آگاه
کد خبر: ۱۶۶۸۱۶

روی‌آوری به زبان علم و روی‌گردانی از زبان سیاست

.مطلب زیر را آقای دکتر سید عطاء‌الله سینایی، استادیار دانشگاه شهرکرد ارسال نموده‌اند


زبان علم، به معنای زبان تخصصی، زبان و ادبیات اهل دانش و عالمان است. زبان های علمی، برگرفته از ادبیات حوزه های مختلف علمی هستند. همه ی حوزه های دانش واژه نامه ها، فرهنگ های لغت و ترمینولوژی خاص خود را دارند. اما برخی از رشته های علمی، به واسطه ی قدرت فراگیر و سرعت رشد آن، واژگانی پر کاربرد به سایر حوزه های علمی تحویل می دهند، بنابر این از ظرفیت های زبانی تأثیر گذارتری برخوردارند.

نمونه ی برجسته ی این موارد علوم کامپیوتر، الکترونیک و ارتباطات است، که قلمروهای دیگر علمی را در برابر سیلی از اصطلاحات و مفاهیم تخصصی خود قرار داده است. همچنین زبان های صنفی و حرفه ای نیز وجود دارند. چنان که افراد شاغل در گروه های صنفی و حرفه ای و نیز تخصص های دانشگاهی نظیر پزشکان و مهندسان، از کلید واژگان پرتکرار خاص خود استفاده می کنند.

اما زبان علم را می توان به معنای گفتمان علمی هم بکار برد، و اجمالاً می تواند به معنای بیان نظام مند دیدگاه ها و انتقال دانایی و نیز گفتگو بر بستر درک متقابل علمی تفسیر شود.

اما زبان سیاست ملهم از ایدئولوژی است. ایدئولوژی در سیاست محور است. کوشش زبان سیاست آن است که عقلانیتی بدست دهد، که بر اساس آن، کاربران زبان، بتوانند دوست و دشمن را از هم باز شناسند. وقتی ایدئولوژی سیاسی، به معنای ابزار گفتمانی برای توجیه مناسبات قدرت تعریف شود، زبان سیاست زبان ایدئولوژیک است. در واقع ایدئولوژی تبیین کننده این امر است که چرا این گروه، و نه آن گروه، باید قدرت سیاسی را در اختیار داشته باشند.

نتیجه ایدئولوژیک شدن سیاست، رسوخ تحریف در امر سیاست است. و از این جهت، حقیقت در گفتمان سیاست می بایست دائماً بازسازی، شفاف سازی و مورد اقرار قرار گیرد. کتاب شهریار ماکیاولی، نمونه ی زبان سیاست و حکمرانی است. و زبان سیاست محل اختلاف نظر و غیریت سازی است.

در واقع مفاهیم زبانی، بستر انتقال سریع شناخت و ایجاد مفاهمه و درک متقابل، در بافت دانشی هر حوزه است و زبان علم، محل مفهوم سازی شناخت است و نقشه ی قلمرو دانایی را توصیف و توضیح می دهد. بنابراین محل توافق و اطمینان و دوستی است. دانش محل توافق و رفاقت است و سیاست، از آن جهت که محل چالش ها و مناسبات قدرت است، عرصۀ اختلاف نظر و رقابت است.

در این میان کوشش جامعه ی دانشگاهی ما می بایست این باشد که زبان علم را به گفتمان زبانی جامعه تبدیل کنیم. این امری دشوار است، لیکن هر قدر از این راه را بتوانیم طی کنیم مغتنم است. گفتمان علمی مبتنی بر آگاهی خردمندانه و اطمینان است و زبان سیاسی در فضای موجود جامعه ی ما با کمال تأسف آکنده از اتهام زنی برای بیرون کردن رقیب، به هر قیمت است و از این جهت موجب ملال و محنت جامعه است.

زبان و گفتمان علمی متکی به تأیید بیانات قرآنی هم هست. قرآن مجید از سخن گفتن، اظهار نظر و تبعیت، در مواردی که افراد به موضوع آگاهی یا دانایی ندارند می پرهیزاند. بنابر این زبان و گفتمان علم، زبان و گفتمان دینی هم قلمداد می شود.
.

ارسال نظرات
خط داغ