آگاه
کد خبر: ۲۱۳۷۸

مولایی در ارزیابی خود از اعتراض تهران به حکم عمر البشیر تاکید کرد

اعتبار بین المللی قربانی منافع زودگذر

اعتبار بین المللی قربانی منافع زودگذر

دکتر یوسف مولایی كارشناس حقوق بين الملل با تاکید بر اینکه جنبه های اعتراض ایران به حکم دادگاه بین المللی لاهه در محکومیت عمر البشیر نامشخص و نامفهوم است می گوید که تهران حاضر شده است که در چنین شرایطی اعتبار بین المللی خود را قربانی منافع زودگذر خود کند.

پنجشنبه گذشته پس از اعتراض رسمی تهران به صدور حکم بازداشت برای رییس جمهوری سودان از سوی دادگاه بین المللی لاهه، علی لاریجانی رییس مجلس شورای اسلامی در راس یک هیات پارلمانی و به همراه ابراهیم الظاهر رئیس مجلس ملی سودان که برای شرکت در کنفرانس حمایت از فلسطین در تهران به سر می برد با هدف حمایت از عمر البشیر عازم خارطوم پایتخت سودان شد.

هفته گذشته پس از آنکه دادستان دادگاه بین المللی جنایی خواستار صدور حکم بین المللی جلب رئیس جمهور سودان در ارتباط با جرائم جنگی در دارفور شد، دادگاه بین المللی لاهه حکم بازداشت عمر البشیر را صادر کرد.

دارفور ناحیه ای است در غرب کشور سودان و دربرگیرنده سه استان دارفورغربی، دارفور شمالی و دارفور جنوبی است که در سال های اخیر به محل نزاع نیروهای دولتی با مخالفان تبدیل شده است.

از اوایل سال 2003، سربازان دولت سودان و نمایندگان شبه نظامی بومی آنها، معروف به «جانجاوید»، در ناحیه غربی دارفور با گروه های مخالف جنگیده اند. استراتژی دولت و جانجاوید، انجام حملات سازمان یافته علیه غیرنظامیان متعلق به گروه های قومی مشابه تحت عنوان شورشی قبایل فور، زاگاوا و ماسالیت بوده است.

اگرچه نیروهای شورشی نیز مسوول حملاتی علیه شهروندان بوده اند، اما این دولت سودان و جانجاوید بوده اند که شدیداً مرتکب اعمال خشونت بار شده اند.

در طول این سال ها صدها هزار نفر از غیرنظامیان بر اثر خشونت، بیماری و گرسنگی جان سپرده اند و هزاران زن مورد تجاوز جنسی قرار گرفته اند. در آوریل 2008 رئیس اداره امور انسانی سازمان ملل متحد اعلام کرد در اثر نزاع دارفور در غرب سودان تاکنون حداقل حدود 300هزار نفر جان خود را از دست داده اند.

حدود 5/2 میلیون غیرنظامی از خانه های خود رانده شده اند، دهکده های آنها به آتش کشیده شده و اموال آنها غارت شده است. هزاران دهکده به طور سازمان یافته نابود شده اند. بیش از 200 هزار سودانی به کشور چاد در همسایگی خود فرار کرده اند، اما اغلب آنها در دارفور گرفتار شده اند. هر ماه هزاران نفر از آنها در اثر نبود غذا، آب، مراقبت های بهداشتی مناسب و پناهگاه تحت شرایط دشوار زندگی در بیابان جان خود را از دست می دهند.

به دلیل وجود برخی شواهد مبنی بر اینکه «موارد نسل کشی یا جنایات مربوطه علیه بشریت در حال رخ دادن یا در شرف وقوع هستند»، در سال 2004 موزه یادبود هولوکاست در ایالات متحده وضعیت فوق العاده نسل کشی را در دارفور اعلام کرد. همان سال، دولت ایالات متحده نیز به این نتیجه رسید که در دارفور نسل کشی رخ داده است.

در ژانویه 2005، کمیسیون تحقیق ایالات متحده نتیجه گرفت که «در دارفور جنایاتی علیه بشریت و جنایات جنگی به وقوع پیوسته است که به اندازه نسل کشی، سنگین و فجیع است.»

با مستند شدن شواهد بین المللی درباره جرائم جنگی در دارفور دوشنبه گذشته لوئیس مورنو اوکامپو، دادستان دادگاه بین المللی جنایی در لاهه، با تسلیم دادخواستی به قضات دادگاه اظهار داشت که حسن عمر البشیر، رئیس جمهوری سودان، دارای مسوولیت جزایی در قبال حوادثی است که در ناحیه دارفور، روی داده است.

