آگاه
کد خبر: ۱۶۹۸۴

خاتمی: مردم رعیت نیستند و تامین آب و نان هم لطف حکومت نیست

رئیس جمهموری سابق ایران گفت: «ما اعتقاد داریم حرکتی که افتخار وابستگی و پیوستگی به آن را داریم، در ادامه حرکت پیامبران بزرگ الهی حضرت موسی(ع)، حضرت عیسی(ع) و حضرت محمد مصطفی(ص) است. اما خیال همه را راحت کنم که اصلاحات نه عصایی دارد که تبدیل به اژدها شود و نه ید بیضایی.

بنابراین آنانی که از اصلاحات اژدها می سازند اشتباه می کنند و اصلاحات را بزرگ تر از آنچه هست معرفی می کنند. شما هم نترسید، آنچنان که دوستان حضرت موسی(ع) ترسیدند که اژدهایی در کار است و پس رفتند، نه، شما به جلو بیایید.»

سیدمحمد خاتمی در نخستین نشست ویژه تبیین مبانی نظری اصلاحات در محل دایره المعارف اسلامی طی سخنانی در نخستین جلسه از سه جلسه تبیین مبانی اصلاحات در بنیادباران افزود: «اما اژدهای بسیار بزرگی وجود دارد و آن بیداری و رشد جامعه است که هر سحری را باطل خواهد کرد.»

وی با اشاره به اینکه «درباره اصلاحات خیلی صحبت شده است و شاید بیشتر از همه از خود من صحبت کرده و البته کمتر به طور کلاسیک آن را تعریف کرده ام»، گفت: «از مجموع مطالبی که گفته ام می توان قرائتی از اصلاحات را مطرح کرد که زیاد هم درباره آن سخن گفته ام؛ هم به صورت کلی و هم به صورت موردی.»

وی با اشاره به محتوای سخنان خود در این جلسه توضیح داد: «آنچه امروز مطرح می کنیم، در واقع مطلب ناگفته ای نیست؛ بلکه مدون شده مطالبی است که به نحوی گفته شده و حتی براساس آن عمل شده است.»

به عبارت دیگر در اینجا علاقه مندیم یک سلسله اصول به عنوان «اصول موضوعه» در مورد اصلاحات بحث قرار گیرد که بتواند مبنای عمل، حرکت، موضع گیری و حتی سیاستگذاری و برنامه ریزی باشد و از بحث های صرفاً تئوریک کمی فاصله بگیریم.»

رئیس بنیاد باران تاکید کرد: «ناگفته نماند که این اصول دارای پشتوانه های فکری و نظری هم هست که کمابیش مطرح شده است، گرچه احتیاج به طرح مفصل تری دارد ولی من در اینجا به هیچ وجه قصد طرح مباحث تئوریک را ندارم زیرا مباحث تئوریک خیلی ساده و زود به نتایج توافق آمیز نمی رسد؛ گرچه در جای خود بسیار مهم است.»

وی در بیان اصل اول اصلاح طلبی اظهار کرد: «از رویکردهای مهم اصلاح طلبی، احترام به همین گشادگی در عالم بحث و گفت وگو، آزادی در نظر، اندیشه ورزی و ابراز نظر و هزینه ندادن برای آن است.»

رئیس جمهور سابق کشورمان ادامه داد: «اگر بخواهید یکی از اصول مهم اصلاح طلبی از نظر ما را بدانید، همین احترام به باز بودن فضای بحث و نظر و بی هزینه بودن اظهارنظر کردن و آزادی بیان و فکر است، ولو اینکه با آن فکر مخالف باشیم از محوری ترین اصول ما تشویق این فضای باز و گشاده است.»

این اندیشمند معاصر تصریح کرد: «معتقدم آنچه را که بیان شده و مردم هم به تفصیل یا اجمالاً از آن آگاه بوده اند و با فطرت خود پسندیده اند و به آن رای داده اند و به اصلاحات مشهور شده است، مناسب ترین راه برون رفت جامعه ما از بحرانی است که سده های متمادی به آن دچار بوده ایم.»

وی ادامه داد: «بحث من خیلی فراتر از آن است که در این لحظه و مرحله بگویم راهکارها چیست. نگاه من این گونه بوده که جامعه ما به علل تاریخی که بحث های تاریخی و تحلیلی درباره آن نمی خواهم انجام دهم، دچار بحران های بزرگی است و هنوز هم نجات پیدا نکرده است؛ از جمله در بحث «نسبت میان سنت و تجدد» و نیز اینکه چه روش و الگویی برای جامعه ایرانی در این مقطع مهم تاریخی مناسب است.

این بحران ها وجود دارد و معتقدم آن چیزی که به نام اصلاحات مطرح شد و هنوز هم مطرح است، مناسب ترین راه برون رفت از این بحران است و مناسب ترین و راحت ترین راه دستیابی ارزان تر و آسان تر به منافع مادی و معنوی حیات جامعه ایرانی و نیز جوامعی است که در وضعیت تاریخی، اجتماعی و فرهنگی ما می زیند.»

