توافق برای غنی سازی اورانیوم ایران در روسیه
بخشی از گفت وگوهای ژنو-2 با موضوع مسائل مورد اختلاف غرب با ایران بر سر برنامه اتمی اش برگزار شد وعلاوه بر آنکه پس از 30 سال سد مذاکرات دوجانبه تهران و واشنگتن را شکست به ترسیم مسیری تازه در خروج از بن بست مذاکرات هسته ای منجر شد.
پیش تر مقامات جمهوری اسلامی تاکید کرده بودند، صرفاً درباره بسته پیشنهادی ایران حاضر به مذاکره هستند و پیرامون مسائل هسته ای پای میز مذاکره نخواهند نشست. این در حالی است که احمدی نژاد چهارشنبه و روزقبل از مذاکره با گروه 1+5 گفت: «ما با یک برنامه منسجم، قوی، راهکار اجرایی و مشخص در مذاکرات فردا شرکت خواهیم کرد.» وی در حاشیه نشست هیات دولت در جمع خبرنگاران افزود: «هیات ایرانی برای استقبال از پیشنهادات سازنده در مذاکرات فردا آمادگی دارد. دستور کار دیگر در خصوص خرید سوخت برای رآکتور تهران است و ما نیازمند سوخت غنی شده 75/19 درصد هستیم.» محمود احمدی نژاد افزود: «ما حتی آمادگی داریم مواد 5/3 درصد را داده و آنها آن را 75/19 یا 20 درصد غنی کرده و به ما تحویل دهند. در هر حال ما آمادگی خرید داریم و هرکس اعلام آمادگی کند از آنها خرید خواهیم کرد.»
حدود یک ماه پیش دولت ایران چند روز پیش از پایان ضرب الاجل غرب به تهران برای بازگشت به مذاکرات هسته ای بسته پیشنهادی را مبتنی بر مسائل سیاسی، امنیتی و اقتصادی برای حل مشکلات جهان ارائه کرد تا مبنای مذاکرات با میانجیان بین المللی حل و فصل مناقشه هسته ای ایران متشکل از پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل یعنی آمریکا، بریتانیا، فرانسه، چین و روسیه به همراه آلمان موسوم به گروه 1+5 قرار گیرد.
از این روی پس از ارائه بسته پیشنهادی مقامات دولتی ایران در موضع گیری های متفاوت تاکید می کردند در مذاکرات آتی با گروه 1+5 صرفاً حول محور بسته پیشنهادی که در آن مناقشه هسته ای ایران با غرب هیچ بندی را به خود اختصاص نداده است مذاکره خواهند کرد.
بر همین اساس نیز برخلاف مذاکرات پیشین ایران با گروه 1+5، تهران در چارچوب و براساس محورهای مورد اشاره در بسته پیشنهادی اش هیاتی سیاسی، بین المللی و اقتصادی را به سرپرستی سعید جلیلی مذاکره کننده ارشد هسته ای ایران راهی گفت وگوهای ژنو-2 کرد.
در سفر دبیر شورای عالی امنیت ملی به سوئیس به منظور شرکت در مذاکره با گروه 1+5، علی باقری معاون سیاست خارجی و امنیت بین الملل دبیر شورای عالی امنیت ملی، حمیدرضا عسگری مشاور حقوقی وزارت خارجه و مشاور حقوقی رئیس سازمان انرژی اتمی که به تازگی به این سمت منصوب شده است و محمد هادی زاهدی وفا مشاور وزیر امور اقتصادی و دارایی، جلیلی را در ژنو، پایتخت سیاسی سوئیس همراهی می کردند.
هیات ایرانی صبح چهارشنبه گذشته با رویکردی مثبت و با تاکید بر اینکه «با یک نگاه مثبت و با حسن نیت وارد گفت وگوها خواهیم شد» تهران را به مقصد ژنو ترک کردند.
حسن نیت هیات ایرانی در گفت وگوهای ژنو-2 برای به سرانجام رسیدن مذاکرات جهت خروج از بن بست هسته ای پس از آن نمایان شد که روز پنجشنبه نه درخواست و تاکید ایران بلکه درخواست غرب برای گفت وگو حول محور موارد مورد اختلاف یعنی برنامه هسته ای ایران مبنای مذاکرات طرفین قرار گرفت.
