دیلی استار چاپ بیروت بررسی می کند
بوش با ایران چه کرد؛ اوباما چه می تواند بکند؟
به گزارش سرویس بین الملل فرارو، روزنامه انگلیسی زبان " دیلی استار" در مقاله ای به قلم "دیوید اینیاتوس" به بررسی ضعف ها و فرصت سوزی های جورج بوش در قبال ایران و نیز مجالی که باراک اوباما در این خصوص دارد ، پرداخته است.
مقاله را در زیر بخوانید:
رييس جمهور جورج بوش كاخ رياست حمهوري را به جز آتش بازي هاي دقايق آخر، با نوعي شكست دوگانه در رابطه با ايران ترك مي كند: تندروهاي دولت (امریکا) نتوانسته اند بسيج ايران را به سوي كسب فنآوري هسته اي كنترل كنند؛ و ميانه روها ايران را در مذاكرات و گفت و گو متعهد نكرده اند.
توازن راهبردي بين دو كشور بر خلاف چيزي است كه بوش اميدوار به انجام آن بود: ايران به نسبت هشت سال پيش قوي تر است و ايالات متحده كه جنگ هاي پرهزينه اي در عراق و افغانستان داشته ، ضعيف تر است. ايران به هويج هاي آمريكا پشت پا مي زند و چماق هاي آن را رد مي كند.
باراك اوباما رييس جمهور منتخب مي خواهد گفت و گوي جدي با تهران را آغاز كند كه آرزوي ارزشمندي است ولي اكنون چندان دليلي وجود ندارد موفقیت آن را باور کنیم. مقامات ايراني در ظاهر متخاصم هستند ولي حتي طرفداران مذاكره به طور خصوصي هشدار مي دهند كه شايد زمان براي مباحثات گسترده راهبردي فرا نرسيده باشد. ايران به سوي انتخابات رياست جمهوري خود در خرداد ماه آينده پيش مي رود كه اين امر هر گونه گشايش ديپلماتيك را دچار پيچيدگي خواهد كرد.
و هر چه زمان مي گذرد، ايران به طور تسليم ناپذيري به سوي تبديل شدن به يك كشور هسته اي حركت مي كند و غرب با وجود تصويب چهار قطعنامه شوراي امنيت سازمان ملل، به نظر مي رسد براي متوقف كردن آن ناتوان است.
براي اين كه ببينيم اوضاع راهبردي در رابطه با ايران تا چه اندازه بدتر شده، خوب است كه به ياد آوريم طي هشت سال گذشته چه حوادثي رخ داده است. گراهام آليسون، مدير "مركز بلفر براي علوم و امور بين الملل" وابسته به دانشگاه هاروارد چنين موضوعی را طي نشستي در هفته جاري در كمبريج مورد بررسی قرار داد.
اجازه دهيد موضوع را با سانتريفيوژها ، فنآوري حياتي براي غني سازي سوخت اورانيوم مورد نياز براي ساخت بمب شروع كنيم. وقتي بوش در سال 2001 وارد كاخ سفيد شد، ايران هيچ سانتريفيوژي در حال كار كردن نداشت. امروز، ايران حدود 3850 سانتريفيوژ فعال دارد و در نظر دارد حدود 3000 سانتريفيوژ ديگر را به كار اندازد.
حال بياييد اورانيوم غني شده را مورد ملاحظه قرار دهيم. وقتي بوش شروع به كار كرد، ايران اصلا اورانيوم غني شده نداشت. ولي آژانس بين المللي انرژي هسته اي در اين ماه گزارش داد ايرانيان 1390 پوند اورانيوم كم غني شده دارند كه اين مقدار براي ساخت يك سلاح هسته اي پس از آن كه غني تر شوند، كافي است.
در مورد سيستم هاي موشكي كه مي توانند يك سلاح هسته اي را پرتاب كنند چطور؟ ايران طي هشت سال گذشته به توسعه زرادخانه موشك هاي بالكستيك خود ادامه داده است. شهاب-3 داراي بردي حدود 1300 مايل است كه مي تواند اسراييل و كشورهاي اروپاي شرقي را هدف بگيرد. ايران همچنين در حال توسعه يك موشك بالستيك شهاب-6 با برد 6200 مايل است كه اگر عملیاتی شود مي تواند به بخش هايي از ايالات متحده برسد.
آزمايش نگران كننده فن آوري موشكي ايران و قوي بودن سيستم هاي فرماندهي و كنترل آن در جنگ تابستان 2006 در لبنان معلوم شد. حزب اله، ارتش نماينده تهران، توانست عليرغم چندين هفته حملات تجاوزگرانه اسراييل، موشك هاي خود را كه از سوی ايران تامین شده بودند، بر مراكز پر جمعيت اسراييل شليك كند.
غير ممكن است كه بگوييم امكان داشت حركت ايران به سوي كسب توانايي هسته اي از طريق ديپلماسي متوقف شود. ولي هنوز در اين مورد به خوبي آزمايش به عمل نيامده است. به خاطر وجود اختلافات شديد داخلي در دولت بوش، تلاش هاي ديپلماتيك آن دير صورت گرفت و وقتي شروع شد، غير مؤثر بود.
بوش به مدت بيش از پنج سال ،اقدامات ديپلماتيك را در حاشيه قرار داد. تلاش ايران در سال 2003 براي انجام يك "معامله بزرگ" براي حل مسئله هسته اي بي پاسخ ماند. بريتانيا، فرانسه و آلمان در تلاش براي مذاكره در جهت مصالحه تنها ماندند. آنها در تاريخ 14 نوامبر 2004 موفق به انعقاد قرارداد پاريس شدند كه طي آن ايران موافقت كرد تلاش هاي غني سازي خود را متوقف كند. ولي اين معامله بدون حمايت آمريكا از هم پاشيد و ايرانيان در اوت 2005 غني سازي را از سر گرفتند.
بوش در نهايت در سال 2006 موافقت كرد به گفت و گوهاي هسته اي بپيوندد ولي تنها اگر ايران با پيش شرط متوقف كردن غني سازي موافقت كند. جاي تعجب نبود كه آن دستور آمرانه به جايي نرسيد. دولت به طور مؤثري اين درخواست را در سال جاري كنار گذاشت و معاون وزير خارجه ويليام برنز را براي ملحق شدن به نشست سه كشور اتخاديه اروپا با حضور نمايندگان ايران به ژنو فرستاد.
ولي امریکا در همين حال فرصت شرکت در يك گفت وگوي سازنده با ايران در باره آينده عراق را از دست داد. رهبر عالي ايران، آيت اله علي خامنه اي، موافقت كرد علي لاريجاني مذاكره كننده ارشد هسته اي را براي گفت و گو با آمريكا در مارس 2006 به بغداد بفرستد. اين كار تندروهاي ايران را آشفته كرد ولي لزومي نداشت كه نگران شوند. دولت (بوش) عقب نشيني كرد.
ساده است كه از سابقه بوش در رابطه با ايران انتقاد به عمل آید. ولي هر كس كه فكر مي كند براي اوباما ساده خواهد بود موفقيتي به دست آورد، به اوضاع واحوال ، خوب توجه ندارد. ايران هر روز به تبديل شدن به يك قدرت هسته اي نزديك تر مي شود. آمريكا را به عنوان يك دشمن متجاوز تلقي مي كند كه صرف نظر از آن چه كه واشنگتن مي گويد، خواستار تغيير رژيم است. ارزش دارد كه انجام گفت وگو را آزمايش كرد ولي اوباما و مشاوران وي بايد فكر كنند كه اگر مذاكرات شكست بخورد، چه كار خواهند كرد.