وی با تاکید براین نکته که «آنچه به عنوان اصول مطرح می شود، شکننده نیست و دارای انعطاف پذیری است» به بیان اصل دوم اصلاح طلبی پرداخت و اظهار کرد: «این هم از اصول اصلاحات است که ما اندیشه انسان و راهکارهایی که برای مسائل پیدا می کند، انعطاف پذیر بدانیم تا تکامل بپذیرد.»

خاتمی افزود: «اصول ما هم انعطاف پذیر است و ما به عنوان وحی منزل چیزی را مطرح نمی کنیم، بلکه در جریان بحث و گفت وگو می تواند تکمیل و تتمیم شود و بهبود و اصلاح پیدا کند.»

رئیس بنیاد باران خاطرنشان کرد: «این جمع باید بنیانگذار هسته ای باشد که ان شاءالله رشد خواهد کرد و به عنوان افرادی که همفکرتر هستیم و همدیگر را می فهمیم و نباید از الفبا شروع کنیم، برای تبیین این مواضع و اصول برای به خودآگاهی رساندن خواست و نیاز تاریخی جامعه در این گفتمان تلاش کنیم.»

رئیس موسسه بین المللی گفت وگوی فرهنگ ها و تمدن ها با طرح این پرسش که «آیا اصلاحاتی که ما می گوییم، رسالتی دارد؟» گفت: «به نظر من آری؛ هم در نظر و هم در عمل اصلاحات دارای رسالت است. در نظر رسالت اصلاحات عبارت است از بازسازی ذهن اجتماعی و تاریخی جامعه به گونه ای که به عنوان «ملت» بتواند خود را بازیابد و قادر باشد که در عرصه حیات سرزمینی، منطقه ای و جهانی به طور فعال حضور داشته باشد. معتقدم بزرگ ترین رسالت نظری اصلاحات، بازسازی جامعه به این صورت است.»

رئیس بنیاد باران با تاکید بر اینکه «در این رسالت نظری اهتمام به چند امر خیلی مهم است»، خاطرنشان کرد: «اولاً اصلاحات به امر دین اهتمام فراوان دارد؛ چراکه معتقدیم دین مهم ترین عامل هویت بخش فرد و جامعه و مبنای مهم خاطره مشترک جمعی است و مهم ترین نقطه اشتراک انسان ها، اقوام و جوامع، خاطره مشترک است و دین مهم ترین عامل خاطره مشترک جمعی در جوامعی مانند جامعه ما و به یک معنا تمام جوامع بشری است.»

خاتمی با اشاره به اینکه «اهتمام به مقتضیات زمان نکته دوم در رسالت عملی اصلاحات است»، تاکید کرد: «اصلاحاتی که نتواند زمان خود را درک کند و ریشه های مسائل زمان را بشناسد موفق نخواهد بود. درک مقتضیات زمان و رهایی از غفلت زدگی و توهماتی که جامعه ما را غفلت زده کرده است و جامعه ما به علل مختلف تاریخی، سیاسی، بین المللی و روانی دچار آن است. رهایی از این غفلت زدگی شرط جهش و تحرک جامعه ماست و درک مقتضیات و تلاش برای رهایی جامعه از غفلت زدگی تاریخی و غفلت زدگی معاصر کار بزرگی است که اصلاحات انجام می دهد.»

وی تصریح کرد: «اصلاحات ناظر به واقعیات و مقتضیات زمان، به خصوص شرایط تاریخی و اجتماعی است و آن گونه هم که ما مطرح می کنیم، اصلاحات کمتر به بحث های مجرد و منقطع از مقتضیات زمان و مکان می پردازد.»

رئیس جمهور سابق کشورمان با اشاره به بعد عملی اصلاحات گفت: «از لحاظ عملی، آنچه که من از اصلاحات درک می کنم؛ اصلاحات حرکتی در جهت درمان دردهای مزمن و کهنه جامعه از یک سو و دردهای جدید و تازه آن از سوی دیگر است.»

وی افزود: «دردهای مزمن و کهنه ما ریشه تاریخی دارد و آنها را باید شناخت، سپس درمان کرد. بخشی از دردهای جدید هم ناشی از شرایط داخلی، خارجی و تحمیل هایی است که بر جامعه شده و می شود.»

خاتمی اظهار کرد: «من بارها گفته ام که در میان دردهای مختلفی که در جامعه وجود داشته است، به خصوص اگر از لحاظ اجتماعی نگاه کنیم، سه درد شاخص و بارز، به ویژه از 150 ، 200 سال گذشته قابل لمس، درک و تشخیص در جامعه است؛ درد استبداد، استعمار و وابستگی و سلطه بیگانه بر سرشت و سرنوشت کشور و منطقه که تاریخی هستند و دیگری هم درد عقب ماندگی.»