گفت وگوهای یک روزه ایران و پنج کشورعضو دائم شورای امنیت همراه با آلمان پنجشنبه گذشته در دو نوبت در اقامتگاه دولت سوئیس در ویلایی باستانی متعلق به قرن 18 میلادی در روستای گنتاد در نزدیک شهر ژنو برگزار شد. گفت وگوهای فراگیر جمهوری اسلامی ایران با گروه 1+5، از ساعت 10 صبح به وقت محلی 30:11 به وقت تهران، پشت درهای بسته پیگیری شد.
دراین مذاکرات هیات ایرانی در یک سوی میز و نمایندگان شش قدرت بزرگ جهان به همراه خاویر سولانا مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و مذاکره کننده ارشد هسته ای گروه 1+5 در سوی دیگر رودرروی یکدیگر نشستند تا پس از هفت و نیم ساعت گفت وگوی فشرده پیشنهادات یکدیگر را مورد بررسی قرار دهند. این دور از گفت وگوها را خاویر سولانا آغاز کرد و سپس ویلیام برنز، رئیس هیات آمریکایی آن را دنبال کرد.
روزنامه «گاردین» در گزارشی درباره نشست صبح ژنو به نقل از یک دیپلمات غربی مدعی شد، در جلسه صبح هیچ پیشرفتی حاصل نشد، اما ایران تحت فشار دیپلمات های شش قدرت بزرگ، مذاکره درباره برنامه هسته ای خود را آغاز کرد.
در پایان این دور از گفت وگوها یک مقام آمریکایی گفت ایران با انتقال بیشتر ذخایر اورانیوم غنی شده اش به روسیه موافقت کرده است.
ایران بر اساس این طرح آزمایشی ذخایر اورانیوم با غنای پایین خود را که تا حدودµ/ درصد غنی شده است به روسیه می فرستد؛ جایی که در آن به غنای 19/75درصد فرآوری خواهد شد. مقام یادشده که خواست نامش به دلیل حساسیت موضوع فاش نشود گفت تکنسین های فرانسوی سپس از این مواد برای تولید میله های سوختی استفاده خواهند کرد که به ایران بازگردانده می شود تا به رآکتور مورد نظر تزریق شود که تهران می گوید ظرف 12تا 18 ماه آینده سوختش به پایان خواهد رسید.
این مقام آمریکایی ادامه داد: «مزیت این طرح در صورتی که اجرا شود این است که به اندازه چشمگیری ذخیره اورانیوم با غنای پایین ایران را که خود نیز باعث نگرانی در خاورمیانه و دیگر جاهاست کاهش می دهد.»
وی افزود: «ایران در چند ماه قبل با درخواست برای جایگزین کردن تامین سوخت رآکتور تهران که آخرین بار در سال های 1990میلادی از سوی دولت آرژانتین فراهم شده بود، به آژانس بین المللی انرژی اتمی آمد. سپس آژانس پیشنهاد مشترک آمریکا و روسیه که بر اساس آن تهران می تواند از ذخایر اورانیوم با غنای پایین خود به عنوان مبنایی برای سوخت مورد نیاز رآکتورش استفاده کند را به ایرانی ها منتقل کرد.»
مقام یادشده این طرح را «گام مثبتی برای کمک به اعتمادسازی» به برنامه هسته ای ایران پس از گفت وگوهای جمهوری اسلامی و پنج عضو دائم شورای امنیت و آلمان خواند.
در همین حال یک منبع آگاه در گفت وگو با «ریا نووستی» تاکید کرد روسیه آماده بررسی طرح غنی سازی تکمیلی اورانیوم برای ایران تا سطح 75/19درصد است اما در صورتی که چنین درخواستی از سوی آژانس بین المللی انرژی اتمی مطرح شود. این منبع آگاه گفت: «روسیه آماده بررسی پروژه تکمیل غنی سازی اورانیوم ایرانی که اکنون تا سه درصد غنی سازی شده است به 75/19درصد است اما مسلماً اگر چنین درخواستی از سوی آژانس بین المللی انرژی اتمی دریافت شود.» چهار سال پیش نیز غرب در راستای برون رفت از بن بست هسته ای در مذاکرات با ایران طرح غنی سازی اورانیوم ایران در خاک روسیه را پیشنهاد کرده بود. در همین حال آذر ماه سال 1384 سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه طرح غنی سازی در یک کشور خارجی را به عنوان یکی از پیشنهادهای مطرح گروه 1+5 به ایران معرفی کرده بود با این حال این پیشنهاد با پاسخ منفی ایران مواجه شد.
