آگاه
کد خبر: ۱۲۳۶۵

نفت ۱۵۰ دلاري و پس لرزه هاي آن بر اقتصاد جهان


طي روزهاي گذشته بهاي نفت مرز 135 دلار در هر بشکه را پشت سر گذاشت. عبور از اين خطوط قرمز، زنگ خطر تداوم اين سير صعودي در سال جديد ميلادي را براي معامله گران نفتي به صدا درآورد.

اعتماد: آخرين باري که طلاي سياه قدرت خود را در عرصه اقتصاد جهاني به رخ ديگران کشيد، اواخر دهه 70 و همزمان با شوک نفتي بود. رکود اقتصادي در آن دهه آنچنان شديد بود که سياستمداران و کارشناسان را وادار ساخت تا ميلياردها دلار را در برنامه هاي مربوط به تکنولوژي و فناوري هاي انرژي هاي نو و جايگزين هزينه کنند. نتيجه اين شوک نفتي، کاهش تقاضاي جهاني نفت بود تا دنيا بداند که چگونه خود را با عرضه کم نفت تطبيق دهد. سرانجام پس از يکسري روابط ديپلماتيک و اقتصادي قيمت ها شکسته شد و اين شوک عرضه کنندگان را وادار به افزايش توليد کرد. اين شوک نفتي مديران را وادار به تلاش بيشتر جهت کشف ميادين جديد کرد.

اما اکنون که سال ها از آن حوادث گذشته است، شاهد جريانات متفاوتي هستيم. در واقع بيشتر از آنکه مانند گذشته، مشکل عرضه وجود داشته باشد، مشکل تداوم سير صعودي بهاي نفت به واسطه تقاضاي بيش از حد پديده هاي نفت خوار بزرگي مانند چين و هند، کشورهايي که هيچ علامتي از کند شدن آهنگ رشد اقتصادي آنان به چشم نمي آيد، است.

هنوز هم بسياري از مديران نفتي بر اين اعتقادند که اين سير صعودي دوام چنداني نداشته و بهاي نفت در حد فاصلي قابل قبول - که مي تواند چندان هم کم نباشد - متوقف مي شود. در حال حاضر عربستان سعودي تنها توليدکننده نفت در دنياست که توان افزايش توليد خود را در سطحي نسبتاً قابل قبول دارد. اکنون توليد نفت عربستان حدود 9 ميليون بشکه در روز است. چيزي حدود 10 درصد از کل توليد جهان در روز که اين رقم مي تواند تا 12 ميليون بشکه نفت در روز نيز افزايش يابد. با افزايش پي درپي قيمت ها در سال جديد ميلادي، گروهي از مقامات رسمي سازمان کشورهاي صادرکننده نفت (اوپک)، سازماني که حدود 40 درصد از عرضه نفت دنيا را در اختيار دارد، تلاش مي کنند به همگان ثابت کنند که گناه اين افزايش قيمت ها به گردن آنها نيست و اين افزايش قيمت ناشي از ديگر عوامل بازار است که در اين مساله دخيل بوده است. با اين تفاسير، بيان اين موضوع ضروري است که بيشتر ميدان هاي بزرگ و مهم نفتي دنيا که ده ها سال پيش کشف شده اند و سال هاست مورد بهره برداري قرار گرفته اند، نقش شان رو به کاهش گذاشته است. در واقع «نفت ارزان» سال هاست که در ميادين بزرگ يافت شده و مورد بهره برداري قرار گرفته است؛ اکنون براي کشورهاي توليدکننده مساله، اکتشاف نفت نيست، بلکه مهم تر از آن، جاي آن ميدان است، چون استخراج و بهره برداري از آن بسيار گران تمام مي شود، به همين دليل است که تحليلگران مي گويند دوره نفت ارزان به سر آمده است.

اگر نفت گران واقعيتي جديد است سوال اصلي تري با اين مضمون مطرح مي شود که به اين ترتيب، اقتصاد جهاني تا چه مدت زمان ديگري مي تواند سالم بماند، در حالي که متاسفانه پايه و اساس اين اقتصاد،طلاي سياهي است که هفت برابر گران تر از پنج سال پيش است. ذکر اين نکته ضروري است که بازار قبل از اين، واکنش خود را به اين افزايش قيمت ها نشان داده است چرا که همزمان با افزايش قيمت ها رشد تقاضاي جهاني در سال هاي اخير از سه درصد در سال 2004 به 5/1 درصد در سال 2005 کاهش يافته است. اين نکته را نيز بايد گفت که در زمينه انرژي هاي تجديدپذير مانند انرژي هسته يي و گاز طبيعي، سرمايه گذاري هاي هنگفتي صورت گرفته است تا وابستگي به سوخت هاي فسيلي کاهش يابد.

اين در حالي است که شرکت هاي بزرگ نفتي تمام تلاش خود را به کار گرفته اند تا با کاهش هزينه ها در بخش هاي مختلف ديگر اين ضربات را کمتر کنند چرا که در يک چشم انداز کلي، افزايش بهاي نفت مي تواند به افزايش ساير کالاهاي مرتبط و حتي خدمات منجر شود که اين امر نيز به نوبه خود مي تواند تعادل سيستم اقتصاد جهاني را به هم بريزد.

بهاي نفت در سال هاي اخير با سرعت چشمگيري در حال رشد بوده است. دليل اصلي صعود و افزايش قيمت هاي نفت خام، افزايش تقاضاي جهاني به ويژه از سوي کشورهاي چين و هند و برزيل بوده است. همزمان نگراني هاي ژئوپولتيک نيز به اين افزايش قيمت کمک کرده اند، از جمله افزايش تنش ميان غرب و ايران، ناامني هاي موجود در عراق و اختلافات درون گروهي و مذهبي و حملات شبه نظاميان به تاسيسات نفتي در نيجريه. نزديک به 40 درصد نيازهاي نفتي جهان را کشورهاي عضو اوپک تامين مي کنند و اوپک نقش موثري در ايجاد موازنه عرضه و تقاضا در جهان به عهده دارد. وقتي اوپک توليد خود را محدود يا کنترل مي کند، بهاي نفت افزايش مي يابد؛ همان طوري که در سال 2006 براي مقابله با کاهش بهاي نفت، توليد خود را پايين آورد. طي سال گذشته اين مجمع چندين بار تصميم به افزايش ميزان توليد گرفت اما به نظر آژانس بين المللي انرژي، اين اقدام ها تاثيري در کاهش قيمت نفت نداشتند. کاهش ارزش دلار از ديگر عوامل موثر بر افزايش بهاي نفت عنوان شده است و تصويب خريد و فروش نفت در بازارهاي جهاني با ارزهايي به غير از دلار نيز به شدت بر اين مساله تاثير گذاشته است. اکنون بايد منتظر بود و ديد که اين رشد قيمت ها تا کجا خواهد رفت. اين سوالي است که بايد منتظر بود تا به پاسخ قطعي آن رسيد؛ انتظاري سخت که براي بروکرهاي نفتي بسيار طاقت فرساست.

ارسال نظرات
خط داغ