خاتمی: سرمایه كشور را به بهانه عدالت بر باد ندهید
سیدمحمد خاتمی رئیسجمهور پیشین ایران، یكشنبهشب مصادف با شب بیستویكم ماه مبارك رمضان سخنران مراسم شب قدر در حرم امامخمینی(ره) بود.
وی در سخنان خود بر اهمیت رای و نظر مردم در دیدگاه علی(ع) تاكید كرد و افزود: امیرالمومنین به صراحت میگوید اگر مردم نمیخواستند و حضور مردم و نظر و رای مردم نبود من این حكومت را نمیپذیرفتم. وقتی هم كه به حكومت میرسد دغدغه خاطر او حق مردم است.
خاتمی با اشاره به سالروز شهادت امیرالمومنین علی(ع) به حكومت حضرتعلی(ع) پرداخت و افزود: امیرالمومنین(ع) در میان ائمه منحصربهفرد بود كه توانست كمتر از پنجسال حكومتی داشته باشد، تا نشان بدهد حكومتی كه مرضی رضای خدا، مطلوب پیامبر و متناسب با شأن انسان و مسلمانان است، چیست.
در تمام این دوره، با فتنهها، جنگها و دشمنیها مواجه بود؛ بهطوری كه عمده وقت امیرالمومنین(ع) صرف این قضیه شد ولی این مانع از آن نبود كه امیرالمومنین الگویی نشان بدهد.
وی یادآور شد: امروز بشر با تجربه فراوان و دادن هزینههای گزاف، به نكتههای مهمی برای حكومت رسیده است؛ از جمله اینكه انسان صاحب حق و حرمت است، دارای حقوق است، بر سرنوشت خود حاكمیت دارد و آزاد است كه در نقد جامعه بیندیشد و اندیشه خود را بیان كند. اینها مسائلی است كه بشریت در سیر تكاملی خود به آنها رسیده است. هرچند به لحاظ نظری اشكالاتی دارد و به لحاظ عملی هم بشر نتوانسته است به همینها به درستی عمل كند.
وقتی همه این تجربههای بشر را كنار میزنیم و حكومت علی(ع) را در نظر میگیریم میبینیم تمام این مسیرهای فكری و عملی بشر در مقابل شیوه و روش امیرالمومنین رنگ میبازد و انسان تعجب میكند كه یك نفر چهطور میتواند اینطور بیندیشد و عمل كند، آن هم در آن زمان خاص. خاتمی ادامه داد: كدام حاكم را در دنیا سراغ دارید كه بهشدت مردم را تشكیك كند كه در مقابل حاكم و قدرت بایستند، دچار لكنت زبان نشوند و حق خود را بخواهند؟ كدام حاكم را سراغ دارید كه بگوید وظیفه شماست كه انتقاد كنید.
علی(ع) نمیگوید كه انتقاد حق است بلكه به مردم میگوید كه وظیفه دارید. كدام حكومت است كه نهتنها مخالفان خود را تحت فشار قرار ندهد و برای مخالفت هزینهای ایجاد نكند، بلكه همواره از حق مخالفان خود حمایت كند و او را از امتیازاتی كه باید در جامعه داشته باشد محروم نكند؟ وی با بیان اینكه «حكومت علی(ع) یك معجزه است و امروز هم نظیر ندارد»، اظهار كرد: امیرالمومنین(ع) بیانی دارد كه میفرماید ای مردم من را بر شما حقی است و شما هم بر من حقی است.
حق من بر شما این است كه خیر شما را بخواهم. آگاهی دادن به شما، بالا بردن اطلاعات شما و محو بیسوادی در جامعه برای اینكه جامعه را براساس علم و آگاهی اداره كنید از جمله حقوق شما بر من است. خاتمی رونق اقتصادی را از جمله دیگر حقوق مردم بر گردن حاكمان دانست و تصریح كرد: رشد اقتصادی جامعه، بالا بردن رونق مالی و اجتماعی و سازمانی جامعه، نه توزیع مستقیم آن به صورت عادلانه و نه امكانات موجود را به طور یكسان در دست افراد قرار دادن از حقوق مردم بر حاكمان است. اینكه میگوییم باید در جامعه تولید كرد و ثروت ایجاد كرد یكی از حقوقی است كه مردم بر حاكمان دارند.