بر این اساس رئیس جمهوری سودان با هفت فقره اتهام در مورد بحران دارفور که پنج فقره آن مربوط به «نسل کشی» و دو فقره دیگر آن مربوط به «جنایات جنگی» است پشت میز محاکمه قرار گرفت که سرانجام سه قاضی دادگاه لاهه با اعلام اینکه در مورد اتهامات مربوط به «نسل کشی» قرائن کافی برای متهم کردن عمرالبشیر وجود ندارد، حکم بازداشت وی را صادر کردند.

صدور حکم بازداشت عمرالبشیررئیس جمهور سودان از سوی دیوان کیفری بین المللی لاهه، به سرعت با واکنش تهران روبه رو شد و این حکم «غیرعادلانه و متاثر از اغراض سیاسی قدرت های سلطه گر» خوانده شد.

حسن قشقاوی سخنگوی وزارت خارجه ایران با محکوم کردن حکم دیوان کیفری بین المللی گفت:«صدور چنین احکامی نقض فاحش هنجارهای بین المللی و تبعیض آشکار در اعمال عدالت است.»

سودان از متحدان اصلی جمهوری اسلامی در قاره آفریقاست و ایران پیش از این هم در تیرماه 87 زمانی که دادگاه جنایات جنگی لاهه، عمر البشیر را متهم به نسل کشی و پاکسازی قومی در دارفور کرده بود، به این مساله اعتراض کرد.

پس از این واکنش نیز علی لاریجانی رئیس مجلس ایران در یک سفر یک روزه به خارطوم با عمر البشیر، رئیس جمهوری و سایر مقامات سودان دیدار و گفت وگو کرد.

این رفتار و موضع گیری تهران در حالی صورت گرفت دادگاه بین المللی لاهه در عرصه بین المللی از وجاهت و اعتبار خاصی برخوردار است.

دادگاه بین المللی لاهه، وابسته به سازمان ملل، براساس پیمان رم در سال 2002 ایجاد شد تا به اتهامات مرتبط با نسل کشی، جنایت علیه بشریت، جرائم جنگی مانند قتل، کشتار، حبس، شکنجه، تجاوز جنسی و نظایر آن رسیدگی کند و مقر آن در لاهه، هلند واقع است.

تاکنون یکصد و شش کشور رسماً به پیمان رم پیوسته اند و چهل کشور دیگر نیز از جمله ایران این معاهده را امضا کرده اما هنوز به تصویب نهادهای قانونگذاری خود نرسانده اند.

بر این اساس اتخاذ چنین موضع گیری های از سوی ایران می تواند اعتبار و جایگاه بین المللی آن را زیر سوال ببرد.

یوسف مولایی كارشناس حقوق بين الملل در این باره به فرارو می گوید:« حمایت ایران از سودان و اعتراض به جایگاه و وجاهت دادگاه لاهه به واقع نامفهوم و نامشخص است چون این دادگاهی نیست که به راحتی بر تصمیمات آن بتوان خدشه سیاسی وارد کرد و قضات این دادگاه و دادستان های آن همگی بر اساس قابلیت های شخصی نه لابی های سیاسی انتخاب شده اند.»

وی می افزاید:« درست است که این دادگاه هنوز جهان شمول نشده ولی کشورهای که اساسنامه آن را تصویب کرده اند اهمیت بسیاری برای آن قائل هستند و تلاش می کنند که به احکام آن پایبند باشند.»

این كارشناس حقوق بين الملل تصریح می کند:« قطعا در رابطه با کشور های که عضو این دادگاه هستند از نظر آنها این موضع گیری ایران وجاهت حقوقی ندارد بنابراین این گونه موضع گیری صرفا دارای جنبه سیاسی است و وقتی چنین رفتاری صورت می گیرد باید محاسباتی بر اساس سود و زیان اقتصادی انجام گرفته باشد.»

وی در خاتمه می گوید:« ایران در حال حاضر با در نظر گرفتن اینکه حمایت از عمر البشیر می تواند منافع و سود بالای اقتصادی را برایش به دنبال داشته باشد چنین موضع گیری را اتخاذ کرده و حاضر شده است تا از اعتبار بین المللی خود در برابر افکار عمومی که عملکرد این دادگاه را تایید می کنند و وجود آن را ضروری می دانند،هزینه کند و به نوعی ایران در حال حاضر اعتبار بین المللی خود را قربانی منافع زودگذر خود کرده است.»

ارسال نظرات
خط داغ