حداد عادل: سینما مانند سیل ویرانگری است که به سمت شرق روان است
حداد عادل گفت: در زمان پيش از انقلاب اگر خانوادهي متديني متوجه ميشد كه جوانش عصر روز جمعه به سينما رفته است عزا ميگرفت. اما پس از انقلاب، سينما به دست همين جماعت متدين افتاد و لازم بود كه آنها خود سينما را ايجاد كنند. آن هم سينمايي كه جذابترين، فنيترين و فريبندهترين هنر غربيها محسوب ميشد. به هر حال پس از انقلاب ما نميتوانستيم دست روي دست بگذاريم. هنوز سينما در تمام جهان مانند سيل ويرانگري است كه از سمت غرب به شرق روان است. تلويزيونها و فضاي مجازي هم اكنون در خدمت اين هنر قرار گرفتهاند.
به گزارش ايسنا، مراسم هجدهمين سالروز شهادت سيد مرتضي آويني، عصر امروز ـ 20 فروردين ماه ـ به همتموسسهي فرهنگي «روايت فتح» در تالار بزرگ كشور برگزار شد.
در اين مراسم، غلامعلي حدادعادل رييس كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي گفت:در 18 سالي كه از شهادت اين هنرمند گذشت، اين نخستين بار است كه من در ارتباط با او صحبت ميكنم، چرا كه شناخت من نسبت به ايشان دورادور بوده و خيلي با ايشان كار نكرده و حشر و نشر نداشتم.
وي با بيان اينكه مرتضي آويني را بيشتر از طريق برنامههايش در تلويزيون و مقالاتي كه از او خواندهاست،ميشناسد، ياد آور شد: وقتي كه «روايت فتح» را ميديدم، حس ميكردم كه چند سر و گردن بالاتر از كارهاي هنري است كه در آن زمان در ارتباط با جبهه و جنگ ساخته ميشد. هم متن اين برنامه بسيار اديبانه بود و در كنار آن صداي نرم، گوش آشنا و صميمي كه خود موسيقي نجيبي داشت باعث ميشد كه حتي اگر كسي چشمش هم به تلويزيون نبود با شنيدن اين صدا حال و هواي جبهه را در ذهن تداعي كند.
حدادعادل با بيان اينكه آويني پلي ميان هنر و فلسفه زده بود، تصريح كرد: هنوز مدعي نيستم كه آويني را ميشناسم و خود معترفم كه او را نميشناسم. اما بايد بگويم كه ما بعد از پيروزي انقلاب با مقولهي هنر مشكل داشتيم و اين مشكل به قبل از انقلاب برميگشت.
اين نمايندهي مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي تاكيد كرد:مشكل ما با سينما به قبل از انقلاب برميگردد. هنر قبل از انقلاب هنري نبود كه متدينين،اجازهي پرداختن به آن را به خود بدهند. هنرهاي آن زمان به گونهاي بود كه متدينين به سراغ آنها نميرفتند اما بعد از انقلاب ما به همهي هنرها نياز داشتيم. چند روز پس از انقلاب، شهيد مطهري به من گفت كه به صدا و سيما بروم. آن هم مني كه پيش از انقلاب نه خود و نه اقوامم هيچيك تلويزيون هم نداشتيم و اصلا پاي تلويزيون نمينشستيم. حال ميبايست من خود تلويزيون را اداره ميكردم و تازه آنجا بود كه فهميدم تلويزيون مانند جانور بزرگي است كه هرچه كار ميكنيم سير نميشود.
وي در ادامه عنوان كرد: در زمان پيش از انقلاب اگر خانوادهي متديني متوجه ميشد كه جوانش عصر روز جمعه به سينما رفته است عزا ميگرفت. اما پس از انقلاب، سينما به دست همين جماعت متدين افتاد و لازم بود كه آنها خود سينما را ايجاد كنند. آن هم سينمايي كه جذابترين، فنيترين و فريبندهترين هنر غربيها محسوب ميشد. به هر حال پس از انقلاب ما نميتوانستيم دست روي دست بگذاريم. هنوز سينما در تمام جهان مانند سيل ويرانگري است كه از سمت غرب به شرق روان است. تلويزيونها و فضاي مجازي هم اكنون در خدمت اين هنر قرار گرفتهاند.