رئیسجمهور سابق كشورمان با بیان اینكه «نمیشود سرمایه كشور را بر باد داد به این عنوان كه میخواهیم عدالت را برقرار كنیم» رونق اقتصادی و مالی را پیشزمینه توزیع عادلانه دانست و تاكید كرد: ابتدا باید در جامعه ایجاد ثروت كرد، ثروت جامعه را بالا برد و رونق اقتصادی و مالی جامعه را بالا برد و بعد توزیع عادلانه كرد. وی به حق حاكم بر مردم نیز اشاره كرد و با بیان اینكه «حقی كه حاكمان بر مردم دارند از شگفتیهای شخصیت امیرالمومنین است»، افزود: امیرالمومنین(ع) به مردم میفرماید حالا كه رای دادهاید و تصمیم گرفتهاید كه من حاكم شما باشم وفادار به رای خود باشید. یعنی وفا كنید و جفا و خیانت نكنید.
رئیس موسسه بینالمللی گفتوگوی فرهنگها و تمدنها، حق انتقاد از حكومت را حق شگفتانگیز حاكمان بر مردم از دیدگاه علی(ع) توصیف كرد و یادآور شد: امروز بشر به خود میبالد كه حق انتقاد برای فردفرد انسانها را به رسمیت میشناسد.
یعنی انسانها حق داشته باشند نظر خود را اعلام كنند و حتی مخالف حكومتها حرف بزنند. البته انتقاد باید با خیرخواهی و نصیحت همراه باشد، نه تخریب، ولی در دل نصیحت، آزادی بیان نیز لازم است. امروز بشر ادعا میكند كه حق انتقاد در مقابل قدرت را برای انسانها به رسمیت شناخته است ولی علی(ع) میگوید این حق من بر شماست و این وظیفه شماست.
خاتمی ادامه داد: حضرتعلی(ع) میگوید آزادی بیان، آزادی انتقاد، سخن گفتن در برابر حكومت و ایراد گرفتن نسبت به حكومت وظیفه شماست و این حرف چندین درجه بالاتر از آن چیزی است كه امروزیها میگویند. خاتمی به اخلاق در حكومت امامعلی(ع) نیز اشاره كرد و افزود: یكی از این مباحث اخلاقی، اخلاق در عرصه جنگ است.
هیچگاه علیابنابیطالب(ع) به استقبال جنگ نرفت. امامعلی(ع) همواره كوشید تا از جنگ جلوگیری كند و همواره جنگها بر علی(ع) تحمیل شد.
خاتمی در ادامه سخنان خود با اشاره به شبهای قدر گفت: قرآنی كه در دست ماست همان است كه در طول 23 سال بر پیامبراكرم نازل شد ولی حقیقت قرآن آنچنان است كه میتواند در همه زمانها و مكانها هدایتگر انسانها باشد و كسانی میتوانند حتی با رفتن به آن مولد خاصی كه متعلق به زمان و مكان پیامبر و مصداق آیهای است كه در این زمان و مكان موضوعیت و كارآیی ندارد و با رفتن به عمق قرآن و دریافتن حكمتهای آن موضوعات راهگشایی كنند و راهنماییهای آن را بیابند. خاتمی خاطرنشان كرد: بعد از پیامبر(ص) وحی نیست ولی دسترسی به متن و بطن قرآن هست. اگر تنزیل نیست، تأویل هست و تأویل یعنی برگرداندن هرچیز به اول آن و به منشأ، سرچشمه و آغاز آن و آن سرچشمه، آغاز و منشأ، همان حقیقتی است كه یكبار بر پیامبر نازل شده است. بنابراین میتوان با رجوع به بطن قرآن از همین ضمایر به آن حقیقت رسید و راه را یافت.
خاتمی در پایان سخنرانی خود از همسر امامخمینی(ره) كه در بستر بیماری است یاد كرد و گفت: به طور ویژه در اینجا میخواهم یادی كنم از بانوی بزرگواری كه بر گردن همه ما حق دارد و حتی امام بزرگوار ما مرهون همكاری و همراهی این بانوی بزرگوار بوده است.
این بانوی بزرگوار همسر مكرمه حضرتامام(ره) است كه امروز دچار بیماری هستند. از خدای متعال شفای عاجل برای ایشان آرزو میكنیم و دعا میكنیم او را برای ما زنده نگه دارد.
رئیسجمهور سابق كشورمان همچنین با گرامیداشت یاد و خاطره مرحوم آیتاللهتوسلی گفت: مرحوم توسلی عزیزی است كه امسال سال اول فراغ او را با تمام وجود احساس میكنیم. مرحوم توسلی كسی بود كه وقتی به او نگاه میكردیم به یاد امام(ره) میافتادیم و امروز دیگر در میان ما نیست.