امروز دیگر تصاویر جنگ را روایت نمیکنند، شکل میدهند
اسرائیل و غزه مملو از تصاویر دیجیتالی تبدیل شده اند؛ وقتی همه عکاس جنگ میشوند
تصاویری که از اسرائیل و غزه بر روی صفحه نمایش گوشیهای تلفن همراه هوشمند ما توسط بسیاری از افرادی که میجنگند یا درگیر جنگ هستند پخش میشوند صرفا داستان جنگ را مستند نمیکنند بلکه آن را شکل میدهند.
فرارو- جنگ بین اسرائیل و حماس مانند بسیاری از جنگهای این قرن با پخش تصاویر در گوشیهای تلفن همراه هوشمند در سراسر جهان تعریف شده است. تصاویر همه جا هستند: غیر قابل تحمل و غیر قابل توقف. هنگامی که جنگ فرا میرسد انبوهی از تصاویر را به همراه میآورد که سریعتر از هر روایت رسمی سفر میکنند. نمای نزدیک از کشتار و مناظر شبانه در مسافتهای طولانی از آسمان که با رگههای نور ناشی از شلیک موشک به چشم میخورد. تصاویر واضح از کودکانی که بر اثر انفجار مسجدی در شهر غزه کشته یا مجروح شده اند. تصاویر پاراگلایدرهای حماس که بر زمین فرود میآیند. ما به نمایش این تصاویر با سرعت انتشار بالای آن عادت کرده ایم.
به گزارش فرارو به نقل از نیویورک تایمز، در قرن بیستم آمریکاییها جنگ را از دید عکاسان حرفهای و اپراتورهای دوربین دیدند. جنگ برای آنان هر شب توسط مجریان شکبههای خبری و بعدا در اخبار ۲۴ ساعته روایت میشد. امروز، اما افرادی که خود درگیر جنگ هستند سریعترین تصاویر آن را تولید کرده و به عنوان سرباز و غیر نظامی به طور یکسان از درگیریها فیلمبرداری میکنند. برای مثال، جنگجویان حماس ویدئوهای خود از اقدامات شان علیه اسرائیلیها را در اواخر هفته گذشته در تلگرام و سایر رسانههای اجتماعی آپلود کردند. در مقابل، نیروهای نظامی اسرائیل از حملات خود به آن چه "اهداف حماس" خواندند تصویر تولید کرده و درتیک تاک منتشر نمودند.
سوریه، اوکراین و اکنون اسرائیل و غزه در جنگ قرن و بیست و یکم به شلنگ آتش نشانی مملو از تصایور دیجیتالی تبدیل شده اند سیلی دائمی از تصاویر پراکنده و پیکسلی اغلب از سوی آماتورها و اغلب با منبع نامشخص. اکنون ما از طریق صفحههای نمایشگر کوچک خود بیش از هر زمان دیگری به جنگ نزدیک شده ایم.
دوربینها از سال ۱۸۵۵ میلادی زمانی که "راجر فنتون" عکاس بریتانیایی به میدانهای جنگ کریمه نبردی که در آن بریتانیا و فرانسه و متحدان شان روسیه را شکست دادند سفر کرد و کالسکه یک شراب فروش را به تاریکخانهای برای انجام کارهای مرتبط با عکاسی تبدیل کرد در حال ثبت جنگ هستند. عکاسی به عنوان یک رسانه از همان ابتدا در ارتباط با مرگ و میر بود.
"سوزان سونتاگ" نویسنده امریکایی در سال ۱۹۷۷ میلادی نوشت:" عکاسی، تمام دنیا را به یک قبرستان تبدیل میکند. عکاسان خواسته یا ناخواسته فرشتگان ثبت کننده مرگ هستند".
با این وجود، تحولات اخیر یادآوریای وحشتناک بودند مبنی بر آن که تصاویر دیجیتال میتوانند ارزش حقیقت بسیار متفاوتی داشته باشند. دوربین روی کلاه سربازان جنگجویان و پستهای با ماهیت پروپاگاندا در رسانههای اجتماعی و تصاویر آماتوری با وضوح پایین از ثبات عکاسی جنگی در شکل قدیمی و کلاسیک آن لذت نمیبرند. تصاویر دیجیتالی برخلاف عکاسی سنتی جنگ که کار تکمیل و متنی کردن اطلاعات از جبهه را انجام میداد خود به مثابه اطلاعات عمل میکنند. طبیعتا این تصاویر به ناقلان اطاعات نادرست نیز تبدیل شده اند. در هفته جاری تصاویری که ظاهرا ساختمانهای ویران شده در اسرائیل را به تصویر میکشیدند در واقع تصاویری از ساختمانهای تخریب شده در غزه بودند و بالعکس تصاویری وایرال شدند که در ظاهر ادعا شده بود یک بالگرد سرنگون اسرائیلی بوده در واقع تصاویری برگرفته از یک بازی ویدئویی بودند.
