آگاه
کد خبر: ۳۴۴۷۸

فرزانه روستایی> کرزی باخت، عبدالله برد


فرزانه روستایی در روزنامه اعتماد نوشت:

به رغم رئيس جمهور معرفي (بخوانيد منصوب) شدن حامد کرزي، بر اساس بديهي ترين داده هاي انتخابات رياست جمهوري در افغانستان، کرزي بازنده انتخابات و عبدالله عبدالله رقيب او برنده انتخابات رياست جمهوري افغانستان است. در واقع اين ملاحظات کلان امنيتي افغانستان بود که از سر اجبار حامد کرزي را که برگزارکننده يکي از فاسدترين انتخابات رياست جمهوري منطقه بود، به عبدالله عبدالله ترجيح داد و در انتخاب، بين دوراهي امنيت و دموکراسي، گزينه امنيت در افغانستان را برگزيد و چالش براي دموکراسي را به بعد واگذار کرد.

معنا و مفهوم عبارت فوق اين است که به نظر مي رسد رئيس جمهور اعلام شدن حامد کرزي ناشي از راي و اراده توده ها و شهروندان کشور افغانستان نبوده است بلکه مقارن شدن دو عامل حملات و فشارهاي نظامي طالبان به خصوص در آستانه انتخابات و نيز شانتاژهاي انتخاباتي کرزي و کميسيون برگزاري انتخابات افغانستان در کنار تصميم جامعه بين الملل براي بيش از اين دستکاري نکردن سيستم آسيب پذير کنوني منجر به بيرون آورده شدن دومين دور رياست جمهوري افغانستان براي حامد کرزي شد. حال اين افغانستان است و يک رئيس جمهور برنده اما اعتبار از دست داده با حامياني از شبکه تو در توي مافياي قدرت اين کشور از يک سو، و دکتر عبدالله عبدالله نامزد بازنده يا کنار گذاشته شده اما پيروز و خوشنام که نسل جوانان افغان خواهان تغيير و اصلاحات از او حمايت مي کنند و به رغم باختن صوري انتخابات، تلاش براي ساختن يک افغانستان آزاد و امن و به دور از فساد و شانتاژ دولت و دولتي ها را براي چهار سال آينده آغاز کرده است.

با روي کار آمدن دولت جديد امريکا موضوع آينده افغانستان و پاکستان در صدر ليست اولويت هاي سياست خارجي امريکا قرار گرفت. در کنار رايزني هايي که براي تغيير و اصلاح و فشار براي حذف طالبان پاکستان در کشور پاکستان جريان يافت، موضوع آينده افغانستان و کارايي دولت حامد کرزي به عنوان اولويت مباحث سياست خارجي امريکا قرار گرفت.

خيلي زود اعتراض به حکومت باندباز افغانستان و دولت فاسد و ناکاراي کرزي و نيز عبور از کرزي يا ماندن کرزي به يکي از دو بحران جدي دولت اوباما در ارتباط با افغانستان تبديل شد. بر همين اساس به يکباره حامد کرزي تبديل به سوژه يي براي تهاجم تيم هاي اطلاعاتي و تحليلگران اوضاع افغانستان و مقام هاي امريکايي شد. از همان ابتدا که دولت اوباما ريچارد هالبروک را به عنوان نماينده ويژه در حل بحران افغانستان و پاکستان از سوي دولت اوباما منصوب کرد ويترين دولت کرزي پي در پي مورد کنکاش رسانه ها و تحليلگران حزب دموکرات و نيز کنگره امريکا قرار گرفت.

ناکارايي شخص کرزي به اين لحاظ زير ذره بين نقد و کنکاش قرار گرفت که بسياري از تحليلگران اعتقاد داشتند شيوه حکومتداري وي باعث شده دولت امريکا به دومين معضل سياست خارجي خود در افغانستان دچار شود يعني بلاتکليفي براي ادامه حضور نظامي يا تخليه سربازان امريکايي از افغانستان و واگذاشتن اوضاع اين کشور به حال خود. در شرايطي که تداوم حملات طالبان، امريکايي ها را تحت فشار قرار داده بود تا تکليف خود را در افغانستان روشن کنند به نظر مي رسيد برگزاري انتخابات رياست جمهوري اين کشور مي تواند فرصتي باشد تا شرايط سياسي و امنيتي افغانستان مورد بررسي و کارشناسي بيشتري قرار گيرد.

