نفت ايران بشكه اي چهار دلار ارزان تر فروخته مي شود
شبكه خبري بلومبرگ با انتشار نمودار تخفيف هاي داده شده به مشتريان آسيايي نفت سنگين ايران از ماه جولاي سال 2002 تا ماه ژوئن سال 2008 تاكيد كرده است: «بالاترين تخفيفي كه ايران طي پنج سال گذشته براي فروش نفت سنگين خود در نظر گرفته است مربوط به ژوئن سال 2008 يعني هفته پيش بوده كه ميزان آن 92/3 دلار براي هر بشكه نفت سنگين به مقصد شرق آسياست.» اين در حالي است كه مقامات و مسوولان ايراني اين امر را به شدت تكذيب مي كنند.
سرمایه : به گفته وزير نفت «هم اكنون نفت سنگين به قيمت هاي بين المللي روز به فروش مي رسد و ارزان فروشي نفت به هيچ عنوان صحت ندارد.
به گزارش سايت «تابناك» طبق نمودار مذكور كه توسط خبرگزاري اقتصادي معتبر بلومبرگ منتشر شد در گذشته كمترين تخفيفي كه ايران براي فروش نفت سنگين خود قائل شده بود مربوط به تاريخ 31 مارس 2003 بوده است كه ايران 20 سنت زير قيمت نفت شاخص قيمت گذاري نفت سنگين در منطقه خليج فارس براي اعضاي اوپك به فروش رسانده است.
اين نمودار همچنين نشان مي دهد تا قبل ماه مارس سال 2003 و حمله آمريكا به عراق و پيش از اشغال اين كشور در ماه ژوئن همان سال، حداكثر تخفيفي كه براي فروش نفت سنگين ايران در نظر گرفته مي شد در بدترين شرايط آن هم براي مدت زمان محدود به يك دلار مي رسيد اما پس از اشغال عراق توسط آمريكا، تخفيف فروش نفت ايران بيش از يك دلار در هر بشكه بوده و گاهي نيز به بيش از سه دلار در هر بشكه رسيده است. در اين بين گفته مي شود ايران در حال حاضر حدود 20 ميليون نفت سنگين خود را در نفتكش و در روي دريا ذخيره كرده و روزانه بيش از چهار ميليون دلار براي ذخيره سازي آن هزينه مي كند.
از سويي ديگر برخي از كارشناسان معتقدند مهم ترين دليل ذخيره سازي نفت خام سنگين ايران در نفتكش ها عدم خريدار است اما مسوولان ايراني اين امر را به شدت تكذيب و تصريح مي كنند نفت سنگين ايران مشتريان خود را دارد و سرگرداني 20 ميليون بشكه نفت ايران ناشي از شرايط فصلي است.
البته سابقه اين موضوع به اوايل سال 1385 و تيرماه باز مي گردد. در آن زمان آژانس بين المللي انرژي در گزارشي نوشت كه ايران حدود 20 ميليون بشكه نفت مازاد خود را در نفتكش ها ذخيره سازي مي كند.
IEA در ادامه عنوان كرد: «جديدترين نشانه ها حاكي از آن است كه بالغ بر 10 كشتي ايراني حدود 20 ميليون بشكه نفت خام را كه عمدتاً نفت خام سنگين و ترش ميادين نفتي سروش و نوروز بوده و با بازار كمتري مواجه است را ذخيره مي كند.» به ادعاي اين آژانس يكي از منابع نزديك به صنعت نفت ايران در همان زمان اعلام كرده بود كه وزارت نفت روزانه حدود پنج سنت براي ذخيره سازي هر بشكه و در نتيجه حدود چهار ميليون دلار براي ذخيره سازي نفت در نفتكش ها هزينه پرداخت مي كند.
پس از آن بود كه دست اندركاران وزارت نفت به اطلاع رساني در اين زمينه پرداختند و در خبرهاي مختلف به مقدار و حجم نفت باقي مانده در نفتكش ها اشاره مي كردند. اين موضوع طي سال گذشته تقريباً مسكوت بود تا اينكه اواسط ارديبهشت امسال شبكه خبري بلومبرگ از افزايش بيش از دو برابري ذخيره نفت ايران در تانكرهاي پهلوگرفته در خليج فارس به دليل آن چه كه كاهش تقاضا براي نفت ايران عنوان شده خبر داد كه اين اقدام هزينه اجاره نفتكش ها را نيز افزايش داده است.
اين گزارش به نقل از منابع آگاه كه نامي از آنها نبرد افزوده بود: «10 نفتكش كه حداقل 20 ميليون بشكه نفت معادل پنج روز توليد نفت ايران را درخود جاي داده اند در اين منطقه حضور دارند و اين درحالي است كه نرخ اجاره نفتكش از اوايل آوريل تاكنون بيش از سه برابر شده است.» اين شبكه خبري با اشاره به موضوع تخفيف در فروش نفت ايران اظهار كرده بود: «در پي آنكه برخي پالايشگاه ها كه توان فرآوري نفت خام ايران با سولفور بالا را در اختيار دارند به دليل تعميرات تعطيل شدند ايران از ابتداي سال جاري در مقايسه با عمان و دوبي تخفيف بيشتري براي فروش نفت سنگين خود در نظر گرفته است.»
