داستان تكراري زلزله و خانههايي كه بايد مقاومسازي شوند
درست پنج روز مانده به هفتمين سالروز زلزله بم، بازهم كرمان لرزيد اما اين تنها زمينلرزه سال جاري نبود بلكه بنا به اعلام مسوولان مربوطه تنها در شش ماه نخست امسال، 127 زمينلرزه با اندازههاي مختلف رخ داده است كه خوشبختانه تلفات چنداني در پي نداشته است.
به گزارش خبرنگار ايسنا، اگرچه زلزلههاي رخ داده تلفات بسياري مانند زلزلههاي بم و رودبار درپي نداشتهاند اما حادثه خبر نميكند و ممكن است زلزله بعدي كه نميدانيم كي رخ ميدهد بسياري از هموطنانمان را به كام مرگ بكشد. پس از وقوع زلزله هم پشيماني و افسوس ديگر سودي ندارد بنابراين بهتر است از همين حالا بيشتر به فكر باشيم و از هرگونه اقدامي كه ميتواند از خسارات جاني و مالي زلزلههاي احتمالي بكاهد، دريغ نكنيم.
براساس اين گزارش يكي از اقداماتي كه از چندي پيش در كشور آغاز شده بازسازي و مقاوم سازي واحدهاي مسكوني روستايي توسط بنياد مسكن است به اين صورت كه بنياد به افراد متقاضي مقاومسازي تسهيلات پرداخت ميكند تا اقدام به نوسازي خانههاي خود كنند.
در اينباره عزيزالله مهديان- معاون بازسازي و مسکن روستايي بنياد مسکن انقلاب اسلامي- چندي پيش در گفتوگو با ايسنا با بيان اينكه بر اثر بازسازي و مقاومسازي مناطق روستايي دو زلزله از زلزههاي رخ داده در سالجاري كشته بر جاي نگذاشته است، تصريح كرد: «خوشبختانه طي دو سال گذشته حادثه بزرگ نداشتيم اما بهطور متوسط طي 20 سال گذشته هر ساله يا دو سال يكبار يك حادثه بزرگ داشتيم.»
به گزارش ايسنا از حدود يك ميليون واحد مسكوني روستايي كه بايد تا پايان برنامه چهارم توسعه بازسازي ميشدند بيش از 700 هزار واحد مسكوني روستايي مقاومسازي شده و تا پايان برنامه پنجم نيز بيش از يك ميليون واحد مسكوني روستايي بازسازي ميشوند اما شتاب اين روند لازمه خواستن و تمايل مردم است چراكه كار توسط آنها انجام مي شود و اگر راضي نباشند بنياد مسكن نميتواند واحدهاي مسكوني را تخريب و اقدام به نوسازي كند.
بنا بر اين گزارش، زلزله ريگان در كرمان از لحاظ شدت، وسعت و مكان وقوع زلزله بهگونهاي بود كه سه استان سيستان و بلوچستان، كرمان و هرمزگان را لرزاند و از نظر كيفيت زلزله همانند زلزله مخرب بم بوده است، اما با توجه به بهسازي و مقاوم سازي خانههاي مسكوني در اين منطقه هيچ يك از ساختمانهاي مقاوم سازي شده تخريب نشده است بنابراين مي توان گفت كه نهضت مقاوم سازي در روستا تا حدودي توانسته از خسارات مالي و جاني زلزله جلوگيري كند.
اگرچه آمار تلفات زلزلههاي اخير به نسبت زلزلههاي بم و رودبار بسيار كمتر است اما بنا به گفته دگتر محمود گلابچي - رييس شوراي فناوريهاي نوين ساختماني- 76 درصد مناطق كشور از نظر بروز زلزله پرخطر محسوب ميشوند و آمار نشان ميدهد كه هر 10 سال يك بار با زلزله به شدت 7 ريشتر و هر دو سال يك بار با زلزلهاي به شدت 6 ريشتر روبرو شدهايم بنابراين ضرورت دارد هرچه سريعتر نسبت به تغيير روشهاي ساخت و ساز در كليه مناطق كشور اعم از شهر و روستا اقدام كنيم.
در عين حال اگرچه بنا به گفته مسوولان در راستاي مقاوم سازي مدارس و همچنين بيمارستانها اعتبار پيشبيني و اقداماتي انجام شده است اما در حوزه ساختمانهاي خصوصي و مسكوني همچنان مشكل وجود دارد و بيشترين آسيب پذيري پس از بروز حوادث طبيعي از ناحيهي ساختمانهاي خصوصي و مسكوني است.
در اين راستا دكتر محمود فاطمي عقدا- معاون وزير مسكن و شهرسازي- با بيان اينكه حدود 40 درصد ساختمانهاي موجود بدون اسكلت و يا نيمه اسكلت هستند، گفت: «اين ساختمانها آسيب پذيرترين نوع ساختمانها در برابر حوادث هستند اين در حالي است كه ساختمانهاي فولادي يا تركيبي در صورت رعايت مقررات و قوانين در برابر حوادث طبيعي مقاوم هستند.»
وي در ادامه با بيان اينكه مقررات ملي ساختماني در كشور كامل هستند اما در اجرا كمتر مورد توجه قرار ميگيرد، گفت: «مبحث 6 مقررات ملي ساختمان كه آيين نامه 2800 است نسبت به ساير مباحث بيشتر مورد توجه قرار گرفته است زيرا لازمالاجرا است شاهد بكارگيري آن در ساخت و ساز هستيم.»
بنابراين نيازمند شكل گيري نهضت مقاومسازي در كشور هستيم و در اين ميان استاندارد سازي مصالح نيز از اهميت بسياري برخوردار است چراكه شاهد توليد مصالح نوين غير استاندارد در كشور هستيم و بررسيهاي انجام شده نشان ميدهد كه يكي از دلايل بالا رفتن صدمات و خسارات ناشي از وقوع بلاياي طبيعي مانند زلزله به ويژه در كشورهاي در حال توسعه، بيكيفيت بودن مصالح ساختماني به كار رفته در ساخت واحدهاي مسكوني است.
در اين راستا فاطمي عقدا با بيان اينكه توليد مصالح نوين به روش غير استاندارد تهديد بزرگي براي صنعتي سازي و مقاوم سازي است، خاطرنشان كرد: «در صورتي كه به اين موضوع توجه نشود، در يك چشم به هم زدن با انبوهي از مصالح جديد غير استاندارد با نام فنآوريهاي نوين روبهرو ميشويم.»
وي با بيان اينكه وضعيت توليد مصالح به صورت غير استاندارد نسبت به دو سال گذشته بسيار بهتر شده، افزود: «هنوز هم تا نقطه مطلوب فاصله بسياري داريم و برخي مصالح كه بايد 100 درصد استاندارد باشند و غير استاندارد آنها پذيرفته نيست هنوز وارد بازار ميشوند.»
در پايان با توجه به زلزله خيز بودن كشور و همچنين با درس گرفتن از خسارات جبرانناپذير زلزلههاي بم و رودبار اميد ميرود روند مقاومسازي واحدهاي مسكوني اعم از شهري و روستايي، استانداردسازي مصالح و همچنين اجراي مقررات ملي ساختمان روزبه روز گسترش يابد تا شاهد اتفاقات ناگوار ديگري در اين بخش باشيم و بايد توجه كرد كه اين مهم جز با همكاري و همدلي مردم، مسوولان و توليدكنندگان ميسر نميشود.