از ازدواج موقت تا خانه عفاف؛
رابطه نامشروع یا ازدواج موقت؛ آیا مسئله این است؟
فرارو - نمونه های اخیر تجاوز به عنف که بازتاب های گسترده ای در سطح اجتماع داشت باعث شد تا مسئولین به فکر راهکارهایی برای جلوگیری از این امر بیفتند و در این راستا برخی «ازدواج موقت» را به عنوان بهترین گزینه ممکن مطرح کردند اما همچون گذشته عده ای دیگر به مخالفت با این طرح پرداخته و مطرح می کنند که ازدواج موقت راه حل مناسبی نیست.
به گزارش فرارو، علی مطهری نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی اولین مسئول کشوری بود که اخیرا رواج و گسترش ازدواج موقت را به عنوان راه حل جلوگیری از تجاوز به عنف مطرح کرد و حتی ترویج آنرا برای دختران دبیرستانی نیز مفید دانست و این در حالی است که به موجب قانون دختران دبیرستانی در صورت ازدواج دائم باید به دبیرستان های شبانه بروند تا از سایر دختران جدا شوند.
در همین راستا فرمانده نیروی انتظامی نیز با بیان اینكه وقتی بحث ازدواج موقت را مطرح میكنیم، این موضوع در حد كفر عنوان میشود، گفت: «ارتباط نامشروع آنقدر قبح ندارد كه ازدواج موقت قبح دارد، هرچند از نگاه ما رابطه نامشروع دختر و پسر میتواند ضابطهمند شود.»
سردار اسماعیل احمدی مقدم گفت: «آثار حقوقی و اجتماعیاش را نیز اسلام مشخص كرده است اما امروز اگر زمینه برای ازدواج چه دائم و چه موقت فراهم كنیم چنان حملهای میكنند كه رابطه نامشروع ترجیح داده میشود.»
او اما تاکید کرد که نیروی انتظامی با طرح این مسئله به دنبال طرحی شبیه خانه عفاف نیست و چنین پیشنهادی ندارد. او گفت که نیروی انتظامی فقط هشدار می دهد که چنین اتفاقاتی در کشور رخ می دهد.
ازدواج موقت همواره در کشور ما محل بحث بوده است. هرچند شرع تشیع اجازه چنین امری را داده است اما بافت فرهنگی و اجتماعی کشور ما چندان با این مسئله کنار نیامده و آنرا روا نمی دارد.
مخالفان طرح ازدواج موقت بر این عقیده اند که این مسئله نیاز جنسی جوانان مجرد را بر طرف نمی کند و صرفا فضا را برای هوسرانی مردان متاهل تنوع طلبی مهیا می کند که از تمکن مالی برخوردارند.
در این خصوص اما قوانینی برای جلوگیری از ازدواج موقت مردان متاهل وجود دارد و مخبر کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس در این زمینه می گوید: «ازدواج موقت موضوعی است که از لحاظ شرعی مباح است، اما شرایط خاصی دارد که محدود و استثنایی است، لذا افراد در هر شرایطی نمیتوانند ازدواج موقت داشته باشند مگر اینکه مخفیانه این کار را انجام دهند . اگر مردی بخواهد ازدواج موقتش را ثبت کند باید قوانین ازدواج مجدد را رعایت کند به تعبیر بهتر ازدواج موقت در صورتی ثبت میشود که با رضایت همسر اول باشد مگر اینکه مردی مخفیانه ازدواج موقت انجام دهد.»
پیشتر طرحی با عنوان «خانه عفاف» از سوی برخی گروه ها برای تسهیل ازدواج موقت مطرح شده بود اما با مخالفت شدید جامعه و بسیاری از گروه های سیاسی و اجتماعی مواجه شد و حتی برخی از آن با عنوان "خانه فساد قانونی" یاد کردند.
گفته می شود که این طرح از سوی یکی از مراکز در سال 73 تهیه شده و برای برخی نهادها ارسال شده بود اما انتشار جزئیات آن در سال 81 بحث های بسیاری را برانگیخت و نهایتا با مخالفت دولت محمد خاتمی و مجلس ششم از دستور کار خارج شد.
براساس این طرح برخی موسسات می توانستند با ثبت مدت و دریافت اجرت ازدواج موقت، متقاضیان را به هتلها معرفی کنند.
در تشریح وظایف این مراکز آمده بود: « پس از ورود افراد موضوع بحث به مرکز سعی در ترغیب فرد برای بازگشت به یک زندگی عادی میگردد. در غیر این صورت و (اصرار فرد به ادامه روش قبلی) نامبرده به واحدهای بهداشت درمان، مشاوره ازدواج، صدور گواهی ازدواج موقت، راهنمایی و در صورت لزوم به اماکنی از قبیل هتل، مسافرخانه و.... هدایت میشوند.»
این طرح اما به خاطر سازوکارش آنچنان با مخالفت مواجه شد که به سرعت از دستور کار خارج گردید تا همچنان پس از چند سال بحث ازدواج موقت و چگونگی تحقق آن محل بحث باشد.
اکنون نیز که این مسئله دوباره از سوی برخی افراد مطرح می شود اما سازوکاری برای چگونگی عملیاتی شدن آن در دست نیست و معلوم نیست که چه کسانی به لحاظ قانونی شرایط ازدواج موقت را دارند و چگونه می توانند اینکار را انجام دهند.
پیشتر نیز مصطفی پور محمدی در زمانی که وزارت کشور دولت نهم را بر عهده داشت با اشاره به شرایط دشوار ازدواج برای جوانان ازدواج موقت را مطرح کرده بود اما مثل همیشه این امر با مخالفت عده بسیاری مواجه شد.
به عنوان مثال فریده غیرت حقوقدان و فعال زنان در واکنش به صحبت های او گفت: «می گویند چون جوانان امکان ازدواج ندارند و در تنگنا هستند باید بروند و کسی را صیغه کنند با کمال تاسف به این نکته توجه نمی شود که چون نتوانستیم برای جوانانمان امکانات و تسهیلات ازدواج را فراهم کنیم بیاییم به فکر یک مسکن و راه حل سریع هستیم و فکر می کنیم که جامعه اصلاح می شود.»
او همچنین با تاکید بر این مساله که بوجود آمدن دسته ای از زنان که تحت عنوان "خانه عفاف" یا هر شکل دیگر اقدام به صیغه شدن کنند همان فحشا اما بصورت قانونی است تاکید کرد: «در صورت تحقق این دیدگاهها در آینده با گروهی از زنان روبرو خواهیم بود که سرگردان، بی پناه و بی خانواده هستند و از امنیت لازم برای زندگی سالم برخوردار نیستند.»
این مسائل نشان می دهد که بعد از چندین سال بحث، ازدواج موقت کماکان مسئله ای حل نشده برای جامعه است و پیش از آنکه شرایط قانونی آن مهیا شود باید فعالیت های فرهنگی و اجتماعی در جامعه صورت گیرد تا مردم به لحاظ ذهنی با این امر کنار آمده و آنگاه راهکاری منطقی که از درون جامعه سربرآورده است و می تواند مورد پذیرش جامعه قرار گیرد عملیاتی شود.
چراکه بنابر شواهد طرح هایی مانند خانه عفاف و ترویج ازدواج موقت بدون برنامه ریزی نه تنها گره از مشکل نخواهد گشود بلکه آنرا پیچیده تر خواهد کرد.