در طول جنگ جهانی اول اگر سربازی دوربین عکاسی در اختیار داشت ممکن بود کارش به دادگاه نظامی کشیده شود. امروزه، اما سربازان در اوکراین به طور رسمی تشویق میشوند فیلمهای و عکسهای خود را در قالب پستهایی در رسانههای اجتماعی منتشر کنند با این باور که مزایای مرتبط با روحیه دهی آن تصاویر بیش از خطرات اطلاعاتی احتمالی ناشی از انتشار آن خواهد بود. در طول جنگ خلیج فارس شبکه خبری سی ان ان و دیگر شبکههای خبری ۲۴ ساعته جدید با نظامیان ارتش ایالات متحده همراه شدند. اخیرا در سوریه داعش توانسته بود ضد برنامههای تروریستی خود را بارگذاری کند.
علیرغم آن که عکاسان با استعداد واقعی کماکان جان خود را برای مستندسازی جنگهای تازه در عرصه میدانی به خطر میاندازند انتظار تکرار دوران جنگ ویتنام دورهای که تصاویر خشونت آمیز میتوانستند افکار عمومی را تغییر دهند جای خود را به بالکانیزاسیون*، رنجش و انتقام جویی داده است.
"ربکا ال استاین" انسان شناس دانشگاه دوک در کتاب خود تحت عنوان "اسکرین شات ها" توضیح میدهد که چگونه طرفین مختلف در درگیری اسرائیل و فلسطین از عکاسی دیجیتال برای مستندسازی سرزمینهای اشغالی استفاده کرده اند: دولت و ارتش اسرائیل، تشکیلات خودگردان فلسطین و حماس، یهودیان شهرک نشین و ملی گرایان و هم چنین سازمان های جامعه مدنی.
هر یک از گروههای نامبرده چیزی داشتند که استاین آن را "رویای دوربین عالی" نامیده است. هر یک از آن گروهها باور داشتند که کیتهای دیجیتال ارزان قیمت (یا دستگاههای نظارتی پیچیده) به آنان اجازه میدهند تا از رسانههای جمعی به عنوان ابزاری استفاده کنند که دیدگاه شان را از درگیری مورد تایید قرار دهد. این امیدی بود که از روزهای اولیه عصر دیجیتال زاده شد زمانی که بسیاری از افراد خوش بین به جنبه فنی آن باور داشتند که مستندسازی آماتوری میتواند بن بستهای سیاسی را از بین ببرد و حقیقت جنگ را اشکار ساخته و حتی دولتها ساقط نماید.
با این وجود، دوربین دیجیتال در حال از دست دادن بیگناهی خود در جنگهای قرن حاضر است. زمانی که در اواسط دهه ۲۰۱۰ میلادی بسیاری از ما از رویدادنگاری بخش اخبار برای توزیع الگوریتمی فید اجتماعی دست کشیدیم تصاویر دیجیتالی جنگ در دامی مانند هر گونه اطلاعات سیاسی دیگری افتادند: تصاویری که دوست دارید میتوانند تقویت شود و بقیه به مثابه اخبار جعلی (دیپ فیک) نادیده گرفته شوند. استاین مینویسد:"همه امیدوار بودند که این دوربینهای جدید بتوانند شاهد واقعی تری باشند و در نتیجه عدالت را آنطور که دیدند به مخاطب عرضه کنند. با این وجود، اکثر افرادی که چنین فکر میکردند ناامید خواهند شد".
چارچوب تصویرسازی در منازعه جذب و حل شده است. در واقع، گرافیکیترین تصاویری که در جریان جنگ اخیر اسرائیل و حماس دیده ایم نشان دهنده این موضوع است. اسرائیل اعلام کرد که تعداد کشتهشدگان اش به ۱۲۰۰ نفر رسیده و مقامهای بهداشتی غزه گزارش دادند که بیش از ۱۴۰۰ فلسطینی جان شان را از دست داده اند که هر یک مانند سلاحی علیه دیگری عمل میکنند.
درگیری تمام عیار که در حال حاضر در اسرائیل و غزه در جریان است یک جنگ نامتقارن بین یکی از مجهزترین نیروهای مسلح جهان و یک گروه شبه نظامی مورد حمایت خارجی است. ما در چند سال گذشته آموخته ایم که عکاسی دیجیتال نیز یک رسانه نامتقارن است جایی که یک پخش زنده (لایو) میتواند اعتراضی را به راه بیندازد، یک فرد شاهد رخداد که دوربین به همراه دارد میتواند تصویری قابل برابری با پخش حرفهای را عرضه کند و حتی واضحترین تصویر با ایدئولوژی همخوانی ندارد. درسی که ما محکوم به آموختن مجدد آن هستیم این است که عکس و به ویژه عکس دیجیتال معنای خود را فقط از آن چه به تصویر میکشد به دست نمیآورد بلکه معنای آن از نحوه سفر، نحوه جهش و تعیین مسیر حرکت ناشی میشود و درس دوم و تلختر آن است که حتی زمانی که وحشتناکترین خشونت را نشان میدهد نمیتوانید از دوربین بخواهید آن را درک کند .
*بالکانیزاسیون یا بالکانی شدن یا تجزیه شدن به تقسیم یک منطقه یا حاکمیت چندقومیتی یا ملیتی به حکومتهای کوچکی گفته میشود که از لحاظ قومیتی همگن و یکدست هستند. این قومیتهای کوچک معمولا با یکدیگر نزاع دارند. اصطلاح بالکانی شدن امروزه هنگام جنگ داخلی در کشورهای چند قومیتی نیز مورد استفاده قرار میگیرد.