علی مطهري عنوان کرد
اصولگرايان و اصلاحطلبان معتدل میتوانند گروه سومی را در نفی افراطيون تشکیل دهند
علي مطهري گفت: «اصولگرايان و اصلاحطلبان معتدل با نزديك كردن ديدگاههايشان به يكديگر ميتوانند موجبات پديد آمدن گروه سومي را در جهت نفي افراطيون فراهم كنند.»
علي مطهري در نشستي با عنوان "لزوم بازخواني انديشههاي استاد آيتالله شهيد مطهري" كه از سوي سازمان جوانان و دانشجويان مجمع نيروهاي خط امام برگزار شد با مورد توجه قرار دادن ويژگيهاي اين استاد شهيد گفت: اگر بخواهيم شهيد مطهري را با اصطلاحات سياسي امروز تعريف كنيم معتقدم كه ايشان را بايد يك مصلح اصولگرا و يا يك اصلاحطلب اصولگرا بدانيم.
وي افزود: ويژگي شهيد مطهري در بين بسياري از متفكران و روشنفكران مسلمان اين است كه ايشان ضمن مصلح و اصلاح طلب بودن اصلاح خود را همواره بر پايه اصول و مباني انجام ميدادند و هيچ گاه از چارچوب اسلام و مكتب خارج نشدند.
اين نماينده مجلس شوراي اسلامي در ادامه، استخراج درمانها از متن اسلام را از ديگر خصائل شهيد مطهري عنوان و اظهار كرد: ايشان تاكيد ميكرد كه مبادا ما به اسلام اعتماد نداشته باشيم و خيال كنيم كه اسلام براي اداره جامعه امروز كافي نيست و بايد از مكتبهاي جديد و آخرين محصول فكر بشر استفاده و گفته شود همانطور كه ما ناچاريم از مظاهر پيشرفت و تكنيك و صنعت استفاده كنيم لازم است از آخرين محصول فكر بشر در حوزه سياسي كه مثلا ليبرال - دموكراسي باشد نيز بهرهمند شويم و از آن كمك بگيريم و احيانا اسلام نيز به عنوان يك دين كه براي مسائل فردي و اخلاقي ما تعيين تكليف ميكند مورد توجه باشد.
مطهري با بيان اين كه پدرش به شدت در مقابل نفوذ انديشههاي ماركسيستي به انديشه اسلامي مقاومت كردند خاطرنشان كرد كه اين مقاومت در شرايطي انجام گرفت كه بسياري از انقلابيون مسلمان، جوانان، دانشجويان و حتي برخي از روحانيون مجذوب انديشههاي ماركسيستي بودند.
وي مصلح بودن استاد شهيد مطهري را توجيه كننده تمام فعاليتهاي فكري و اجتماعي ايشان خواند و گفت: اين عامل به مثابه يك نخ تسبيح تمام تلاشها و فعاليتهاي ايشان را به هم پيوند ميزند.
مطهري با تاكيد بر اين كه پدرش اصلاح اجتماعي منهاي اصلاح فكري را مفيد و موثر نميدانست، تصريح كرد: شهيد مطهري معتقد بود كه تا فكر جامعه اصلاح نشود و جهانبيني درستي در اجتماع شكل نگيرد اصلاحات اجتماعي به نتيجه لازم نخواهد رسيد.
وي با بيان اين كه لازم است نظامهاي مختلف اسلام را به جامعه عرضه كرد و آن را مانند يك مانيفست براي نهضت و انقلاب مورد توجه قرار داد، گفت: از يادداشتهاي شهيد مطهري بعد از 15 خرداد سال 42 فهميده ميشود كه ايشان در اين نهضت به يك كاستي پي برده و معتقد بودند اگر ما در اين برهه از زمان به پيروزي هم ميرسيديم هنوز كادر لازم و ايدئولوژي مدوني را براي اداره كشور نداشتيم. به همين دليل شهيد مطهري از 15 خرداد سال 42 تا سال 57 فعاليت ايدئولوژيك بسيار فشردهاي براي رفع چنين نقصي انجام داد.
اين مدرس دانشگاه با بيان اين كه شهيد مطهري يكي از نقايص سيدجمالالدين اسدآبادي را عدم موفقيت او در عرضه اسلام به صورت يك مكتب به زبان روز ميدانست، اظهار كرد: شهيد مطهري معتقد بود اسلام قادر به اداره جامعه تا دامنه قيامت است اما ما نتوانستيم آن را درست به دنيا عرضه كنيم و با توجه به سوالاتي كه مطرح است، آن را به زبان روز تدوين كنيم. ولي بايد دانست خود شهيد مطهري تا حد زيادي موفق به اين كار شد و ما نيز براي امروز بايد اين راه را ادامه دهيم.
