فرزانه روستایی>محاسبات امنيتي که باید صورت می گرفت
فرزانه روستایی در روزنامه اعتماد نوشت:
شهادت جمعي از عالي رتبه ترين مقام هاي نظامي کشور در سيستان و بلوچستان و ترور تعدادي ديگر از فرماندهان ارشد سپاه از سوي گروهي تروريستي که آدم کشي، آدم ربايي، قاچاق مواد مخدر و مزدوري فقط بخش هايي از فعاليت هاي آن است، تجديدنظر در برخي از نگاه هاي امنيتي را ضروري مي سازد.
شاخص بودن فرماندهاني که در جريان حادثه پريروز به شهادت رسيده اند حداقل دو سوال بسيار ساده را مطرح مي سازد؛ اول اينکه واحدي که مسووليت حفاظت از مراسم و شخصيت هاي کشوري و لشگري را به عهده دارد، چرا پوشش امنيتي کافي را در يک استان خطرخيز برقرار نکرده است. مطالعه روند فعاليت گروه جنايتکار ريگي حاکي از آن است که آنان اعضاي سپاه و مديران ارشد دولتي را در استان همواره هدف قرار داده اند. در 25 اسفند سال 1384 مسوول حراست فرمانداري و حراست امور آب زاهدان و نيز فرماندار زاهدان و معاونش در جريان يک حمله زخمي شدند.
يک سال بعد در جريان حمله و انفجار اتوبوس حامل نيروهاي سپاه 13 نفر کشته شدند. 25 خرداد 1387 معاون دادگستري سراوان ترور شد. ششم مهر 87 دادستان عمومي و انقلاب خاش ترور شد. هفتم خرداد 1388 در جريان انفجار يک بمب در مسجد شيعيان زاهدان 25 نفر کشته شدند. مجموع بمبگذاري ها و ترورها حاکي از آن است که بر اساس رفتارشناسي گروه جندالله مقام هاي مهم دولتي و ارشد نظامي در صدر ليست ترور و بمبگذاري هاي آنان قرار دارند.
حال با توجه به چنين سوابق امنيتي بايد به اين سوال پاسخ داده شود که چرا حفاظت کافي از تجمع مقام هاي ارشد شرکت کننده در جلسه شهرستان سراوان صورت نگرفته است و نيز چرا اقدامات حفاظتي کافي براي اتومبيلي که حامل سردار شوشتري جانشين فرمانده نيروي زميني سپاه بوده در نظر گرفته نشده است. هيچ منطق و تجربه امنيتي کشته شدن همزمان سه فرمانده سپاه استان سيستان و بلوچستان و فرمانده سپاه ايرانشهر و فرمانده يک تيپ مهم منطقه را توجيه نمي کند.
سوال مهم ديگر آن است که واحدي که مسووليت حفاظت از مراسم و شخصيت هاي مهم کشوري و لشگري را به عهده دارد، چرا به اين نکته حساس توجه نداشته است که بر اساس سوابق ترورهايي که طي چهار سال گذشته در سيستان و بلوچستان صورت گرفته اين تعداد فرمانده ارشد (چهار فرمانده سپاه) نبايد به صورت همزمان در يک محل حضور مي يافتند. به عبارتي وقوع حادثه اخير به لحاظ آسيب حيثيتي که در منطقه متوجه کشور مي کند، پوششي حمايتي و تشويقي را براي جندالله و ديگر گروه هاي تروريستي و آدم ربا فراهم مي کند تا به فعاليت هاي خود ادامه دهند و حتي آدم کشي هاي خود را افزايش دهند.
کمي آن طرف تر از مرزهاي ما ارتش آزاديبخش بلوچستان پاکستان و کمي آن طرف تر جنبش تحريک طالبان پاکستان با تعداد زيادي تشکيلات تروريستي که هر يک تجربيات قابل توجهي در ترور و بمبگذاري و آدم کشي دارند در حال شخم زدن شهرهاي پاکستان هستند. در بخش هاي شمال شرق کشور نيز طالبان افغانستان بخش اعظم خاک اين کشور را با تهديد، ترور، ارعاب و بمبگذاري اداره مي کند. جدا از حادثه بسيار دردناکي که پريروز در سيستان و بلوچستان رخ داده، مرور اخبار روزانه دو کشور همسايه شرقي ما به وضوح به فوران ناامني و جنگ داخلي در دو کشور افغانستان و پاکستان اشاره دارد.
