پايان مهلت ضرغامي و ادامه تهديد خانواده در رسانه ملي
محمد سعيد احديان
مهلت يک ساله رهبر انقلاب به آقاي ضرغامي براي مشاهده شدن نشانه هاي تحول در صداوسيما روز گذشته پايان يافت. با مراجعه به اين حکم مي توان به روشني دريافت که مهم ترين محوري که بايد در دستور کار رسانه ملي قرار مي گرفت بحث خانواده بود. مجال بررسي کامل و بيان نقاط قوت و ضعف کارنامه سال گذشته آقاي ضرغامي درباره اين موضوع نيست اما مي توان با بررسي اجمالي شاخص نوع رابطه زن و مرد در فيلم ها و سريال ها، درباره اين بخش از عملکرد آقاي ضرغامي نظر داد و چون اين شاخص موضوعي است که ريشه در نوع نگاه اسلام به روابط اجتماعي دارد و تاثيرات شگرف مستقيم و غيرمستقيم در شکل گيري و نحوه حيات «نظام خانواده» دارد، مي توان بر اساس اصرار رسانه ملي بر استراتژي ترويج «اختلاط غيرجنسي» و عدم تغيير اين رويه، حکم به ناموفق بودن عملکرد ايشان در پياده سازي خواسته اصلي رهبر انقلاب صادر کرد. پيش از بسط اجمالي اين ادعا بايد متذکر شد منظور، ناموفق بودن صداوسيما در همه عرصه ها نيست، مفهوم سخن اين است که هر چند آقاي ضرغامي در بسياري موارد عملکرد مناسب و قابل دفاعي داشته است اما دريکي از مهم ترين وظايف تعيين شده، ناموفق عمل کرده است.
و اما توصيفي اجمالي بر اين ادعا:
مفهوم اختلاط غيرجنسي
«اختلاط غيرجنسي» به اين معناست که دختر و پسر يا زن و مرد در ارتباط با يکديگر هيچ محدوديتي را در نظر نمي گيرند به جز مواردي از ارتباط که انگيزه هاي غريزي خاص هدف يا عامل آن ارتباط باشد، به عبارت ديگر بر اساس اين الگوي رفتاري، زن و مرد اجازه دارند آزادانه هر نوع رابطه اي با جنس مخالف برقرار کنند مگر رابطه هايي که در انگيزه و نيت آن شائبه هاي جنسي وجود داشته باشد، بر اين اساس حتي سخنان محبت آميز نيز جزو محدوديت هاي رابطه محسوب مي شود اما هرگونه ارتباط کلامي مادامي که با اين انگيزه صورت نگيرد، آزاد است.
صداوسيما مروج اختلاط غيرجنسي
براي اين که اثبات کنيم صداوسيما مروج نگاه «اختلاط غيرجنسي» در رابطه بين زن و مرد است، تلاش زيادي نياز نيست. شما هر روزي از روزهاي هفته را که خواستيد انتخاب و فيلم ها و سريال هاي ايراني آن را مرور کنيد به وفور صحنه هايي از اين قبيل را مشاهده خواهيد کرد: پسري اتفاقي با خانواده اي آشنا مي شودوبه سادگي وبه صورتي آزادانه در فضاهايي دو نفره ومکرر با دختر خانواده ملاقات مي کند وهمصحبت مي شود، دختري محجبه به دلايل مختلف (که همگي مشروع است) با پسري به صورت مداوم در خلوت ودر ملاء عام هم کلام مي شود و اين عمل او مورد تاييد خانواده متدين او نيز قرار مي گيرد ،پسري در پارک يا کافي شاپ با دختري قرار مي گذارد و ...
به جرات مي توان مدعي شد در قريب به اتفاق فيلم ها يا سريال هاي ايراني رفتار متناسب با الگوي اختلاط غيرجنسي بلااشکال و يا حتي درست تصوير و عملا اين الگوي رفتاري به عنوان الگويي مشروع ترويج مي شود.
