جنگ زنان افغان براي نشستن پشت فرمان
هر روز به تعداد زنان افغان كه توانستهاند گواهينامه رانندگي دريافت كنند افزوده ميشود اما آنها هنوز از سوي جامعه مردسالار خود با مقاومت روبهرو هستند و سعي ميكنند با آن مقابله نمايند.
كريمه يوسفزاني، پشت فرمان تويوتا كرولاي مدل 94 خود مينشيند و در ترافيك گرفتار ميشود. او بايد با موتورسواراني كه وحشتناك ميرانند، گاريچيها، گلههاي گوسفندي كه از جاده عبور ميكنند و رانندگان ديوانهاي كه انگار براي بردن جام قهرماني با يكديگر رقابت ميكنند دستوپنجه نرم كند در نتيجه كمتر متوجه نگاههايي ميشود كه مسير حركت او را دنبال ميكنند.
اين استاد دانشگاه 43 ساله در مورد رانندگي زنان افغان ميگويد: «برايم اهميتي ندارد كه مردها چند ستاره به من ميدهند. فقط آنها را ناديده ميگيرم. بههر صورت راننده زن در افغانستان مانند يك پرنده كمياب است.»
در شش ماه اول سالجاري، تعداد گواهينامههاي رانندگي صادره براي خانمها بيش از چهار برابر افزايش يافته است. با درنظر گرفتن اين نكته كه در 18 ماه اخير تنها 180 گواهينامه براي خانمها صادر شده و مقايسه آن با تعداد 27985 گواهينامه صادره براي مردان، اين اتفاق واقعا بزرگ است.
مردان مالك جادههاي افغانستان هستند و بسياري از آنان تمايل دارند كه اين وضعيت همچنان ادامه يابد. آنها ميگويند براي يك زن مناسب نيست كه پشت فرمان بنشيند. اين عمل با فرهنگ آنها مغايرت دارد.
يوسفزاني كه سالهاست قرآن تدريس ميكند با نظر آنها موافق نيست. او ميگويد كه در هيچ كجاي دين اسلام اشارهاي به محدوديت زنان نشده است.
او كه عينك آفتابي به چشم زده و حجاب اسلامي دارد، معتقد است: «وقتي مردها ميگويند زنها قادر به رانندگي نيستند، پاسخ من رقابت با آنهاست.»
افغانستان كه يك جامعه مردسالار است غالبا زنان را از مشاركت در زندگي عمومي منع ميكند. اين ممانعت شامل رانندگي هم ميشود. مخصوصا از سال 1996 تا 2001 حكومت وقت كه در اختيار طالبان بود رانندگي زنان را بهكلي ممنوع اعلام كرد. طالبان در ماه مي سال 2001 اعلام كردند: «اين امر مخالف سنتهاي افغانستان است و آثار سوءاجتماعي دارد.» پس از سرنگوني حكومت طالبان، حامد كرزاي، رئيسجمهور جديد افغانستان حقوق زنان را به رسميت شناخت و افغانستان شاهد يك جهش مشهود در تعداد رانندگان زن بود. اما همچنان سنت اين كشور پابرجاست و به آساني از بين نميرود. البته كرزاي قول داده بر سر مواضع خود باقي بماند.
مردان معمولا با اين بهانهها كه زنان نبايد با ترافيك غيرقابل پيشبيني افغانستان دستوپنجه نرم كنند و جامعه خشن ممكن است امنيت آنها را به خطر بيندازد از رانندگي خانمها جلوگيري ميكنند.
براي اولينبار حدود 10 سال پيش يك موسسه خصوصي اقدام به صدور گواهينامه رانندگي براي خانمها كرد اما در طول دو سال نخست حكومت طالبان تنها دو هنرجوي خانم داشت.
هر دو اين خانمها براي يك موسسه خيريه كار ميكردند و با وجود آنكه در كلاس برقع خود را از چهره برميدارند، مجبور بودند در خيابان و پشت فرمان حجاب كامل داشته باشند و از پشت برقع به بيرون نگاه كنند.
در حال حاضر حدود 20 درصد از هنرجويان اين موسسه خانمها هستند. اگرچه تعداد كمي از آنها پس از دريافت گواهينامه بهصورت مستمر رانندگي ميكنند.