آگاه
کد خبر: ۶۹۷۸۱

«بله، آن می تواند در عربستان هم رخ دهد» (۱)

چرا عربستان سعودی اکنون برای انقلاب «آماده» است

چرا عربستان سعودی اکنون برای انقلاب «آماده» است

مداوی الرشید


فرارو- آیا در عصر انقلابهای عربی، سعودیها از نفوذ فیس بوک برای فراخوان 11 مارچ استفاده خواهند کرد؟ آیا آنها سرانجام در یکی از میادین اصلی شهر جده اعتراض خواهند کرد؟ یا اینکه آنها تظاهراتشان را در قطیف، منطقه ای در شرق عربستان و محل تمرکز شیعیان که تجربه اعتراضاتی را در گذشته داشته، آغاز خواهند کرد؟ آیا حاکمان ریاض در پیله قدرت و شکوهی که به دور خود تنیده اند، همچنان از انظار عموم مخفی و در کاخهای سست خود پنهان خواهد ماند؟

به گزارش سرویس بین‌الملل فرارو؛ عربستان اکنون برای تغییر «رسیده» است. علیرغم تصویری که این کشور از خود به عنوان سرزمین مرفه، آرام و همراه با مردمی غیر سیاسی نشان می دهد، عربستان شرایط اقتصادی، جمعیتی، اجتماعی و سیاسی مشابه ای با همسایگان عرب خود دارد. در این کشور، نشانی از اینکه از تب فراگیر اعتراضات خاورمیانه در امان باشد به چشم نمی خورد.

عربستان سعودی در واقع ثروتمند است اما غالب جمعیت جوان آن قادر به یافت شغل در بخش خصوصی و دولتی نیستند. از قِبل توسعه این اقتصاد 430 میلیارد دلاری، تنها یک بخش کارآفرینِ وابسته سود برده است، بخشی که با خاندان سلطنتی در ارتباط بوده. این اقتصاد اما تاکنون موفق به ایجاد اشتغال برای هزاران نفر از جوانانی که هر ساله از داشگاه فارغ التحصیل می شوند نشده است.

این الیت اقتصادی با به کارگیری و استخدام رسمی نیروهای بومی مخالف است، چرا که بدون هیچ تعهدی از نیروی ارزان خارجی استفاده می کنند و به کارگیری نیروهای بومی را برخلاف منافع خود می بینند. این در حالی است که افزایش قیمت نفت از سال 2003 و همزمان، گسترش سرمایه گذاری دولت در حوزه آموزش و پرورش، ساختارهای زیربنایی و رفاهی، توقعات اقتصادی فزاینده ای در مردم ایجاد کرده.

سعودیها علاوه بر اینکه همانند همسایگانشان شغل، مسکن و آموزش می خواهند، مطالبات دیگری نیز دارند؛ پس از سقوط صدام حسین در سال 2003، مردم مطالبات سیاسی شان را با انتشار طوماری که صدها تن از فعالین سیاسی، اساتید دانشگاه، مردان، زنان، سنی ها، شیعیان و اسماعیلیان آن را امضا کرده بودند ابراز داشته اند. اصلاح طلبان از ملک عبدالله خواستند تا به جای «شورای مشورتی سعودی» که میراث «شاه فهد» بود و 120 عضو آن از سوی پادشاه منتصب می شدند، یک شورای مشورتی که از سوی مردم انتخاب شده باشد، را جایگزین کند.

در مقابل اما این فعالین سیاسی، بازداشت شده و برخی نیز ممنوع الخروج شدند و امید اصلاح طلبان برای آغاز دور جدیدی از اصلاحات همزمان با برتخت نشستن ملک عبدالله نقش بر آب شد. فساد فراگیر در زیرساختها کماکان نارضایتی مردم را برمی انگیخت و فشار و سرخوردگی ناشی از بیکاری گسترده جوانان، آنها را به سوی انجام رفتارهای ضداجتماعی سوق می داد( در کشوری که حدود 40 درصد از افراد 20 تا 24 ساله آن بیکارند)، ازدواج ها فرومی پاشید، شمار مجردها افزایش می یافت و در یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان عرب، نرخ مردمی که زیرخط فقر به سر می بردند افزایش می یافت.

در همین حال رسوایی های پی در پی، میزان فساد و تبعیض گسترده در دستگاههای دولتی را آشکار می ساخت. شاهزاده ها در حالی وعده پی گیری مفسدین از طریق کمیته های تحقیق را می دادند، که هنوز خبری از محاکمه متهمین نیست.

انتقاد از پادشاه و شاهزادگان خاندان سلطنتی در این کشور به نوعی تابو تبدیل شده، بر گرد یک محفل خانوادگی که همه پستهای دولتی، از مناصب دفاعی گرفته تا مناصب ورزشی را در انحصار خود دارد، هاله ای از قداست کشیده و انتقاد از ایشان را عبور از خطوط قرمز تلقی می کنند. تعداد زندانیان سیاسی و دگراندیشان به شدت در زندانهای سعودی در حال افزایش است. به بهانه جنگ با ترور، رژیم سعودی از دست بازی برای برخورد با مخالفین خود برخوردار است.

وزیر کشور، شاهزاده نایف، پسر و معاون اش، شاهزاده محمد، تعداد زیادی از فعالین سیاسی، وبلاگ نویسها، حقوقدانان و دانشگاهیان را به زندانهای طولانی مدت محکوم نموده اند. همه این وقایع در سکوت گسترده مجامع جهانی اتفاق می افتد، که به دلیل منافع نفتی، تسلیحاتی و سرمایه گذاریهای گسترده در عربستان، به این مسائل بی اعتنایند.