محمد البرادعی مدیرکل آژانس قرار است در روزهای آینده برای پرداختن به جزئیات این طرح به تهران سفر کند. دیروز رادیو دولتی ایران نیز به نقل از سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران گزارش داد «براساس هماهنگی های انجام شده در چارچوب همکاری های نزدیک ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی، قرار شده محمد البرادعی مدیرکل آژانس انرژی اتمی به زودی عازم ایران شود و با علی اکبر صالحی معاون رئیس جمهوری و رئیس سازمان انرژی اتمی دیدار کند.»
واحد مرکزی خبر گفت سفر آقای البرادعی به تهران از سوی «گیل تیودور» سخنگوی آژانس اعلام شده است.
این گزارش را برخی خبرگزاری های بین المللی به نقل از «واحد مرکزی خبر» منتشر کرده اند و به نقل از منابع آژانس، که از آنها نام برده نشده، افزوده اند ایران رسماً از آقای البرادعی برای سفر به این کشور در آینده نزدیک دعوت به عمل آورده است. گفت وگو برای فراهم کردن زمینه های دیدار بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی از مرکز جدید غنی سازی ایران در قم از جمله اهداف دیگر سفر البرادعی به تهران عنوان شده است.
خبرگزاری فرانسه گزارش داد: «این توافق پس از گفت وگوهای هفت و نیم ساعته میان ایران و قدرت های جهانی در ژنو حاصل شده که در آن تهران با دادن اجازه دسترسی به تاسیسات غنی سازی قم موافقت کرده است.»
روزنامه «نیویورک تایمز» نیز در گزارشی به نقل از مقامات عالی رتبه آمریکایی و غربی نوشت: «ایران در گفت وگوهای پنجشنبه گذشته با گشودن تاسیسات هسته ای خود به روی بازرسان بین المللی ظرف دو هفته آینده و نیز ارسال بیشترین میزان اورانیوم غنی شده پنهان شده اش به خارج از ایران برای تبدیل شدن به سوخت مورد نیاز رآکتور کوچکی که به تولید ایزوتوپ های پزشکی می پردازد موافقت کرده است.» این گزارش با اشاره به سفر البرادعی به تهران برای بررسی جزئیات و زمان بندی بازرسی ها از تاسیسات جدید ایران افزود: با این حال آمریکایی ها همچنین خواستار آن هستند که ایران با بازرسان همکاری کند و دسترسی به اشخاص و اسناد مربوط به سایتی که در نزدیکی قم واقع شده است را فراهم کند.
در ادامه این مطلب با اشاره به توافق برای ارسال سوخت به روسیه که مقامات آمریکایی گفته اند بر اساس آن «بیشترین» میزان سوخت اعلام شده ایران به روسیه ارسال می شود تا فرآوری شود آمده است: با وجودی که مقامات آمریکایی از اشاره به میزان اورانیومی که قرار است ارسال شود خودداری کرده اند دیگر مقامات غربی گفتند این میزان می تواند 1200کیلوگرم اورانیوم غنی شده باشد که می تواند حدود 75درصد ذخایر اعلام شده ایران را شامل شود.
یک مقام آمریکایی گفت: «در حالی که امکان دارد ذخایر پنهان شده اورانیوم غنی شده نیز وجود داشته باشد چنین انتقالی در صورتی که انجام گیرد برای مذاکرات بیشتر زمان می خرد.»
این گزارش حاکی است لحن مذاکرات انجام گرفته در ژنو به طرز چشمگیری مثبت تر از چیزی بود که یک هفته قبل پس از اعلام وجود تاسیسات غنی سازی قم وجود داشت.
دیدار تاریخی برنز و جلیلی
بنا بر این گزارش پس از نشست مقدماتی صبح پنجشنبه گذشته،حاضران نشست را برای صرف ناهار که در طول آن مذاکرات غیررسمی ادامه داشت متوقف کردند.