حدادعادل در عين حال به كاركرد سينماي غرب اشاره كرد و گفت: سينما در غرب با ارايهي يك زندگي كاذب و ايجاد بستري از تخيل سعي ميكند كه زندگي واقعي مردم جامعه را به سمت آن زندگي كاذب سوق بدهد. اين واقعيت تمامنماي سينماي غرب است. سينمايي كه رايج است و تودهي مردم را جذب ميكند و مدام بحث آمار فروش آن مطرح ميشود. اگر دقت كنيم به خوبي درمييابيم كه اين سينما آميزهاي از شهوت و خشونت كه هردو اموري حيواني هستند محسوب ميشود كه با تبليغات بسيار به مخاطب ارايه ميشود. حال در نظر بگيريد كه در چنين فضايي فردي دوربيني كه وسيلهي فيلمسازي است را در خدمت نوع ديگري از سينما قرار دهد و نمونهاي پاك، والا و متعالي از آن را ارايه كند.
وي ادامه داد: در روزگاري كه آنقدر جبهه و جنگ حواسها را پرت كرده بود كه كسي حواسش به اين حرفها نبود، اين توجه شهيد آويني به بحث ثبت تصويري جنگ، اهميت بسيار زيادي داشت و هنر مهم و بزرگ او اين بود كه به خوبي فهميده بود پشت سر سينماي رايج غرب يك جهانبيني نهفته است. در واقع آويني نوعي خودآگاهي پيدا كرده بود و از ظاهر سينما به باطن آن راه يافته بود. او ميدانست كه فرد با اين سينما قصد دارد چه مفاهيمي را بيان و چه اقداماتي را انجام دهد و درك همين مطلب نكتهاي است كه از همهي فعاليتهاي ديگر آويني اهميت بيشتري داشته است.
اين نمايندهي مجلس در بخش ديگري از صحبتهايش به وضعيت امروز دانشگاهها اشاره كرد و گفت: امروز لازم است كه در دانشگاههاي ما توجه شود كه پشت علوم و بهويژه علوم انساني غربي چه فلسفهاي نهفته است. اكنون بايد اين مساله درك شود و بعد از آن براي آن راه حلي پيدا كنيم.
حدادعادل جنبهي فلسفي كارهاي شهيد آويني، توجه او به زبان فارسي، قوت او در نگارش و ساده و عميقنويسي او را از جمله ويژگيهاي مهم آثار آويني برشمرد و افزود: در كنار تمام اين موارد شخصيت آويني هم يك نكتهي مهم داشت و آن شجاعت اين هنرمند بود. او شجاعت وداع با گذشته را داشت و به راحتي با گذشتهاي كه بايد با آن وداع ميكرد، خداحافظي كرد. من به ياد دارم كه در دورهي دانشجويي تقريبا همزمان با هم در دانشگاه تهران تحصيل ميكرديم. در آن زمان دانشكده هنرهاي زيبا فضاي ديگري داشت كه البته هنوز هم همينطور است اما در همان زمان شهيد آويني جلوي كافه ترياي اين دانشگاه شعرهاي نو ميخواند و حرفهاي فيلسوفانه مطرح ميكرد اما همين فرد آنقدر شجاعت داشت كه پس از انقلاب و درك امام (ره)،بسيار صادقانه، عميق و باايمان پا به صحنه گذاشت و 20 سال پيش حرفهايي را زد كه خيليها و حتي شايد خود بنده هنوز جسارت بيان صريح آنها را نداشته باشيم.
وي ادامه داد: در واقع در شخصيت آويني نوعي عرفان و اخلاق در هم آميخته وجود داشت و او اين موارد را جانمايهي غربيترين هنر روز كرد و در اين ميان در حد بحثهاي نظري هم محدود نشد و براي ساخت فيلمهايش به دل جبهه و وسط خون و آتش رفت.
اين نمايندهي مجلس در بخش ديگري از صحبتهاي خود در اين مراسم به جنبشهاي جديد كشورهاي مسلمان اشاره كرد و افزود:امروز دولتهاي غربي با اين سازمانهاي عجيب و پر زرق و برقي كه مدعي مبارزه با خشونت و تروريسم هستند، در برابر كشورهاي مسلمان چه مي كنند؟ مردمي كه با الهام از انقلاب ما بپا خاستهاند و شهيد ميدهند. اكنون چندين ماه است كه اين نهضتها شروع شدهاند اما آيا در تمام اين مدت و در تمام اين كشورها يك نفر مانند ندا آقاسلطان وجود نداشته است؟!
