مدیر سیاسی جامعه مدرسین در گفتگو با «فرارو»
نظر رهبر انقلاب پیرامون تحول در حوزه، عطف توجه به سنتهای این نهاد است
فرارو- حجتالاسلام سید محسن صالح، با تاکید بر این که نظر رهبر انقلاب پیرامون تحول در حوزه، عطف توجه به سنتهای دیرپای این نهاد قدیمی است، گفت: «شایسته است که در کنار دروس متداول حوزه، ابوابی نظیر بانکداری اسلامی، حقوق بینالملل، حقوق بشر و ولایت فقیه در دروس خارج گشوده شود».
رهبر معظم انقلاب پس از دو دهه، بار دیگری در سفری رسمی به شهر قم رفتند. یکی از دستاوردهای سفر پیشین ایشان، ایجاد تحول در ساختار مدیریتی حوزه علمیه و ایجاد شورای عالی و مرکز مدیریت حوزه بوده است. در سفر اخیر ایشان مجدداً بر تحول حوزه تاکید کرده و برای آن چشماندازها و محورهایی را ترسیم نمودند.
بدین منظور به گفتگو با حجت الاسلام سید محسن صالح، مدیر سیاسی جامعه مدرسین پرداختیم. وی درباره تحول در حوزههای علمیه به خبرنگار «فرارو» گفت: «مقام معظم رهبری در سفر جدید، منشور جامعی نسبت به افقهای آینده و آسیبهای فراروی حوزه علمیه قم را ترسیم کردند. به نظر من نقطه کلیدی بیانات مقام معظم رهبری در بحث تحول، بحث سنتهای کهن و دیرپای حوزههای علمیه است که باید به آن احترام گذاشت».
وی «تدریس و تدرس»، «انتخاب آزاد استاد»، «توجه به متون آموزشی ومباحثه»، «احترام به اساتید و مراجع» را از جمله سنتهایی دانست که در بیانات رهبری به آنان توجه شده بود و اظهار داشت: «ظاهرا در سفر اخیر آقا احساس کردند که شاید صحبتهای سفر گذشته در بحث تحول، سبب ایجاد نگاهی افراطی به بحث تحول در حوزه شده و سبب شده تا برخی با نگاهی دانشگاهی به دروس حوزوی نظر داشته باشند».
مدیر سیاسی جامعه مدرسین قم، با بیان این که عدهای تحول را در این میبینند که حوزه را تبدیل به دانشگاه کنند، ادامه داد: «آنچه به نظر من میرسد این است که آقا با مد نظر داشتن این آسیب، به گوشزد کردن این نکته پرداختند که تحول باید در بستر سنتهای دیرینه و کهن حوزه مورد توجه قرار بگیرد. یعنی مدیران حوزه باید یک پا در سنت و یک پا در آینده حوزه داشته باشند. تحول باید در راستای وظایف حوزه نسبت به نیازهای کشور و جهان اسلام باشد».
صالح سپس ادامه داد: «برخی از سنتهای مثبت حوزه چندی است مورد غفلت قرار گرفته و تاکید مقام معظم رهبری نیز بر یادآوری این سنتها بوده است». وی با مثال زدن جزوهای درباره سیستم آموزشی ژاپن در سال 2050 گفت: «وقتی آن سیستم را مطالعه کنید، آیینه تمامنمایی از حوزه علمیه، آن هم حوزهای که در زمان آیتالله موسس، شیخ عبدالکریم حائری مصطلح بوده در برابر چشم شما قرار میگیرد. خروجی حوزه باید افرادی مبتکر، نواندیش و پیشگام باشد».
وی با انتقاد از حاکم شدن سیستم دانشگاهی بر حوزه ادامه داد: «قرار نیست در حوزهها مانند سیستمهای دانشگاهی امروز عمل شود که با پاس کردن مجموعهای از دروس و اعطای مدرک، تولید انبوه فارغالتحصیلان صورت میگیرد».
مدیر سیاسی جامعه مدرسین در این باره که آیا نقش مراجع در مدیریت حوزه علمیه قم افزایش خواهد یافت، اظهار داشت: «نقش مراجع همیشه در حوزه پررنگ بوده و مدیریت حوزه همواره با نظر مراجع انتخاب میشوند. همچنان که رهبری انقلاب تاکید کردند هیچ تحولی در حوزه بدون نظر مراجع شدنی نیست و دعب مدیریت هم این نبوده که بدون نظر مراجع کاری انجام دهد».
وی سپس افزود: «تاکید مقام معظم رهبری بر این بوده است که نباید سنتهای و الگوهای دیرپای حوزه را که اکنون مورد توجه سیستمهای آموزشی دیگر کشورهای دنیاست، فراموش کنیم. تکیه حوزه باید بر محتوا و تولید افراد نخبه باشد، نه تولید مدرک. حوزه نباید به سمت مدرکگرایی سوق پیدا کند».
حجت الاسلام صالح در پاسخ به این سوال که با توجه به تاکید مقام معظم رهبری بر پاسخگویی حوزهها به نیازهای جدید آیا شاهد ایجاد تنوع در دروس خارج حوزه خواهیم بود؟ اظهار داشت: «همانگونه که آقا اشاره کردند ما در دو موضوع در حوزه با خلا مواجهیم. نخست بحث تفسیر است. زمانی که ما از تفسیر سخن میگوییم، تسلط به علومی نظیر کلام، فلسفه، ادبیات عرب، فقه لازم است و به واقع تفسیر، علمی میان رشتهای به حساب میآید. قرآن کتاب زندگی ماست و اگر عرصه تفسیر تقویت شود، بسیاری از شبهات پاسخ گفته خواهند شد».
وی دومین موضوع مورد تاکید رهبری را «فلسفه» و گفت: «فلسفه میتواند مبانی عقلی و نگرشی انسان را تغییر بدهد و نظرات انسان را دارای مهندسی میکند. اگر ما به خلا فلسفه و تفسیر که مورد تاکید رهبری بودند بپردازیم، و برای تفسیر به اندازه خارج فقه ارزش قائل شویم، بخش مهمی از خلاها جبران خواهد شد».
صالح پیرامون ایجاد تنوع در دروس خارج گفت: «باید موضوعات چالشی و مبتلابه امروز جهان و کشور در دروس خارج مورد مطالعه قرار گیرد. بحثهایی نظیر طهارت، صلوه، صوم و حج، بحثهای خوبی است که در دروس خارج مورد بحث قرار میگیرند، اما شایسته است که در کنار دروس متداول حوزه، ابوابی نظیر بانکداری اسلامی، حقوق بینالملل، حقوق بشر و ولایت فقیه در دروس خارج گشوده شود».
مدیر سیاسی جامعه مدرسین در پیشبینی چشمانداز حوزه طی دو دهه آینده گفت: «باید بستهای بر اساس فرمایشهای سالهای گذشته رهبری و فرمایشهای سفر اخیر ایشان به قم تنظیم شود که افق و چشمانداز حوزه را ترسیم نماید. بیانات اخیر ایشان در حقیقت آسیبشناسی تحول حوزه در یک دهه اخیر و پس از تاسیس شورای عالی حوزه بوده و به بررسی عملکرد صورتگرفته پیرامون مطالبات قبلی ایشان میپردازد».
وی در پایان اظهار داشت: «باید منتظر دیدار مقام معظم رهبری با مدیریت و شورای عالی حوزه در روزهای آتی بود. به نظر میرسد که در فرمایشهای آقا در آنجا بحثهای بسیار جدیتر و کاربردیتری وجود داشته باشد».