لفاظی هایی چون «ما تونس نیستیم»، «ما مصر نیستیم»، «ما لیبی نیستیم» (و احتمالا «ما جزو جهان عرب نیستیم») طی هفته های اخیر بارها و بارها از زبان مقامات عربستان شنیده شده. اینها مواضع دروغینی است که در میان حاکمان کشورهای نفت خیز عرب رایج است. اما خاندان سلطنتی عربستان به طور بسیار گسترده ای از این دروغها استفاده می کنند. روابط نزدیک میان ریاض، واشنگتن و لندن شرایط مناسبی را برای یکی از غیرشفاف ترین و اقتدارگراترین رژیمهای خلیج فارس فراهم نموده تا رفتار فریب آمیزش کمتر آشکار گردد. با این وجود، امروز دیگر این رژیم قادر به پنهان نمودن مشکلات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی خود که حتی نفت هم قادر به حل آنها نیست، نمی باشد.

وقتی که عربستان در ساختارهای آموزشی، زیرساختها و همچنین در آرمانهایش، فقیر و عقب مانده بود، نفت مرحم همه دردها اجتماعی اش محسوب می شد. وقتی که در دههای 1950 و 1960 موجی از کودتاها کشورهای جهان عرب را درمی نوردید، به جز برخی تحرکات پراکنده، عربستان هیچ تاثیری از آن امواج نپذیرفت.

تعداد کمی از سعودیها از طراوت انقلابی جهان عرب و جنبشهای آزادیخواهانه الهام گرفتند. در زمانی که به جز تعداد معدودی از فعالین سیاسی و برخی از اعضاء خاندان سلطنتی، اکثر سعودیها از آموزش بی بهره بودند و تمایلی به نظارت بر دولت شان نداشتند. در دهه 1970 کشورهای تولیدکننده نفت طعم ثروتهای نفتی را بیشتر چشیدند: سیل ماشینها، هواپیماها، دستگاههای تهویه هوا و عینکهای آفتابی به این کشورها سرازیر شد اما «مشارکت سیاسی» بخشی از این واردات جدید نبود.

امروزه نفت زیادی در این کشور باقی مانده، اما سعودیها فرق کرده اند. آنها بیشتر مصرف می کنند و از نقدینگی زیادی که در نسبت با سایر کشورهای عرب دارند لذت می برند، اما عربستان اکنون کشوری جوان است، دو سوم جمعیت این کشور را جوانان زیر 30 سال تشکیل می دهند، جوانانی تحصیل کرده، آگاه و دارای انسجام اجتماعی بالا و مهمتر آنکه، آنها با گفتمان جهانی دموکراسی و خواست آزادی، شفافیت، پاسخگویی و حقوق بشر که از ماه ژانویه امسال همچون صاعقه بر سر دیکتاتورهای جهان عرب فرود آمد آشنایند. آنها برنامه های ماهواره ای شبکه هایی مانند الجزیره را تماشا می کنند و اخبار خیزشهای مردمی اخیر در جهان عرب را مشتاقانه دنبال می کنند.

جوانان سعودی موفق شده اند میدان خودشان را در فضای مجازی «اشغال» کنند. در دهه 1990 یک مخالف اسلامگرا که با استفاده از ماشین فکس پیامهایی در انتقاد از رویه رهبران این کشور به سراسر کشور می فرستاد و خواهان بازگشت به اسلام اصیل بود، تبعید شد.

پس از آن، یک حلقه گسترده تر از جوانان سیاسی و غیر سیاسی با شجاعت، از تالارهای گفتگوی اینترنت، چت رومها، وبلاگها و اخیرا از شبکه های فیس بوک و تویتر برای بیان نظراتشان، بسیج مردم و به اشتراک گذاشتن انتقادات و نارضایتی ها از وضع موجود استفاده می کنند. این فضای مجازی به مکانی برای طرح نظرات منتقدین و هواداران دولت تبدیل شده است. اخیراً رئیس دفتر پادشاه و رئیس دادگاه سلطنتی، «خالد التویجری» صفحه شخصی اش را در فیس بوک راه اندازی نموده است.

سعودیها فکر می کنند که در دنیای مجازی در امنیت قرار دارند، اما رژیم، آنها را ردیابی می کند و بر آنچه که در آنجا می نویسند نظارت دارد، بویژه اگر واقعیات موجود را به چالش بکشند. وبلاگ نویسان، نویسندگان و تحلیلگران حتی به اتهام طرح پرسشهای ساده بازداشت می شوند، پرسشهایی از این دست که: چه کسی پس از عبدالله به پادشاهی می رسد؟ پول نفت به کجا می رود؟ چه کسی مسئول فساد گسترده موجود در پس معاملات هنگفت تسلیحاتی است؟ چرا پادشاه و ولیعهد به صورت نویتی و پی در پی از کشور خارج می شوند؟ چرا اصلاحات وعده داده شده ملک عبدالله، توسط برادرش شاهزاده نایف خنثی می شود؟ چه کسی حاکم واقعی در عربستان سعودی است؟ و سئوالهای پاسخ داده نشده ای از این دست که تابو تاکنون تلقی شده است. ادامه دارد...

منبع: https://www.foreignpolicy.com
28 فوریه 2011
مترجم: قاسم توکلی

ارسال نظرات
خط داغ