وي در همين راستا در نظر گرفتن اصلاحطلبي مبتني بر اصولگرايي و اصلاحات مبتني بر يك سلسله و مباني و اصول را يك ضرورت دانست و خاطرنشان كرد: هم اكنون وقتي به هر دو گروه اصولگرا و اصلاحطلب نگاه ميكنيم متوجه ميشويم كه هر دو نقاط قوت و ضعفي دارند و اگر بخواهيم هر دو را بر آرا و انديشههاي شهيد مطهري منطبق كنيم خواهيم ديد كه هيچ كدام به طور كامل با اين آراء و انديشهها منطبق نيستند چنانكه ميبينيم جريان اصلاحطلب بر مساله آزادي بيان و انديشه تاكيد فراوان دارد و از آن طرف بر حفظ ساير ارزشها تاكيد لازم را ندارد و شايد بتوانيم بگوييم كه اين جريان براي آزادي ارزشي بيش از حد قائل و از بسياري ارزشهاي ديگر غافل شده است.
وي افزود: از سوي ديگر جريان اصولگرا توجه كافي به مساله آزادي بيان ندارد و توقيف هر تعداد روزنامه برايش مساله عادي است و هيچ اعتراضي از سوي اين جريان در مقابل توقيف روزنامهها صورت نميگيرد.
مطهري روشن نبودن مرز ميان آزادي اجتماعي و اباحه گري و بيبند و باري را از ديگر ويژگيهاي جريان اصلاح طلب عنوان و اظهار كرد: همچنين برداشت از ولايت فقيه در بين اصلاح طلبان و اصولگرايان دو گونه است و اينها را بايد با نظريه شهيد مطهري تطبيق دهيم و بدانيم كه اگر بناست افكار ايشان را ملاك قرار دهيم بايد اصول ما با اصول ايشان تطبيق داده شود.
وي با بيان اين كه استاد مطهري ميتواند يك حلقه و منشا وحدت بين دو گروه اصلاحطلب و اصولگرا باشد، گفت: اين دو گروه ميتوانند مباني فكري ايشان را مبنا و حكم قرار دهند تا ببينيم كدام گروه صادقتر و بر خط امام منطبقتر است چرا كه هر دو گروه از امام خميني و رهبري دم ميزنند و اين هر دو بزرگوار بر مطالعه و توجه به آثار شهيد مطهري تاكيد كردهاند.
وي يكي از ويژگيهاي خط امام را تقيد به آثار شهيد مطهري عنوان و اظهار كرد: خط امام جداي از توصيههاي امام در مورد شهيد مطهري نيست و ما بايد اين موضوع را جدي بگيريم.
مطهري با بيان اين كه اصلاحاتي كه پدرش انجام داد همه بر پايه يك سلسله اصول بوده و احساسات در آن دخيل نبوده، افزود: شما ميدانيد كه ايشان درباره تحريفاتي كه نسبت به واقعه كربلا انجام شد و يا خرافات ملي همچون سيزدهبهدر و چهارشنبهسوري نيز سخنرانيهايي داشتند و اصلا اتخاذ چنين رويكردي را وظيفه هر عالمي ميدانند و معتقدند كه هر گاه در دين بدعتي پيدا شد يك عالم بايد علم خود را آشكار كند و اين وظيفه اوست. اما بايد دانست كمتر مصلحي است كه وارد چنين عرصههايي شود.
وي افزود: خود شهيد مطهري ميگويد كه مصلح واقعي كسي است كه با نقاط ضعف مردم مبارزه كند اگر چه موقعيت اجتماعي او تنزل پيدا كند يعني ايشان كار خود را بر اساس يك سلسله اصول انجام ميدادند و به خوشامد و بدآمد جامعه كاري نداشتند. لذا وقتي موضعگيريهاي ايشان را در دهه 40 و 50 مورد توجه قرار ميدهيم، ميبينيم كه اين موضعگيريها بسيار متفاوت است. چنانچه كه ميبينيم ايشان در دهه 40 به عنوان يك روحاني اصلاحطلب متجدد روشنفكر امروزي شناخته ميشود، ولي در دهه 50 وقتي احساس ميكند كه سازمان مجاهدين خلق اعتقادي به اسلام ندارد و ماركسيسم را پذيرفته است و ميخواهد از قرآن و روايات به عنوان يك ابزار استفاده كند بسيار محكم در برابر آنها ميايستند به طوري كه همان جوانان و دانشجوياني كه در دهه 40 براي ايشان سر و دست ميشكستند و ايشان را به دانشگاه دعوت ميكردند در دهه 50 نسبت به شهيد مطهري موضع دارند و شايعات و تبليغاتي عليه ايشان به كار ميگيرند.