فراتر از اختلاط غيرجنسي
حتي مباني اختلاط غيرجنسي نيز زماني که هدف و نيت از رابطه با جنس مخالف از حوزه هاي غيرجنسي خارج مي شود، براي رابطه محدوديت قائل مي شوند اما متاسفانه فيلم ها و سريال هاي تلويزيوني سرشار است از مواردي که در خوشبينانه ترين حالت دخترها يا پسرها از رابطه هاي خود دنبال زمينه سازي براي ازدواج هستند. فکر نمي کنم مسئولان صداوسيما اين مسئله را خطا بدانند لذا نيازي به اثبات آن وجود ندارد اما در صورت نياز کافي است
از يکي از فرزندان خود سوالي با اين مضمون بکنيد « در سريال هايي که اين روزها مي بيني، به نظر شما چه کسي با چه کسي ازدواج مي کند؟»حاضر جوابي فرزند شما در پاسخ به اين سوال گوياي بسياري از مسائل خواهد بود.
نگاه اسلام و يک نکته
براي اين که نگاه اسلام را در اين باره بدانيم ابتدا براي حرام يا حلال بودن آن بايد به رساله هاي عمليه رجوع کنيم و براي مجوز ترويج دادن به اين الگوي رفتاري به کتاب هاي اخلاق .البته روشن است اشکال شرعي نداشتن موضوعي مجوز ترويج آن نمي باشد به عنوان مثال چون مي توان نماز را اول وقت نخواند صدا و سيما اجازه ندارد سياست خود را ترويج نماز آخر وقت بگذارد به عبارت ديگر اگر چيزي در اسلام حرام دانسته نشده اما به دوري از آن توصيه شده است، رسانه ملي نه تنها حق ندارد آن را ترويج کند بلکه بايد دوري از آن را ترويج کند.
اختلاط غيرجنسي و نگاه فقهي
از ديدگاه فقهي رابطه بين زن و مرد تا مادامي که وارد انگيزه هاي شهواني نشده است يا (دقت شود) «مفسده اي» بر آن مترتب نباشد بلااشکال است. شرط اول در مباني نظري اختلاط غيرجنسي رعايت شده است اما درباره شرط دوم يعني نداشتن مفسده، تا چه ميزان مي توان مطمئن بود که رابطه هاي «مداوم» و «آزادانه» يک دختر و پسر، در محيط هاي خلوت ( آن گونه که در فيلم ها نشان داده مي شود) به رابطه هاي محبت آميز تبديل نشود؟ آيا در زندگي واقعي و نه آن گونه که کارگردان داستاني به تصوير مي کشد ارتباطات آزادانه در حد مشروع باقي مي ماند؟
با ذکر اين نکته ، توصيف نگاه اخلاقي اسلام ساده به نظر مي رسد از ديدگاه اسلام ارتباط زن ومرد فقط در حد ضرورت وبه حداقل ها توصيه شده است .سلام نکردن به زنان ودختران جوان و حتي اکراه در جواب دادن به سلام دختران وزنان جوان در سيره معصوم (ع) آيا شاهدي متقن و مکتوب بر اين ادعا نيست؟ آيا آنچه در صدا وسيما به عنوان بزرگترين دانشگاه تبليغ مي شود هيچ نسبتي با اين سيرههاي راهگشا دارد؟
تخريب نظام خانواده
ما آن چه گفتيم چه تاثيري بر نظام خانواده دارد؟
اول: رابطه هايي که درآن حدود شرعي رعايت نمي شود يا بعد از مدتي تبديل به چنين رابطه اي مي شوند هم به صورت مستقيم باعث جلوگيري يا تاخير در ازدواج و تشکيل خانواده مي شوند و هم آثار وضعي اين روابط در زندگي آينده اين افراد (اگر به ازدواج منجر شود) يا ديگر افراد مرتبط باعث سست شدن زندگي هاي خانوادگي مي شود. آمار نشان داده است به همان ميزاني که زوج ها قبل از ازدواج در ارتباط شان مباني شرعي را رعايت نکرده اند، بدون آن که بدانند چرا، زندگي تلخي را در کنار هم خواهند گذراند.