با حداقل ملاحظات امنيتي، به دليل ناامن بودن آن سوي کل مرزهاي شرقي نيز هرگونه اقدام سياسي و اجتماعي در شرق کشور بايد با لحاظ کليه محاسبات امنيتي لازم صورت پذيرد که صورت نپذيرفته است. براي آشکارتر شدن نقايص امنيتي که در حادثه پريروز سراوان رخ داده اشاره به اين واقعيت ملموس ضروري است که امريکايي ها طي 9 سال گذشته در دو کشور عراق و افغانستان درگير جنگ هاي بسيار سنگين و پرتنش بوده اند، اما تاکنون حتي يک افسر ارشد امريکايي در عراق يا افغانستان کشته نشده است.
ژنرال مک کريستال فرمانده نيروهاي امريکايي در افغانستان هر چند وقت يک بار در شهرهاي مختلف مناطق تحت نفوذ طالبان ظاهر مي شود و از نزديک با مردم شهرهايي که نزديک صحنه هاي درگيري هستند ديدار مي کند، اما حضور وي در کليه اين ديدارها و در وسط بازارهاي سنتي با لحاظ کليه اقدامات امنيتي لازم صورت مي گيرد.
جان شريف و گران برخي از خوش سابقه ترين فرماندهان نظامي کشور از دست رفته و هرگز کسي جاي سردار نورعلي شوشتري جانشين فرمانده نيروي زميني سپاه را نخواهد گرفت، اما اقدامات بعدي پس از حوادث خونين اينچنيني بايد با ملاحظه سياسي، اجتماعي و اقتصادي بسياري صورت گيرد. از ياد نبريم که سيستان و بلوچستان يکي از فقيرترين استان هاي کشور است و سطح درآمد تعداد زيادي از ساکنان اين استان در حد زيستن و از گرسنگي نمردن است. اعمال هرگونه اقدام تلافي جويانه يي که زيست اجتماعي و فعاليت اقتصادي عادي اين اقشار فقير را محدود کند يا تحت تاثير قرار دهد زمينه ساز آن خواهد بود که جنايتکاران جندالله به زمينه هاي مساعد براي عضوگيري و فعاليت بيشتر دست يابند.
فعال تر کردن پست هاي بازرسي و افزايش فعاليت هاي اطلاعاتي براي خلع سلاح تروريست ها مي تواند در امن تر کردن منطقه نقش قابل توجهي داشته باشد، اما بستن دراز مدت مرزهايي که مجراي ارتزاق هزاران خانواده فقير و ندار بلوچ است بحراني اجتماعي مي آفريند که خود مي تواند موتور ناامني باشد.
بلوچستان پاکستان بزرگ ترين و فقيرترين استان اين کشور است. بلوچ هاي پاکستان در سطح مردمان عصر حجر زندگي مي کنند ولي ساکنان سيستان و بلوچستان ايران به رغم فقر و محروميت از موقعيت اقتصادي و اجتماعي بسيار بهتري برخوردارند، با اين حال در کنار شدت بخشيدن ملاحظات امنيتي در منطقه، تلاش براي ارتقاي سطح رفاه مردم، ايجاد فرصت هاي شغلي و امکاناتي که منجر به ايجاد درآمد براي اين منطقه محروم شود، عبدالمالک ريگي و ديگر گروه هاي تروريستي را که از سوي طالبان، وهابيون و سلفي ها حمايت مي شوند بي زمينه و بي هوادار مي سازد.
چند سال پيش پسر جوان خانواده ريگي ها در جريان سرقت يک اتومبيل مورد تعقيب پليس قرار گرفت و در نهايت کشته شد. در جريان تحويل جنازه وي درگيري هايي رخ داد که غرور قبيلگي اين خانواده بلوچ را به سرکشي و ياغي گري کشاند. اندکي بعد عبدالمالک ريگي بزرگ ترين برادر آن سارق جوان به خونخواهي تبديل به يک ياغي و سرکش مشهور شد که علاوه بر قاچاق مواد مخدر و آدم ربايي با پول هاي کلاني نيز از کشورهاي عربي خليج فارس تماس پيدا کرد. لحاظ برخي ملاحظات اجتماعي در يک منطقه قومي و قبيله نشين که خون، شرف و غرور قبيلگي حرف آخر را مي زند از به وجود آوردن بحران هاي غيرضروري جلوگيري مي کند و نيز راه نفوذ بيگانگان را نيز در يکي از فقيرترين و حساس ترين استان هاي مرزي کشور مي بندد.