در آستانه انتخابات و در حالي که تعداد و شدت حملات به دولت کرزي هر هفته افزايش مي يافت، دو گرايش هم در گردانندگان و تحليلگران دموکرات سياست خارجي امريکا در مورد افغانستان شکل گرفت؛ يک گرايش بر رفتن و نماندن کرزي حتي براي يک لحظه تاکيد داشت اما گرايش دوم که با نظر جمهوريخواهان همخواني بيشتري داشت ضمن اذعان به ناکارايي دولت کرزي و تاکيد بر اينکه حکومت کرزي نقشي اساسي در اقبال مردم به سوي طالبان داشته بر اين نکته اتفاق يافتند که طرح عبور از کرزي به آنجا ختم نشود که اولين رئيس جمهور منتخب مردم افغانستان که در واقع اولين اداره کننده کشور بر اساس توافقنامه بن در سال 2001 بوده، با اتهام فساد و بي لياقتي از حلقه روابط سياسي افغانستان صورت پذيرد. همين ها معتقد بودند عبور از کرزي با لحاظ همه جوانب روانشناسي جامعه قومي و قبيلگي افغانستان بايد صورت پذيرد.

طيف فوق معتقد بود ادامه حملات به کرزي و حذف حمايت امريکا از او ممکن است به فروپاشي کل روابط قدرت در افغانستان منجر شود و يک روز صبح همه شاهد آن باشند که طالبان کاخ رياست جمهوري را در کابل به اشغال خود درآورده است.به نظر مي رسد راه حلي که براي عبور از کرزي و اصلاح امور و نه فروپاشيدن افغانستان پيدا شد، اين بود که با برگزاري دومين دور انتخابات رياست جمهوري افغانستان، و با ادامه حمايت ضمني جامعه بين الملل و امريکايي ها از کرزي و دادن امتيازات ديگري به او براي ماندن در قدرت، دومين دور رياست جمهوري افغانستان با نظارت دقيق جامعه بين الملل انجام شود و به نوعي با تشويق حمايت هاي عمومي، قومي و قبيلگي جامعه افغانستان، جامعه جهاني يک بار ديگر دولت کرزي را تحمل يا تجربه کند. به عبارت ديگر اين فقط اجبار و استيصال جامعه جهاني و تحليلگران امريکايي بود که يک انتخاب بد را براي اجتناب از انتخاب بدتر ترجيح داد.

اما نحوه برگزاري انتخابات رياست جمهوري و فساد کميسيون برگزاري انتخابات و خريد و فروش گسترده آرا به نفع کرزي به علاوه افشاي اينکه تقريباً تمام دستگاه هاي دولتي به نفع کرزي فعاليت کرده اند، معضل جديدي را در افغانستان به وجود آورد به نحوي که امريکايي ها و جامعه جهاني به يکباره با انتخاباتي مواجه شدند که بر اساس ابتدايي ترين معيارهاي برگزاري يک انتخابات، غيرقابل اعتنا و استناد بود. بحث ابطال انتخابات، تکرار انتخابات يا به مرحله دوم کشيدن انتخابات رياست جمهوري در شرايطي که حتي ناظران سازمان ملل نيز آن را بي اعتبار معرفي کردند، مشکل جديدي بود که بايد راه حلي براي آن پيدا مي شد. بي ترديد ابطال آراي برخي از حوزه ها و اعلام کشيده شدن انتخابات به دور دوم و نيز تعيين زمان بندي برگزاري دور دوم انتخابات رياست جمهوري دومين امتيازي بود که جامعه جهاني براي کرزي قائل شد. اولين امتياز و آوانسي که به کرزي داده شد ناديده گرفتن ناکارايي پنج ساله او در اداره امور افغانستان بود، اما دومين امتياز بزرگي که به کرزي داده شد اين بود که تخلفات گسترده انتخاباتي نيز بر اساس يک مصلحت انديشي منطقه يي ناديده گرفته و توافق شد تا نتيجه يک انتخابات بي اعتبار در مرحله دوم معلوم شود.