تقريباً اواخر همين ماه بود كه روزنامه «گاردين» از اجاره يك نفتكش عظيم براي ذخيره 90 روزه نفت از سوي ايران خبر داد.
اين روزنامه به نقل از يك منبع آگاه نوشت: «شركت ملي نفتكش ايران (NITC) يك نفتكش بسيار عظيم براي تحويل در فاصله زماني سوم تا ششم ژوئن (14 تا 17 خرداد) اجاره كرده كه ظرفيت آن 270 هزار تن نفت خام براي 90 روز است و هم اكنون نيز به دنبال نفتكش بزرگ تر با ظرفيت ذخيره بيشتر است.»
اين در حالي بود كه منابع كشتيراني هفته پيش از آن اعلام كردند كه ايران در حال حاضر 13 نفتكش بسيار عظيم دارد.
مطالب فوق همگي حاكي از آن بود كه ايران بخشي از نفت خامش به ويژه نفت سنگين را به دليل نبود مشتري و بنا به مسائل بازاريابي ذخيره مي كند. ولي گزارش اخير رويترز علاوه بر اين نشان از موضوع ديگري نيز داشت و آن هم ارزان فروشي و يا به عبارت ديگر اعمال تخفيف در رقم هاي قبلي قيمت نفت ايران بود.
اين خبرگزاري در گزارشي با بيان اينكه به دنبال افزايش قيمت نفت به بالاي 130 دلار در هر بشكه، سه كشور ايران، عربستان و كويت تصميم گرفتند نفت سنگين خود را با تخفيفي كه در 9 سال گذشته بي سابقه بوده به فروش برسانند به نقل از يك مقام شركت ملي نفت ايران نوشت: «ايران ميزان تخفيفي را كه در قيمت نفت سنگين خود ارائه مي دهد به ميزان 47 سنت در هر بشكه افزايش داده است. اين در حالي است كه پيش از آن هر بشكه نفت سنگين ايران به 45/3 دلار در هر بشكه تخفيف فروخته مي شد كه اكنون اين رقم به 92/3 دلار در هر بشكه رسيده است.»
در ادامه نيز اين طور عنوان شده چون نفت كشورهاي حاشيه خليج فارس عمدتاً از نوع سنگين است پالايش آن هزينه بيش تري نسبت به نفت سبك دارد لذا با قيمتي كمتر به فروش مي رود. ضمن اينكه اكنون برخي از پالايشگاه هاي تصفيه كننده نفت سنگين در جهان براي انجام تعميرات، فعاليت هاي خود را كاهش داده اند و به همين دليل تقاضا براي نفت سنگين كاهش يافته است.
وزير نفت از نخستين مقاماتي بود كه به اين موضوع واكنش نشان داد: «هم اكنون حدود 20 ميليون بشكه نفت روي آب داريم و به صراحت مي گويم كه در دولت هاي قبل گاه تا 60 ميليون و گاه تا 120 ميليون بشكه نفت هم روي آب داشته ايم اما سوالي در اين باره نمي شد. اكنون تبليغات منفي در مورد اين موضوع وجود دارد.»
نوذري اين وضعيت را طبيعي ترين شكل بازاريابي قلمداد كرد: «اين شرايط طبيعي بازار است كه گاهي تعدادي نفتكش روي آب داشته باشيم و موضوعي است كه هرساله اتفاق مي افتد و تعجب مي كنم كه چرا اكنون اين قدر تبليغات منفي در مورد اين نفتكش ها انجام مي شود.» وي نيز در اظهار نظري ديگر در پاسخ به اين سوال كه آيا كشورهاي ايران، عربستان و كويت تخفيف زيادي براي فروش نفت سنگين خود قائل شده اند، گفت: «ما هم اكنون با قيمت هاي روز و بين المللي نفت سنگين مان را مي فروشيم.» همچنين مدير امور بين الملل شركت ملي نفت درباره ميزان فروش نفت خام ايران گفت: «در ماه جاري ميلادي فروش نفت خام ايران از مرز دوميليون و 500 هزار بشكه فراتر رفته و به همين علت با بازگشت پالايشگاه ها از دوره تعميرات ما بايد كمبود طرف هاي قرارداد فروش نفت خود را جبران كنيم.»
غنيمي فرد معتقد است مشكلي از نظر فروش نفت خام موجود در نفتكش ها وجود ندارد: «ما با تمام طرف هاي قرارداد مذاكره كرده ايم تا ميزان نفت خود را دريافت كنند و اين تركيبي از توليدات نفت خام سبك، شيرين، سنگين و ترش است و مشكلي از نظر فروش نفت خام موجود در نفتكش ها نداريم زيرا پالايشگاه ها از دوره تعميرات خود باز مي گردند و نياز آنها به خوراك افزايش مي يابد.»