این مذاکرات به جلسه 45دقیقه ای و تاریخی میان ویلیام برنز معاون وزیرامورخارجه آمریکا و سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران اختصاص داشت.
رابرت وود معاون سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا به خبرنگاران در ژنو گفت: «در حاشیه مذاکرات ژنو، برنز که ریاست هیات نمایندگی ما را برعهده دارد، با همتای ایرانی خود دیدار کرده است.» وود جزئیات بیشتری از مذاکرات ویلیام برنز و سعید جلیلی ارائه نکرد.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، دیدار ویلیام برنز و سعید جلیلی در حاشیه نشست ژنو بالاترین تماس دیپلماتیک مقامات دو کشور طی 30 سال گذشته پس از قطع روابط واشنگتن و تهران بود.
در همین حال یک مقام آمریکایی در واشنگتن گفت: «اینگونه مذاکرات بی سابقه نیستند و مقامات ایران و آمریکا درباره مسائلی چون عراق و افغانستان پیشتر به صورت مستقیم مذاکره کرده اند.» بنا برگفته مقامات آمریکایی، برنز طیفی از موضوعات از جمله مساله هسته ای، تاسیسات قم و مسائل حقوق بشری را مطرح کرد و در عین حال ایرانی ها نگرانی هایشان از جمله لزوم جهانی عاری از بمب هسته ای و دسترسی به انرژی صلح آمیز هسته ای برای همه را مطرح کردند.
توافق برای ادامه مذاکرات شورای عالی امنیت ملی ایران
پنجشنبه گذشته از توافق نمایندگان ایران با اعضای گروه 1+5 برای ادامه مذاکرات دو طرف درباره برنامه اتمی ایران در پایان ماه اکتبر خبر داد.
خبرگزاری جمهوری اسلامی، ایرنا، به نقل از یک منبع نزدیک به مذاکرات ژنو اعلام کرد: «شرکت کنندگان توافق کردند دور بعدی مذاکرات جلیلی و سولانا و نمایندگان شش کشور تا پایان اکتبر برگزار شود.»
بر اساس گزارش این خبرگزاری، دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی گفت: «شش کشور و جمهوری اسلامی ایران توافق کردند مذاکرات ادامه یابد.» این گزارش می افزاید: «همچنین توافق شد برای آماده سازی دور بعدی مذاکرات نشستی در سطح معاونان تشکیل شود.»
خاویر سولانا مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پایان مذاکرات ژنو-2 به نمایندگی از گروه 1+5 با تایید توافق بر سر ادامه مذاکرات هسته ای ایران با ایران، گفت: «قرار است ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی روز 18 اکتبر نشست تازه ای را در شهر وین، پایتخت اتریش، برگزار کنند.» سولانا افزود: «مذاکرات روز پنجشنبه تنها یک آغاز است و ما نیاز داریم شاهد پیشرفت برخی گام های عملی درباره مسائلی باشیم که امروز در خصوص آنها بحث کردیم.» به گفته خاویر سولانا، ایران به پیشنهاد شش قدرت جهانی برای جلوگیری از افزایش تحریم ها علیه تهران به دلیل توسعه غنی سازی اورانیوم توسط این کشور، پاسخ کاملی نداد.
مسوول امور سیاست خارجی اتحادیه اروپا افزود: «در این مذاکرات پیشرفت های محدودی در زمینه امکان غنی سازی اورانیوم برای ایران در یک کشور دیگر حاصل شد.»
خاویر سولانا همچنین اعلام کرد: «قدرت های جهانی انتظار دارند ایران تا دو هفته آینده به بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی اجازه دهد تا از تاسیسات غنی سازی اورانیوم در قم بازدید کنند.»
وی اظهار داشت: «ایران به ما گفته است آماده همکاری کامل با آژانس درباره تاسیسات جدید غنی سازی در نزدیکی قم است.»
مسوول امور سیاست خارجی اتحادیه اروپا افزود: «این کشور به بازرسان اجازه خواهد داد از این تاسیسات بازدید کنند و انتظار ما این است که این اتفاق ظرف دو هفته آینده رخ دهد.»