حدادعادل ادامه داد: ما كه نفهميديم او چگونه كشته شد، اما ببينيد اكنون چگونه در دنيا بر سر اين موضوع سر و صدا راه انداختهاند. از ميان اين همه آدم كه در اين كشورها كشته شدهاند آيا واقعا يك نفر نبود كه به قول آنها مانند ندا آقاسلطان مظلوم كشته شده باشد؟ پس داستان چيست؟ اين موضوعي است كه بايد جوان دانشگاهي امروز ما به آن توجه داشته باشد. امروزه با اين مشخصات درك غرب و اهداف آن بسيار آسانتر از 50 سال پيش است، اما باز هم جاي تعجب دارد كه هنوز عدهاي متوجه اين موضوع نيستند.
وي همچنين عنوان كرد: قشرهاي مختلف مردم و اجتماع ما هريك الگو و اسوهي خاص خود را در انقلاب داشتند و در اين ميان شهيد آويني الگوي جماعت دانشجو و جواني است كه اهل ذوق و هنر هستند. در واقع آويني مانند حجتي است كه از سوي خدا فرستاده شده است.
حدادعادل يادآور شد:چند ماه قبل از شهادت مرتضي آويني، سفري به تاجيكستان داشتيم كه در آن سفر دورادور با يكديگر آشنا شديم، اما فرصت نشد كه بنشينيم و با هم صحبت كنيم. چندي پس از آن يكي از دوستان مشترك خبر از ايشان داد و در مراسم تشييع او با اوجي از جمعيت و احترام بسيار مواجه شديم.
حدادعادل در ادامهي صحبتهاي خود بار ديگر به وضعيت سينماي ايران پرداخت و افزود: ما هنوز هم در سينما مساله و مشكل داريم و من به صراحت اين موضوع را ميگويم. البته نميخواهم تلاش كارگردانان و فيلمسازان متعددي كه به وجودشان افتخار ميكنيم را ناديده بگيرم اما واقعيت اين است كه روال اصلي سينماي ما هنوز دست آنها نيست.
وي در عين حال گفت:ما هنوز نميدانيم كه چرا برخي فيلمها به نمايش درميآيند و اصلا چرا برخي از آنها ساخته شده و چند صد ميليون تومان از پول بيتالمال به ساخت آنها اختصاص پيدا كرده است؟! ما واقعا نميدانيم اگر دو يا سه سال پيش فيلمي را به هر دليل متوقف كردهاند، چرا اكنون بايد آن فيلم اجازهي نمايش بگيرد؟ در اين ميان هيچكس هم نيست كه پاسخ سوالات ما را بدهد و اينها همه مساله است. شما فكر ميكنيد بيدليل مقام معظم رهبري با اين همه مشغله و دغدغه، كارگردانان را دعوت كرده و به صحبت با آنها مينشيند. تازه بخشي از اين ديدارها را همگان خبر دارند و به غير از آنچه كه همه ميدانند، ديدارهاي ديگري هم بوده است؛ چرا كه مقام معظم رهبري خبر دارند كه در اين حوزه چه ميگذرد.
حدادعادل در پايان صحبتهايش با اشاره به جمعيتي كه در تالار وزارت كشور حضور داشتند عنوان كرد: وقتي چنين تالار بزرگي 90 درصد صندليهايش با نام آويني پر ميشوند، مايهي اميدواري است و نشان ميدهد كه نام و فكر اين شهيد بزرگوار چراغي براي آينده است. من اميدوارم آويني با شهادتش چراغ راه ما در عرصهي هنر و بهخصوص سينما شده باشد و همچنان اين چراغ روشن بماند.
به گزارش ايسنا، در بخش ديگري از اين مراسم نادر طالبزاده (مستندساز)، سعيد قاسمي (فعال فرهنگي) و حسين محموديان (مستندساز و مجري جلسه) به صحبت دربارهي مرتضي آويني پرداختند.