فراز و فرودهاي مركز بررسي استراتژيك ریاست جمهوری
مركزي كه در چهار دولت قبل تاسيس شد، اكنون در آستانه بيست سالگي به مركزي تبديل شده است كه تنها برونداد آن چند نشريه است. هيچ كس از آنچه اين روزها در مركز بررسيهاي استراتژيك رياستجمهوري ميگذرد، خبر ندارد و تنها سكوتي كهنه در اين خانه قديمي حضور دارد.
مركز بررسيهاي استراتژيك رياستجمهوري در دولت هاشمي رفسنجاني تاسيس شد و در سال 76 و همزمان با تغيير رئيسجمهور به دو بخش تقسيم گرديد كه يك بخش در مجمع تشخيص مصلحت نظام با نام «مركز تحقيقات استراتژيك» فعاليت خود را آغاز كرد و بخش ديگري كه در رياستجمهوري ماند با عنوان «مركز بررسيهاي استراتژيك» فعاليتهاي خود را ادامه داد.
در دولت خاتمي مديريت اين مركز به محمدرضا تاجيك سپرده شد اما با آغاز دولت نهم و پس از چند ماه، كرسي مديريت مركز بررسيهاي استراتژيك رياستجمهوري را به عليرضا ذاكر اصفهاني، مرد 49 ساله اصفهاني كه دارای تحصیلات در رشته الهیات است و دکترای خود را از پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی اخذ و از فعالان ستاد انتخاباتي احمدينژاد در سال 84 بود، تحويل داد.
غلبه سياست بر پژوهش با حضور ذاكراصفهاني
در دولت نهم، مركز بررسيهاي استراتژيك رياستجمهوري آنچنان نقش پررنگي در كمك و مشاوره به دولت نداشت و عليرضا ذاكر اصفهاني به عنوان رياست اين مركز ترجيح داد تا بيش از انجام امور تحقيقاتي و پژوهشي به انجام سخنرانيهاي سياسي در محافل رسمي و غيررسمي بپردازد به عنوان نمونه در سال 85 عنوان كرد كه اين مركز به بررسي پيرامون سخنان رئيسجمهور در باب افزايش جمعيت مشغول است اما با گذشت حدود 5 سال از اين بررسيها گزارش اين بررسيها منتشر نشده است اما بينهايت سخنراني سياسي از او از سال 85 تاكنون به چاپ رسيده است. او وظيفه ديگري را بهطور غيررسمي بر عهده گرفت و آن هم پاسخگويي به اتهامات عليه رئيسجمهور بود اما در وظايف رياست مركز بررسيهاي رياستجمهوري اشارهاي به اين وظيفه نشده است.
مردان نامرئي مركز بررسيهاي استراتژيك
هيات امناي اين مركز در زمان رياست ذاكر اصفهاني عبارت بودند از حجت الاسلام و المسلمين مرتضي آقا تهراني، غلامحسين الهام،عباسعلي كدخدايي، محمد علي فتح اللهي، علي مختاري، الياس نادران، صادق محصولي و فاطمه آليا اما گفته ميشود در پشتپرده دو نفر ديگر هم بودند كه در تصميمگيريها نقش داشتند؛ اگر چه هيچگاه حضور آنها در مركز بررسيهاي استراتژيك رياستجمهوري علني نشد اما نزديكي آنها به اين مركز غيرقابل انكار است.
توقف انتشار يك نشريه
در باب فعاليتهاي رسانهاي هم ميتوان به توقف انتشار مجله راهبرد كه در دولتهاي قبل از نهم از سوي مركز بررسيهاي استراتژيك رياستجمهوري منتشر ميشد، اشاره كرد اما دو نشريه ديگر يعني برداشت يك و برداشت 2 منتشر شد كه برداشت 1 ويژه مسئولان و بهصورت كاملا تخصصي است و برداشت 2 كمتر به مقولات تخصصي پرداخته و در سطح عمومي منتشر ميشد و برخي سايتهاي نزديك به دولت هم مطالب اين نشريه را منتشر ميكردند.
البته از اين مسئله نميتوان غافل بود كه از دولت نهم به بعد، اين مركز هر از چندگاهي و به مناسبتهاي مختلف اقدام به انتشار ويژهنامه ميكرد. شنيده ميشد كه بسياري از خبرنگاران نزديك به غلامحسين الهام در دوران رياست ذاكر اصفهاني در مركز بررسيهاي استراتژيك رياستجمهوري به عنوان مشاور رسانهاي در اين مركز رفت و آمد داشتند.
