افشای راز سفیر کانادا در تهران پس از سی سال
پس از 30 سال ديروز فاش شد «کن تايلور» ديپلمات کانادايي که به عنوان سفير کانادا در تهران فعاليت مي کرد و شش تن از ديپلمات هاي امريکايي را با کارت شناسايي کانادا به امريکا بازگرداند و براي حمله طبس چراغ سبز داد، براي سازمان سي آي اي جاسوسي مي کرد.
کن تايلور که از سال 1977 تا 1980 سفير کانادا در تهران بود، بعد از گروگانگيري اعضاي سفارت امريکا در تهران در سال 79 به صورت دو فاکتو جانشين رئيس ايستگاه جاسوسي امريکا در تهران شد چراکه چهار مامور سي آي اي در تهران دستگير شده بودند.
تايلور در گفت وگويي با نشريه گلوب اند ميل گفت ماجراي جاسوسي او بر اساس موافقتنامه امريکا و کانادا براي 30 سال مخفي نگه داشته شده است و حتي خبر خروج شش ديپلمات امريکايي با گذرنامه کانادايي قرار نبوده منتشر شود ولي انتشار آن سر و صداي زيادي به پا کرد.
رابرت رايت تاريخ نويس دانشگاه ترنت در کتاب مامور ما در تهران در اين باره نوشته است؛ جو کلارک نخست وزير کانادا در آن زمان اصرار زيادي مي کرد که ماجراي جاسوسي سفير کانادا در تهران فاش نشود، چراکه بسيار نگران بازتاب هاي آن در تهران بود و البته نگران افکار عمومي کانادا نيز بود.
تايلور خود گفته است او هيچ گاه ميل نداشت اين ماجرا فاش شود چراکه براي 30 سال جزء اسرار بود و قرار بود براي 30 سال ديگر نيز مخفي بماند و انتظار نداشته که فاش شود. ماجراي جاسوس شدن آقاي تايلور زماني شکل گرفت که جيمي کارتر رئيس جمهور وقت امريکا با جو کلارک نخست وزير کانادا تلفني تماس گرفت و اين اتفاق در سي ام نوامبر 1979 زماني افتاد که آقاي نخست وزير با پيشنهاد امريکا موافقت کرد و به وزير خارجه خود فلورا مک دونالد گفت دنباله ماجرا و تماس با آقاي تايلور را پيگيري کند.
تايلور مي گويد؛ وقتي با من تماس گرفته شد من درگير ماجرا بودم و مي خواستم کاري کنم که مشکلات امريکا يي ها مرتفع شود. به همين دليل آماده اجرا شده و با سرپرستي جاسوسي سي آي اي موافقت کردم. وي سپس مي گويد؛ اطلاعات روزانه را به اتاوا مي فرستادم که به وسيله دو تن از مقامات جاسوسي کانادا خوانده و آماده مي شد و سپس آنان، آن را براي آقاي نخست وزير و وزير خارجه مي فرستادند و آنان نيز آن را در اختيار سفير امريکا در کانادا مي گذاشتند و سفير آقاي کنت کريتس همه را به واشنگتن ارسال مي کرد.
بر اساس گفته هاي آقاي تايلور نخستين ماموري را که امريکايي ها پس از آغاز ماجرا به تهران فرستادند، او بازگردانده و گفته بود که مناسب نيست ولي نفر دوم با نام مستعار باب مورد موافقت قرار گرفت و در سفارت کانادا مشغول کار شد. با آمدن باب اطلاعات جمع آوري شده او از طريق آقاي تايلور غيرمستقيم براي مقر سي آي اي در لانگلي ويرجينيا ارسال مي شد.
نفر ديگري در سفارت کانادا در آن زمان آقاي جيم ادوارد مسوول سازمان جاسوسي کانادا در سفارت تهران بود که او نيز مخير شده بود با سي آي اي همکاري کند و بلافاصله پذيرفته و دست به کار شده بود و به اين ترتيب آن جمع مامور بررسي شدند تا تشخيص دهند آيا مي توان با يک حمله هلي کوپتري امريکاييان را بازگرداند.
براي اين ماموريت افراد بررسي مي کردند که هلي کوپترهاي امريکايي در کجاي تهران مي توانند فرود بيايند و بررسي مي کردند که گاراژي براي توقف کاميون ها در تهران بيابند تا همه چيز براي يک حمله کماندويي آماده شود تا امريکاييان را از دست دانشجويان ايراني بيرون بياورند و بازگردانند. يکي مامور بود که تعداد نگهبانان سفارت امريکا را گزارش کند و اينکه چگونه مسلح مي شوند و چه وقت شيفت عوض مي کنند.
رفت و آمد اتومبيل ها، ورود و خروج ها و حتي زمان ريختن زباله هاي سفارت امريکا در نقشه جمع آوري شده بود تا زمان حمله کماندويي فرابرسد. آقاي تايلور گفته است حتي يک بار سرجوخه ادوارد که مسوول بررسي مسائل سفارت امريکا بود همراه دوست دختر ايراني خود که با او همکاري مي کرد، توسط پاسداران ايراني دستگير شدند و اين موضوع نگراني زيادي ايجاد کرد ولي پس از پنج ساعت بازجويي آنها را آزاد کردند.
آقاي تايلور سپس از تصميم ها براي خارج کردن شش ديپلمات امريکايي مي گويد؛ و حتي در ملاقات وزيران خارجه کانادا و امريکا بحث به اينجا مي کشد که آنان را پشت الاغ سوار کنند و از مرز بگذرانند ولي بعداً براي آنان پاسپورت کانادايي آماده شد تا در 27 ژانويه 1980 با پروازي به زوريخ بروند.
بعد از آن ماجراي جاسوسي ادامه يافت تا اينکه در بيستم ژانويه 1981 بعد از 444 روز به طريقي که همگان مي دانند، بقيه امريکاييان به امريکا برگشتند. گفتني است کن تايلور سفير وقت کانادا در تهران که ديروز فاش شد رياست ايستگاه سازمان سي آي اي در ايران را بر عهده داشت، بعد از آزادي شش ديپلمات امريکايي به چهره يي شناخته شده در امريکا تبديل شد. او بعد از بازگشت مدال طلاي کنگره امريکا را گرفت.