برخي از تحليلگران معتبر اعتقاد دارند کناره گيري عبدالله عبدالله با راي و اراده خود وي صورت نگرفته است يعني همان اراده يي که بر اساس ملاحظات امنيتي همه ناکارايي هاي پنج سال گذشته حامد کرزي و تخلفات انتخابات رياست جمهوري را در مقايسه با خطر فروپاشي به يکباره افغانستان به دست طالبان هيچ انگاشتند، همانان با اصرار از عبدالله خواستند با فداکاري به خاطر آينده افغانستان و با انصراف از شرکت در دور دوم رياست جمهوري، اجازه دهد شرايطي فراهم شود که جامعه متزلزل و آسيب ديده افغانستان با يک جابه جايي راديکال که احتمالاً هضم آن سخت خواهد بود، مواجه نشود.

آقاي دکتر عسگر موسوي استاد دانشگاه کابل و از مشاوران عبدالله عبدالله معتقد است «شليطه گري» حامد کرزي نقش قابل توجهي داشت براي اينکه در دوراهي «امنيت و دموکراسي» جامعه جهاني به ويژه وزارت خارجه امريکا گزينه امنيت را انتخاب کند. بر اين اساس است که امروزه بسياري در افغانستان معتقدند حامد کرزي پيروز اما بي اعتبار بازنده انتخابات افغانستان است و عبدالله عبدالله که از ادامه مبارزات رياست جمهوري انصراف داده عملاً پيروز انتخابات است.

جدا از نتايج خوب و بد انتخابات رياست جمهوري اخير افغانستان، ظهور تدريجي اما پرشتاب جنبش تغيير و اصلاح در اين کشور بحران زده به نظر مي رسد مهم ترين تحول سياسي - اجتماعي افغانستان پس از سقوط طالبان در 2001 باشد.

از اين قاعده مهم نمي توان غافل شد که طالبان در حال حاضر در بسياري از مناطق شمال، جنوب، شرق و غرب اين کشور به عنوان يک تهديد امنيتي حضوري جدي دارد و با تداوم حملات نظامي و مديريت حملات انتحاري از مهم ترين صحنه گردانان روابط داخلي افغانستان است. با اين حال بعد از طالبان، احتمالاً جنبش اصلاح و تغييري که عبدالله عبدالله آن را نمايندگي مي کند، به عنوان اولين اپوزيسيون رسمي و نام و نشان دار قوي ترين نيروي سياسي- اجتماعي است که جامعه افغانستان آن را تجربه مي کند. تجربه يي که انتخابات رياست جمهوري اخير افغانستان از خود باقي گذاشت، بر ترک خوردن بخش هايي از روابط قومي، قبيلگي و مذهبي جامعه سنتي افغانستان حکايت دارد؛ جبهه بندي هايي که مي توان از آن به عنوان آثار بروز يک جامعه نسبتاً باز اشاره داشت.

در انتخابات اخير طيف هاي وسيعي از پشتون ها از عبدالله عبدالله که يک نسبت او به تاجيک ها مي رود، حمايت کردند. هزاره هاي شيعه از کرزي سني حمايت کردند و درصدي از سني ها به بشردوست يک نامزد شيعه رياست جمهوري راي دادند. تحولات اخير هرچند فرصت آن را نيافت تا در يک انتخابات رياست جمهوري سالم و بدون شائبه فساد و تقلب نمايان شود آثار شکل گرفتن پايه هايي از تسامح و تساهل را در جامعه سنتي و به شدت بسته افغانستان به نمايش گذاشت.

صورت بندي هاي سياسي امروز افغانستان شاهد حضور و قدرت گرفتن جنبش نرم و قدرتمندي است که عبدالله عبدالله به عنوان نماد آن، از انتخابات کناره گيري مي کند اما از مردم دعوت مي کند در دور دوم انتخابات شرکت کنند. وي بازي را به رقيب واگذار مي کند اما در جامعه يي که هنوز تا به دندان مسلح است به هوادارانش توصيه مي کند از هرگونه اعتراض خشونت آميز اجتناب کنند. بي ترديد حامد کرزي فرصت هاي بسياري را در افغانستان از دست داد، اما آينده افغانستان از آن جنبش آبي اصلاح و اعتراض است.

ارسال نظرات
خط داغ