چون انتخابات آزاد، نظام خوب و پايان دادن به فساد جايگزين شده است.
مصطفي علاني، مدير "برنامه مطالعات امنيت و تروريسم در مركز تحقيقات خليج (فارس)" در دوبي مي گويد "تظاهرات براي آزادي و مردم سالاري برگزار خواهد شد ولي براي اسامه بن لادن، قطعا خير." او مي افزايد "در دنياي عرب، القاعده در حال موت است."
خبر مرگ مشهورترين عرب در جهان موجب بروز برخي اعتراض هاي ضد آمريكايي شد. اخوان المسلمين از ايالات متحده خواست اكنون كه دشمن اصلي آن از ميان برداشته شده، از منطقه خارج شود و در نوار غزه، جنبش حماس كشته شدن وي را محكوم كرد و از بن لادن به عنوان "يك جنگجوي عرب و مسلمان" ياد كرد.
ولي اين منطقه همچنان وطن شاخه هايي قوي از افراط گرايان اسلامي، كه مي توانند آسيب هاي فراواني وارد آورند، هر چند كه تعداد پيروان آنها اندك باشد، باقي خواهد ماند.
ولي براي بسياري از اعراب، بن لادن همانند رؤساي جمهور مصر و تونس كه با اعتراض هاي مردمي و درخواست براي تغيير از قدرت بركنار شدند، و همچنين همانند رهبران سوريه، يمن، ليبي و ديگر كشورهاي عربي كه براي زندگي سياسي خود در برابر موجي از ناآرامي ها مي جنگند، متعلق به نظام قديم اعراب است.
عبدالكريم عبدالله، استاد علوم سياسي دانشگاه امارات مي گويد "زمان كشته شدن اسامه بن لادن بسيار مناسب بود. اسامه يكي از رهبران و الهام بخش عده اي بود كه در پس بدبختي ها، شكست ها و ركود دنياي عرب قرار دادند. اكنون مرگ او به شكل گيري دنياي عرب مردم سالار، ميانه رو و نوگرا كمك مي كند. اين خاورميانه جديد در تضاد شديد با خاورميانه اي است كه قبل از شروع تغييرات آن را ترسيم كرده بودند."
مرگ بن لادن براي برخي در اين كشورها كه ديگر به آن فكر نمي كردند با بي اعتنايي همراه بود. محمد شعبان، دانشجوي 21 ساله در دانشگاه قاهره با بي اعتنايي گفت "مرده؟" تعداد اندكي نيز خبر را چندين ساعت بعد از اعلام آن توسط اوباما شنيده بودند.
خلود سمير دانشجوي 20 ساله گفت "مصر از همه اين چيزها كنار گرفته. حال كه او مرده است، اميدوارم آمريكا كاري به كار دنياي عرب نداشته باشد."
افول جذابيت القاعده خيلي قبل از شروع اعتراضات در خاورميانه مشهود بود. شايد بيش از هر جاي ديگر در عراق ملموس بود. در اين كشور، جمعيت سني به مخالفت با القاعده كه در سال 2006 در برخي مناطق داراي قدرت بودند برخاسته و جنبش "بيداري" را تشكيل دادند. آنها به نيروهاي آمريكا پيوسته و افراط گرايان را تقريبا شكست دادند.
در بغداد، علي موسوي سخنگوي دولت از خبر كشته شدن بن لادن استقبال كرد و گفت مردم عراق از جمله كساني هستند كه بسيار خوشحالند زيرا ما از همه بيشتر از القاعده رنج برده ايم.
نظرسنجي هاي انجام شده نشان مي دهد كه استنباط مثبت در دنياي عرب از القاعده از پنج سال گذشته تا كنون رو به افول گذاشته است و علت آن مشاهده سر بريدن ها و بمب گذاري هاي انتحاري از شبكه هاي تلويزيوني ماهواره اي بوده و اين امر باعث شده كه اعراب در مورد القاعده بيشتر بيانديشند.
بنا به اظهار "فارس بريضات" مسئول نظرسنجي در "مركز اعراب براي مطالعات تحقيقاتي و سياسي" در دوحه، 67 درصد از مردم اردن در سال 2004 معتقد بودند القاعده "يك جنبش مقاومت موجه" مي باشد. وي مي افزايد "بعد از بمب گذاري انتحاري هتل هاي اردن توسط القاعده در سال 2005، اين رقم به 20 درصد سقوط كرد.
در سرزمين هاي فلسطيني ميزان اعتقاد به القاعده از 72 درصد در سال 2003 به 34 درصد در سال 2011 كاهش يافت. در لبنان اين رقم از 19 درصد به 1 درصد سقوط كرد.
بريضات مي افزايد "با اين حال ، القاعده هنوز در برخي مناطق كه بسيار تحت فشار هستند و از جمله در يمن، آفريقاي شمالي و عراق، فعال است و نمي توان آن را ناديده گرفت." وي هشدار داد "تنها در صورتي كه انقلاب هاي خاورميانه بتوانند حكومت هاي مردم سالار واقعي ايجاد كنند، القاعده به جاي سود بردن، متضرر خواهد شد. القاعده هنوز در منطقه از قدرت برخوردار است و هر جا كه بي عدالتي باشد، در آنجا جذابيت دارد."