مطهري گفت: به هر ترتيب از آنجا كه شهيد مطهري به راه خود ايمان داشته است بسيار راحت كار خود را انجام ميدهد و هيچ توجهي به اين كه جامعه از كارش خوشش بيايد يا نه و براي او در مجامع كف ميزنند يا نه، ندارند و آنچه را كه بايد و مصلحت جامعه است انجام ميدهد چرا كه كارش بر اساس مباني، اصول و ناشي از اخلاص و براي خدا بود و لذا ماندگار شد.
اين نماينده مجلس شوراي اسلامي با بيان اين كه در حال حاضر علت اين كه وقتي بسياري از حرفهايمان در كنار هم قرار ميگيرند با هم جور در نميآيد، نبود اصول ثابت است، اظهار كرد: اگر ما اصلاح طلب هستيم بايد اصلاحات خود را بر يك مباني شناخته شده قرار دهيم و اگر اصولگرا هستيم بايد اصول خود را تعريف و مشخص كنيم و بدانيم يكي از اصول اصولگرايي، خود اصلاحطلبي است چرا كه اصلاحطلبي به معني امر به معروف و نهي از منكر و يك اصلاح مستمر اجتماعي محسوب ميشود.
وي با تاكيد بر اين كه به نظر من اساسا مرزي بين اصولگرا و اصلاحطلب وجود ندارد، گفت: هر اصولگرايي بايد اصلاحطلب باشد و هر اصلاحطلبي بايد اصلاح خود را بر اساس يك سلسله اصول انجام دهد. چرا كه اصلاحطلبي بدون اصول يعني هرج و مرج و اعمال اصلاحات و بر اساس سليقه و اميال خود حركت كردن. همچنين اصولگرايي بدون اصلاحطلبي يك امر ناقص است.
وي در ادامه به تاكيدات شهيد مطهري بر مسائلي چون عدالت، احترام به آزادي تفكر و بيان به معناي درست خود و استقلال فرهنگي و مكتبي، نقش زن در اجتماع و وظيفه خطير روحانيت اشاره و خاطرنشان كرد: همچنين اصل ولايت فقيه از ديگر موارد مورد تاكيد ايشان بود ولي ما بايد برداشت درستي از ولايت فقيه داشته باشيم.
مطهري با بيان اينكه قانون اساسي ميتواند از مباني مشترك دو جريان اصلاحطلب و اصولگرا باشد، اظهار كرد: امروز عملا ميبينيم كه در بين شخصيتهاي معتدل اصولگرا و اصلاحطلب فاصله زيادي نيست.
وي همچنين در اين نشست در پاسخ به سوال يكي از اعضاي سازمان دانشجويان مجمع نيروهاي خط امام كه پرسيد شما جايگاه اصلاحطلبان را در فضاي سياسي اجتماعي كشور چطور ارزيابي ميكنيد و آيا اصلاحطلبان از اين فضا حذف شدني هستند يا خير؟، گفت: من فكر ميكنم نظام از وجود اصلاحطلبان استقبال ميكند و اصلا وجود يك گروه منتقد در برابر يك دولت و حكومت نعمت محسوب ميشود و اگر حكومتي منتقد جدي نداشته باشد دچار خودكامگي خواهد شد.
وي افزود: قدرت مطلق هميشه فساد ميآورد. بنابراين وجود منتقدان به طور كلي از جمله اصلاحطلبان براي جمهوري اسلامي يك نعمت است منتها اگر اصلاحطلبان انتظار دارند با آنها برخورد محبتآميز شود بايد گامي بردارند و اگر نقصي در كارشان است بيان و اگر اشتباهاتي در مشي سياسي و اجتماعيشان وجود داشته به آنها اعتراف كنند.
يكي از حضار گفت: به تلويزيون آمدند و اعتراف كردند.
مطهري گفت: بايد درصدد رفع اشتباهات خود برآيند و همانطور كه به دولت انتقاد ميكنند كه در كجاها اشتباه كرده است مثلا بيان كنند آنجا كه آقاي موسوي ادعاي تقلب را مطرح و مردم را به حضور در خيابانها تشويق كرد اشتباه بوده است.
وي افزود: اصلاحطلبان بايد در جاهايي اعتراف كنند تا احساس رعايت انصاف پيدا و دلها به هم نزديك و زمينه حضور آنان در صحنه سياسي كشور فراهمتر شود.
يكي از حاضرين پرسيد: شما به حضور سياسي اصلاحطلبان در عرصه سياسي اميدوار هستيد؟
مطهري پاسخ داد: من اميدوارم. البته بايد گفت گروهي به دنبال حذف اصلاحطلبان هستند ولي در بين اصولگرايان تعداد قابل توجهي نيز معتقد به حفظ اين جريان هستند و حضور اصلاحطلبان را به نفع جمهوري اسلامي ميدانند.