مذاکره برای تعیین چارچوب مذاکرات
سعید جلیلی در کنفرانس خبری جداگانه پس از پایان مذاکرات یک روزه در ژنو با نمایندگان کشورهای 1+5 در جمع خبرنگاران در پاسخ به سوالی درباره این مذاکرات گفت: «این مذاکرات در راستای تعیین چارچوب ادامه مذاکرات بود و تصمیم بر این گرفته شد که گفت وگوها ادامه پیدا کند.»
دبیر شورای عالی امنیت ملی ادامه داد: «این گفت وگوها حول نقاط مشترک ما و آنها خواهد بود. این مذاکرات در این چارچوب آغاز خواهد شد و در سطح پایین تر تعیین مدالیته و چگونگی پیشبرد گفت وگوها، به شکل مثبت و رویکرد اجرایی ادامه پیدا می کند.»
جلیلی در پایان این کنفرانس خبری گفت: «مذاکرات را یک ماه آینده از سر می گیریم و فکر می کنم این یک گام خوبی است برای شروع مذاکرات حول محورهای مشترک مورد نظر طرف های مذاکره کننده.»
اوباما:اقدام فوری و سازنده ایران در پایان این نشست نیز باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا اقدام فوری و «سازنده» ایران را در پی گفت وگوهای مهم هسته ای خواستار شد و افزود شکیبایی وی برای گفت وگو با ایران محدود است.
خبرگزاری فرانسه با اعلام این خبر افزود: «باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا پذیرفت نشست قدرت های جهانی و تهران در ژنو، که شامل گفت وگوهای مستقیم عالی رتبه میان آمریکا و ایران پس از گذشت سه دهه نیز بود، آغازی «سازنده» برای جلوگیری از بن بست هسته ای است.» این گزارش می افزاید: وی در عین حال هشدار داد واشنگتن آماده است فشار زیادی را بر تهران اعمال کند و ظاهراً سخنان وی اشاره ای به تحریم هایی بود که اگر ایران بخواهد گفت وگوهای بی پایانی را درباره برنامه هسته ا ی اش فقط به عنوان یک تاکتیک به تاخیر انداختن دنبال کند. اوباما در اولین واکنش به گفت وگوهای انجام گرفته در ویلایی در سوئیس میان ایران با چین، روسیه، فرانسه، انگلیس، آمریکا و آلمان در کاخ سفید گفت: «ما انتظار داریم شاهد اقدامی فوری باشیم.»
وی افزود: «ما به تعاملی جدی و معنادار متعهدیم اما تمایلی به گفت وگو کردن نداریم.»
اوباما ادامه داد: «اگر ایران در آینده نزدیک گام هایی را برای عمل به الزاماتش برندارد آنگاه آمریکا به گفت وگوی بی پایان ادامه نخواهد داد و ما برای حرکت به سمت افزایش فشار آماده ایم.» اوباما گفت این دسترسی باید کامل، فوری و بدون محدودیت باشد. اوباما که با پیشنهاد گفت وگو با تعدادی از دشمنان آمریکا به قدرت رسیده است، گفت: «نشست ژنو آغازی سازنده بود اما باید با اقدام سازنده دولت ایران دنبال شود.»
اوباما افزود: پیشنهاد آژانس بین المللی انرژی اتمی مبنی بر آنکه کشور سومی اورانیوم با غنای پایین ایران را به موادی برای استفاده در رآکتور تحقیقاتی پزشکی فرآوری کند نیز گامی در جهت نشان دادن اهداف صلح آمیز خواهد بود.
وی اظهار کرد: «ما به روشنی گفته ایم که سهم خود را در تعامل با دولت ایران در مبنای علایق دوجانبه و احترام دوجانبه ادا خواهیم کرد، اما شکیبایی ما نامحدود نیست.»
رئیس جمهوری آمریکا گفت: «مساله انگشت گذاشتن روی ایران نیست، مساله ایجاد استانداردهای دوگانه نیست.»
وی افزود: «مساله رژیم جهانی منع اشاعه و حق ایران برای انرژی هسته ای صلح آمیز همان طور که همه کشورها از آن برخوردارند است اما این حق مسوولیت هایی را نیز به همراه دارد.»
رئیس جمهوری آمریکا همچنین گفت: «بار عمل به این مسوولیت ها بر عهده دولت ایران است و اکنون آنها هستند که باید انتخاب کنند.»