دوم: طلاق هاي زودرس که اين روزها متاسفانه، از قبح آن کاسته شده است، شايع ترين و عمومي ترين نتيجه عمل به الگوي اختلاط غيرجنسي است در بهترين حالت- تاکيد مي کنم بهترين حالت- دختر يا پسر به دليل اين که تصوير آرماني از طرف مقابل خود در ذهنشان ايجاد کرده اند زماني که در زندگي واقعي، تصوير واقعي زوج يا زوجه خود را مي بينند ياراي همراهي با او را در خود نمي بينند در حالي که همين زوج در صورتي با الگويي اسلامي پيوند زناشويي مي بستند، چون تصويري واقعي تر يا حتي مبهم از يکديگر داشتند، توجه بيشتري به نقاط قوت يکديگر مي کردند و با نقاط ضعف يکديگر کنار مي آمدند. روشن است که اگر بهترين حالت را در نظر نگيريم سرخوردگي هاي ناشي از تصميمات احساسي چه نتايج فاجعه باري به بار مي آورد.
سوم: رواج بي اعتمادي در خانواده اي که در حال شکل گيري است يا خانواده اي که شکل گرفته است از خطرناک ترين آثار اجتماعي ترويج اختلاط غيرجنسي است.
شخصي که در حال انتخاب همسري است چگونه اعتماد کند به فردي که مي داند در دانشگاه يا محيط کارش ، روابط آزادي با جنس مخالفش داشته است؟
خانمي که در خانه براي آرامش خانواده تلاش مي کند چگونه مطمئن باشد که همسرش در روابط آزاد با ديگر زنان دچار لغزش نشود مخصوصا اگر زناني داراي غرض در آن محيط وجود داشته باشند؟ در صورت «غالب شدن» الگوي اختلاط غيرجنسي جامعه اي که از خانواده هايي اين چنيني تشکيل شود، راه به کجا خواهد برد؟
چهارم: اين روزها اختلافات شديد خانوادگي ناشي از اين گونه مسائل بين والدين و فرزندان روز به روز بيشتر و آسيب هاي آن نيز بيشتر مي شود.
ريشه قريب به اتفاق آن ها نيز به اين مسئله برمي گردد که دختر با پسري در «محيطي» به «دليلي» به ظاهر مشروع آشنا مي شوند بعد از مدتي ارتباط به هم ابراز علاقه مي کنند از اين پس به چند دسته تبديل مي شوند عده اي از آنان به چالش با والدين مي پردازند، عده اي از خانواده خود جدا مي شوند و تشکيل زندگي مستقل همراه با تلخي و احتمالا طلاق مي پردازند، بخشي در روابط خود به رسوايي اخلاقي مي رسند و رابطه بسياري از آنان به دليل سوء استفاده هاي صورت گرفته با باري از ندامت و سرخوردگي قطع مي شود و در همه اين موارد فاصله هاي بين والدين و فرزندان بيشتر و بيشتر مي شود.
بحراني که بايد جدي گرفته شود
به عنوان يک روزنامه نگار هم به دليل ويژگي هاي شغلي و همه به دليل ديگر ارتباطات با نسل جوان، شرايط را بسيار خطرناک رصد مي کنم.
اگر ببينيم عده اي از جوانان ما درگير گناهاني شده اند که نبايد بشوند موضوعي نگران کننده است هرچند آن را بحران تلقي نمي کنيم اما وقتي الگوي روابطي که براي آنان با جنس مخالف تبيين کرده ايم و به آن مشروعيت داده ايم، از ريشه با چنين تاثيرات عميق اجتماعي نادرست باشد، بايد زنگ بحراني بودن شرايط را به صدا درآوريم و اعلام کنيم مقصر اصلي ترويج اين الگوي ويران کننده که متاسفانه از تهران به شهرستان ها نيز صادر شده و حتي با گارد باز جمع هاي جوان متدين نيز روبه رو شده است، رسانه ملي است.
به هرصورت با پايان يافتن مهلت يکساله رهبر انقلاب به آقاي ضرغامي، ايشان يا هر کس ديگر که مسئوليت خطير اين دانشگاه بزرگ را به عهده خواهد داشت بايد آب از جوي رفته را به جوي باز گرداند شايد هنوز فرصت از دست نرفته باشد.