وی افزود: «خوشبختانه این دردها به مرحله احساس و درک جامعه ما رسیده است یعنی دیگر لازم نیست فقط خواص و متخصصان این سه درد را بفهمند و به هر فردی که در جامعه رجوع کنید، خواهد گفت که ما از استبداد رنج برده ایم و حتی شاید نتواند آن را تعریف کند، ولی اگر مصداق آن را به او بگوییم، تایید می کند که این درد بزرگ ما بوده است.»

رئیس جمهوری سابق ایران با تاکید بر اینکه «ملت ایران ملت بزرگ، با غرور و با شرفی است» خاطرنشان کرد: «ایران روزگاری - چه قبل از اسلام و چه بعد از آنکه از کانون های تمدن اسلامی بوده است- در عرصه جهانی بزرگ ترین حرف ها را برای گفتن داشته و دنیا نیازمند ایران بوده است و از آن وام گرفته و هنوز هم وام می گیرد.»

این اندیشمند دوران معاصر با اشاره به اینکه «ایران نه تنها برای خودش که برای دنیا سربلند و سرفراز بوده است» گفت: «ایران در روزگارانی یکی از ابرقدرت های دنیای قدیم بوده است ولی این ملت 200-300 سال است که از گردونه زندگی و پیشرفت عقب افتاده، این درد را همه احساس می کنند.»

وی خاطرنشان کرد: «من بارها گفته ام ما نه تنها از تولید درست محرومیم که از مصرف و به کار بردن تولید دیگران هم گاهی عاجز هستیم. ما دردهای فراوانی داریم اما این سه درد را که گفتم می توانیم به عنوان وجه مشترکی که می تواند مبنای یک حرکت مشترک در جامعه ما باشد و از متن جامعه این حرکت شکل بگیرد و ادامه پیدا کند در نظر بگیریم.»

وی با تاکید مجدد بر اینکه «در مقام عمل، اصلاحات ناظر بر درمان دردهای جامعه است که البته می توان فهرست بلندی از دردها را تعریف کرد» گفت: «آنچه معتقدم که جدی است و اگر حل شود، بسیاری از مسائل دیگر حل می شود و حداقل هیچ تلاش زیادی نباید بکنیم تا درباره آن به توافق عمومی برسیم و همه آن را قبول دارند و به دنبال آن راه های درمان هم پیدا می شود، این است که به جای استبداد، آزادی، به جای وابستگی، استقلال و به جای عقب ماندگی، پیشرفت قرار گیرد و نیز در همه مراحل عدالت در جامعه برقرار شود.»

خاتمی ادامه داد: «معتقدم اصلاحاتی که ما می گوییم دارای یک تبار تاریخی است. مردم چیزی به نام اصلاحات را دیدند و افتخار می کنیم که این اصلاحات در تداوم حرکت تاریخی ملت ایران وجود دارد، در وجهه تاریخی هم اصلاحات واقعی تلاشی برای بازسازی هویت جمعی در جهت اعتلا و فعال شدن در عرصه سرنوشت و حیات اجتماعی بوده و نیز درصدد درمان دردهایی بوده است که وجود دارد.»

وی با اشاره به اینکه «اما متاسفانه این تفکر همواره از دو یا سه سو مورد فشار بوده است» تصریح کرد: «عمده ترین عامل فشار بر این جریان اصلاحات در 150 سال گذشته دو جریانی بودند که در همه چیز، جز یک چیز با هم تضاد و تعارض داشتند. آن یک چیز مورد توافق این بود که دین، آزادی و مردمسالاری با هم سازگاری ندارند. امروز از سوی نمایندگان این دو جریان، این سخن را به صراحت می شنویم.»

وی در تبیین این مطلب افزود: «یک تفکر می گوید برای به دست آوردن آزادی راهی جز این نداریم که جامعه سکولار، لیبرال دموکرات یا سوسیال دموکرات باشد. جریان دیگر هم می گوید برای اینکه دین مان محفوظ بماند، نیازمند به حکومت های اقتدارگرا و بی توجه به مردم هستیم. یعنی مردم مانند رعیت و احشامی هستند و حکومت هم لطفی کند و نان و آب و غذایی برای آنها تهیه کند.»

رئیس بنیاد باران تاکید کرد: «بی توجهی به مردم این نیست که نان آنها را ندهند، شاید بخواهند نان هم بدهند اما دخالت مردم در سرنوشت شان را نمی پذیرند. این دو جریان که در همه چیز جز این نکته با یکدیگر در تضاد هستند، طبیعی است که مانند دو لبه یک قیچی بزرگ ترین فشارشان را بر جریان اصلاحات می آوردند.»

وی ادامه داد: «نکته دیگر واقعیت این است که در دنیای امروز دوری اخلاق از سیاست فاجعه بار بوده است.»

ارسال نظرات
خط داغ