اردشیر سنایی در گفت و گو با فرارو
این توافق به منزله پایان مناقشه هستهای نیست
فرارو- یک کارشناس مسائل بین الملل میگوید: «اگر توافقنامه قطعی شود و گروه وین آن را بپذیرد ممکن است تا حدودی بر اجماع مورد نظر آمریکا برای اثبات سوء نیت ایران و تصویب قطعنامه در پرونده هسته ای تاثیر منفی بگذارد. اما من این توافق را به منزله خاتمه یافتن مناقشه هستهای ایران و منتفی شدن صدور قطعنامه بین المللی علیه ایران نمیدانم.»
روز گذشته توافق بسیار مهمی میان کشورهای ایران، ترکیه و برزیل درباره تبادل سوخت هستهای صورت گرفت. امری که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان میتواند نقش مهمی در آینده پرونده هستهای ایران بازی کند.
"سرانجام، ایران تحویل اورانیوم غنی شده را پذيرفت"
توافق تهران، ترکیه- بررزیل موضعگیری کشورهای مختلف و مجامع جهانی را برانگیخت، موضع گیریهایی که نشان از اهمیت مسئله داشت.
"از دو پهلو گویی آمریکا و روسیه تا مخالفت آلمان"
اما در این میان برخی تحلیل گران داخلی جدای از اصل مسئله تبادل سوخت، این توافق نامه را با مسئله اعمال تحریم ها علیه ایران مرتبط دانستند و این اقدام را عاملی برای جلوگیری از تصویب قطعنامه علیه ایران ارزیابی نمودند.
اردشیر سنایی استاد دانشگاه و تحلیل گر مسائل بینالملل در این باره به "خبرنگار فرارو" گفت: «ما باید در این مورد دو بحث را در نظر داشته باشیم یک بحث مربوط به تبادل سوخت است که از سال گذشته آغاز شد و بحث دوم مربوط به پرونده هستهای ایران است که به 9 سال پیش بر میگردد. خلط این دو موضوع که در چند روز اخیر اعمال میشود مناسب نیست.»
وی افزود: «در تبادل سوخت به هر حال بایستی سوخت راکتور تهران تامین میشد. اما مشکلاتی در این راه پیش آمده بود و نهایت قضیه به اینجا رسید که جمهوریاسلامی ایران با توافقی که با ترکیه و برزیل صورت داد قرار بر این شد که بخشی از اورانیوم غنی شده را به ترکیه تحویل دهد و پس از آن ترکیه متعهد شد در طول زمان یک سال اورانیوم 20 درصدی را به ایران تحویل دهد.»
این تحلیلگر سیاسی درباره پرونده هستهای ایران اظهار کرد: «اما یک بحث دیگری که وجود دارد و آن موضوع پرونده هستهای ایران است. فشاری که بر ایران وجود دارد این است که به دلیل مخفی کاری، اعتماد از ایران سلب شده و ایران در فضای بین المللی بایستی به سمت اعتمادسازی بینالمللی و دادن تضمین های عینی پیش برود.»
سنایی با اشاره به بحث تحریمها تصریح کرد: «تحریمهایی که علیه ایران شروع شده است در بعد دوم قضیه یعنی بحث پرونده هستهای مطرح است. من بعید میدانم که توافق صورت گرفته بر سر تبادل سوخت مانع از تصویب قطعنامه علیه ایران باشد برای این که این دو موضوع دو امر جداگانه به حساب میآیند.»
این استاد دانشگاه افزود: «اگر توافقنامه قطعی شود و گروه وین آن را بپذیرد ممکن است تا حدودی بر اجماع مورد نظر آمریکا برای اثبات سوء نیت ایران و تصویب قطعنامه در پرونده هسته ای تاثیر منفی بگذارد. اما من این توافق را به منزله خاتمه یافتن مناقشه هستهای ایران و منتفی شدن صدور قطعنامه بین المللی علیه ایران نمیدانم.»
وی با مثبت ارزیابی کردن توافق تهران گفت: «از این نظر که ایران یک گام عملی نسبت به رفع نگرانیهای جامعه بین الملل برداشت، توافق تهران یک نکته مثبت است. همین که ایران راضی به انجام مبادله این چنینی شد و از شرط قبلی خود که قائل به قرار مبادله همزمان و ان هم در خاک ایران بود کوتاه آمد را باید به فال نیک گرفت.»
سنایی ادامه داد: «به هر حال در مذاکرات دیپلماتیک بایستی هم امتیاز داد و هم امتیاز گرفت. شاید بتوان این را به عنوان امتیاز دادن ایران تلقی کرد که در آینده بتواند امتیازهایی از این طریق از غرب بگیرد. این مسئله را نباید نادیده گرفت و توافق تهران گام مثبتی بود که در این راه برداشته شد.»
این تحلیلگر سیاست خارجی در پاسخ به پرسشی درباره موضع غرب در قبال توافق تهران اظهار کرد: «شاید بهترین موضعگیری برای غربیها در چنین شرایطی موضع نهایی را اتخاذ نکردن است. در حالت دو پهلو باقی ماندن تا ابعاد کامل قضیه بررسی شود و اطلاعات جامعی جمعآوری گردد و تجزیه و تحلیل شود بعد موضع قطعی اعلام شود.»
وی درباره احتمال تغییر مواضع غرب در پرونده هستهای ایران تصریح کرد: «به نظر من مواضع کشورهای آمریکا، انگلیس، فرانسه و آلمان خیلی تغییر نخواهد کرد بنابراین ما نمیتوانیم بر روی تغییر مواضع این کشورهای حساب باز کنیم چرا که ابتدا موضع مشخصی نمیگیرند، صبر میکنند تا ابعاد کامل قضیه مشخص شود و سپس به آن واکنش نشاندهند.»
سنایی در پایان تاکید کرد: «به نظر من موضع غربیها در نهایت این خواهد بود که از توافق تهران استقبال نمایند، بعد ایران را به ادامه این نوع توافقات تشویق نمایند و در نهایت نیز از ایران میخواهند به تعهدات خودش طبق قطعنامههای پیشین شورای امنیت جامعه عمل بپوشاند.»