محمدمسیح یاراحمدی كه به گفته خودش طراح سايتهاي دولتي است هم اين موضوع را در سايت شخصي خود تاييد كرد و نوشت: «فقط روابط عمومی فعال است، یک خانه بزرگ سوت و کور که ذاکر اصفهانی بالای سرش بود و فکر کنم چیزی جز یک ژست و پوشش برای کارهای سیاسی نبود که البته نمودش را در نزدیکی انتخابات ۸۸ دیدم. آنطور که من فهمیدم، فعالترین زمان کار مرکز، شبها بود که دوستان وبلاگ نویس و روزنامهنگار، میآمدند جلساتی برگزار میکردند دور هم»
به هر حال دوران مديريت چهار ساله ذاكر اصفهاني در مركز بررسيهاي استراتژيك رياستجمهوري در 24 خرداد 89 به پايان رسيد و پرويز داوودي، مرد هميشه آرام كابينه نهم بر كرسي رياست مركز بررسيهاي رياستجمهوري در دولت دهم نشست.
اگر چه داوودي همواره در ذهنها به عنوان فردي دانشگاهي و نظريه پرداز اقتصادي دولت متصور ميشد اما در واقعيت، دولت نهم براي ايدههاي اقتصادي داوودي آنچنان ارزشي قائل نبود لذا او بيش از ساير دولتمردان نهم، سكوت كرد و نظريات تخصصي خود را در حوزههاي سياسي و اقتصادي براي خود نگه داشت يا در كلاسهاي دانشگاه به دانشجويانش آموخت.
حضور او در مركز بررسيهاي استراتژيك رياستجمهوري هم به سكوت گذشت و داوودي ترجيح داد تا، نه مانند ذاكر اصفهاني به سخنرانيهاي سياسي بپردازد و نه مانند مديران قبلي اين مركز مباحثي مانند «جامعه مدني و توسعه سياسي » را دنبال كند بلكه ترجيح داد تنها نام او به عنوان رئيس مركز بررسيهاي استراتژيك باقي بماند و فعاليتهاي اين مركز كمتر از قبل شود. اگر از زمان راهاندازي سايت مركز بررسيهاي استراتژيك رياستجمهوري روزانه تنها چند خبر و گزارش محدود ارسال ميشد اما با روي كار آمدن داوودي، تنها يك صفحه سفيد با وارد كردن آدرس سايت مركز ظاهر ميشود.
تاريخ انقضاي نشريه برداشت
نشريه برداشت 1و برداشت 2 هم كه پس از انتشار روي سايتهاي نزديك به دولت قابل مشاهده بود، پس از شماره يازدهم نميتوان اثري از آن پيدا كرد. در آخرين شماره برداشت 1 كه با نام «روايت فتنه سبز» منتشر شد كه مطالب مندرج در آن ارتباطي با وظايف مركز بررسيهاي استراتژيك رياستجمهوري نداشت.
سايت صراط كه يك سايت نزديك به دولت است، در مورد اين ويژه نامه نوشت: « این ویژهنامه که با عکس بزرگ جشن انتخاب آقای احمدی نژاد در میدان ولیعصر تهران و شال سبز بر گردن رئیس جمهور، آغاز میشود، با کاغذ گلاسه 150 گرمی منتشر شده و نکته قابل تامل هم توهین به برخی مسئولان در قالب رفتارشناسی فتنه است! »البته در آذرماه مديرمسئول اين نشريه تغيير كرد و اين سمت كه در دورههاي قبلي به رياست مركز اختصاص داشت از داوودي به احمدرضا انصاري واگذار گرديد كه رئيس دفتر داوودي در دولت نهم و رئيس دفتر رحيمي در دولت دهم بود.
هيات امناي مخفي
اعضاي هيات امناي مركز بررسيهاي استراتژيك در دولت دهم بر خلاف دولت نهم اعلام نشدند و تنها اسامي كه در سايت رسمي دولت با درج عنوان «اعضاي هيات امناي مركز بررسي استراتژيك رياستجمهوري» قابل مشاهده است، به دوم خرداد سال 86 باز ميگردد كه ذاكر اصفهاني مديريت را بر عهده گرفته بود.
در نهايت از آنجا كه طبق تعريفي كه در اساسنامه مركز بررسيهاي استراتژيك رياستجمهوري مبني براينكه هدف از تاسيس چنين مركزي، انجام مطالعات و پژوهشهای علمی - کاربردی و ارائه طرحها و پیشنهادهای جامع به راهبرد (استراتژی) ملی در زمینههای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، نظامی و روابط بینالملل (خارجی)، با رعایت سیاستهای کلی نظام است، ميتوان نتيجه گرفت كه كارنامه فعاليتهاي اين مركز بيش از آنكه پژوهشي و تحقيقاتي باشد به موضعگيري سياسي و حمايت از رئيسجمهور در عين پاسخ به منتقدان خلاصه شده است.