وي در پاسخ به سوال ديگري مبني بر نوع تعامل خود با فراكسيون اقليت مجلس گفت: تعامل با اين فراكسيون خوب است و معتقدم اصلاحطلبان در برخي زمينهها از بسياري از اصولگرايان، اصولگراتر هستند و به حفظ ارزشها توجه دارند.
همچنين از مطهري پرسيده شد شما در مورد فعاليتهاي حزبي توصيهاي داريد؟ كه نماينده مردم تهران در مجلس پاسخ داد: نه، چون تجربه حزبي من كم است، بنابراين توصيهاي كه به درد شما بخورد ندارم.
سوال كننده پرسيد براي ادامه فعاليت حزبي ما را تشويق ميكنيد كه ما بالاخره در اين تنگناها بمانيم يا نه؟
مطهري نيز پاسخ داد: شما نبايد خيلي بدبين باشيد. شما كارتان را به عنوان يك وظيفه ديني انجام دهيد چرا كه ما ميگوييم ديانت ما عين سياست ما و سياست ما عين ديانت ماست. منتها من تاكيد دارم كه فعاليت سياسيتان مبتني بر فعاليت فكري باشد. يعني مباني فكريتان را تقويت كنيد و براي هر عمل سياسي خود يك توجيه و مبناي فكري داشته باشيد.
يكي از حاضران از مطهري پرسيد شما با اين عقيده كه اصولگرايان معتدل جايگزين اصلاحطلبان خواهند شد، موافقيد يا خير؟ كه اين نماينده مجلس شوراي اسلامي پاسخ داد اينها مسائلي نيست كه عدهاي درباره آن تصميم بگيرند چرا كه گرايش مردم در اين باره بسيار مهم است. بايد ببينيم داوري مردم چيست. اگر اصلاح طلبان پايگاه اجتماعي قابل توجهي داشته باشند اين طور نيست كه عدهاي براي حذفشان تصميم بگيرند ولي اگر پايگاه اجتماعي و مردمي نداشته باشند خودبخود حذف ميشوند خلاصه اينگونه مسايل كه با گرايش مردم سروكار دارد تابع قرارداد نيست و امر واقعي است.
وي افزود: همه چيز به قضاوت مردم بستگي دارد اگر مردم احساسشان اين باشد كه اصلاح طلبان با توجه به حوادث اخير مردود شدهاند و بايد حذف شوند هر مقدار كه تلاش شود قابل احيا نيست.
يكي از حاضران گفت: اصلاحطلبان در حال حاضر تريبون ندارند و رد صلاحيت هم ميشوند.
مطهري پاسخ داد اگر برخي شخصيتها پايگاه محكمي در بين مردم داشته باشند و داراي نقطه ضعف اساسي نباشند رد صلاحيتشان آسان نيست.
يكي از حاضرين گفت: اصلاحطلبان با توجه به شرايطشان نميتوانند شخصيت ملي داشته باشند.
مطهري گفت: ما اصلاحطلباني داريم كه روحاني هستند و ميتوانند كاريزما باشند. بعلاوه كاريزما محصول نبوغ آن فرد هم هست.
يكي ديگر از حاضرين اظهار كرد: آقاي صانعي از ديد عدهاي عزل شدهاند.
مطهري گفت: به هر ترتيب اين بستگي به نظر مردم دارد.
يكي از حاضرين پرسيد: آيا شما قبول داريد كه اصولگرايان بتوانند جايگزين اصلاحطلبان باشند.
مطهري پاسخ داد: من اين دستهبنديهاي اصلاح طلب و اصولگرا را قبول ندارم. اين چيزها به اراده افراد و قراردادي نيست بلكه مربوط به روح و وجدان جامعه است و به طور طبيعي بايد اين تحول در جامعه انجام شود.
وي افزود: نظر من اين است كه بين اصولگرايان معتدل و اصلاحطلبان معتدل فاصله زيادي نيست و اينها ديدگاههايشان را به هم نزديك كنند تا گروه سومي پيدا شود و دو طرف افراطي را نقد كند.
مطهري تاكيد كرد: جامعه از تندروي دو طرف زده شده و تشنه يك گروه سوم است. اين گروه سوم ميتواند اصولگرا يا اصلاحطلب و يا تلفيقي از اينها باشد منتها با اصول فكري و آرمانهاي روشن و مشخص.
در اين نشست همچنين سعيد الهبداشتي رييس مركز اطلاع رساني مجمع نيروهاي خط امام ضمن ارائه تحليلي از وضعيت سياسي موجود جامعه گفت: اگر چه در حال حاضر وضعيت احزاب و مطبوعات شايسته نيست اما ما در مجمع نيروهاي خط امام سعي داريم با پيروي از بنيانگذار انقلاب اسلامي به اهداف و آرمانهاي خود دست پيدا كنيم.