فارن پالسی:
چرا روسیه سیاستی خصمانه در برابر آمریکا دارد اما چین نه؟
فرارو-
با نگاهی به تفاوت سیاست خارجه آمریکا در برابر روسیه و چین طی چند سال گذشته شاید بتوان دلیل تندمزاجی روسیه در تقابل با آمریکا نسبت به چین را دریافت.
به گزارش سرویس بین الملل فرارو به نقل از فارن پالسی، دولت اوباما در تقابل با روسیه سیاست «تنظیم مجدد» را با هدف ارتقاء روابط دو جانبه در پیش گرفته است. دولت آمریکا در تلاش برای رسیدن به این هدف کار روی برنامه سیستم سپر دفاع موشکی در شرق اروپا را از سرگرفت تا علیرغم ایجاد ناراحتی های سیاسی برای دولت های این منطقه، رضایت مسکو را جلب کند. این دولت حتی برای شاد کردن روسیه پیشنهاد این کشور در مورد برنامه هسته ای ایران را پذیرفت.
از سوی دیگر معاهده جدید کنترل تسلیحات را به امضا رساند و پس از آن حجم بالایی از سرمایه سیاسی خود را صرف به تصویب رساندن این معاهده موسوم به نیواستارت کرد. واشنگتن برای عضویت روسیه در سازمان تجارت جهانی، دیپلماسی جدی را در پشت پرده به کار بست و اخیراً نیز یکی از طراحان اصلی سیاست تنظیم مجدد را به عنوان سفیر به روسیه اعزام کرده است.
دولت اوباما در تقابل با چین (پس از انجام برخی مذاکرات بیهوده دو جانبه) بیش از پیش پرخاشگر شده است. این دولت منابع سیاست خارجه خود را به سمت حاشیه اقیانوس آرام چرخانده و همه تلاش خود را به کار گرفته تا نشان دهد تمرکزی روی چرخش به سمت چین ندارد. واشنگتن تمام توجه خود را معطوف به مناقشات دریای جنوبی چین کرده و اخیراً اعلام کرد که تصمیم دارد نیروهایی را در استرالیا مستقر کند. دولت اوباما چارچوب توافقنامه تجاری را تنظیم کرد که شامل چین نمی شد و این در حالی است که به طور همزمان خواستار کاهش نرخ ارز این کشور بود. وزارت امور خارجه آمریکا در تلاش به منظور آنکه دانه دموکراتیزه شدن در چین را رشد دهد، به یکی از متحدان دیرینه این کشور تبدیل شده است. در سوی دیگر سفیر آمریکا در چین انتقادات هر روزه ای از وضعیت حقوق بشر در این کشور دارد.
بنابراین به طور خلاصه: دولت اوباما افزایش روابط با روسیه را در حالی در اولویت قرار داده که همزمان حجم بالایی از سرمایه دیپلماتیک خود را صرف چارچوب ها و اقدامات گوناگونی می کند که علیه چین رو به رشد است.
حال باید نگاهی به چگونگی تفکر روسیه و پکن در قبال واشنگتن طی دستکم یک هفته گذشته داشت.
در پکن:
شی جین پینگ، رئیس جمهور احتمالی آتی چین روز دوشنبه با لحنی شاد از سفر قریب الوقوع خود به واشنگتن خبر داده و گفت: «چین و آمریکا باید همکاری های نزدیکتری برای حل بحران های بین المللی داشته باشند و در مورد اینکه اختلافات بر منافع مشترک دو طرف تاثیری نخواهد داشت، اطمینان حاصل کنند.»
شی که در حال حاضر سمت معاونت ریاست جمهوری چین را بر عهده دارد در جلسه پکن تصریح کرد:«مهم نیست که تغییرات تا چه اندازه بر شرایط بین المللی تاثیر می گذارند، تعهدات ما برای توسعه همکاری میان چین و آمریکا هرگز نباید متزلزل شود. در تقابل با مسائل اصلی و حساسی که مربوط به منافع محوری دو طرف می شود، باید با احترام متقابل پایدار باشیم و به طور عاقلانه به این مسائل بپردازیم و این روابط نباید دوباره با اختلاف و اختلال همراه شوند.»
شی در سخنرانی خود هیچ اشاره ای به سیاست های جدید یا تاریخ دقیق سفر خود به آمریکا نکرد اما بر تمایل پکن برای ایجاد روابط پایدار، سفر به آمریکا و دخول وی برای حکومت بر دومین اقتصاد بزرگ جهان پس از آمریکا تاکید کرد.
و حال روسیه:
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه روز چهارشنبه به واشنگتن هشدار داد که تشویق خارج از گود اعتراضات ضددولتی در خاورمیانه و شمال آفریقا می تواند منجر به «یک جنگ بزرگ شود و رنج هایی را نه تنها برای کشورهای منطقه بلکه برای کشورهایی که بسیار دورتر از مرزهای این مناطق جای دارند، به دنبال داشته باشد.»
بخش عمده کنفرانس خبری سالانه لاوروف به سرزنش سیاست های غرب در قبال ایران و سوریه اختصاص داشت که به گفته وی می تواند منجر به شکل گیری چرخه ای از خشونت شود. بیانات وی در حالی صورت گرفت که تلویزیون دولتی روسیه گزارشی را منتشر کرد که در آن مایکل مک فائول، سفیر آمریکا در روسیه که کمتر از یک هفته است در مسکو حضو دارد، به انجام اقداماتی برای به راه انداختن انقلاب در این کشور متهم شده است. ولادیمیر پوتین، نخست وزیر روسیه در جلسه ای غیررسمی با سردبیران برجسته، یکی از ایستگاه های رادیویی لیبرال را به دلیل اینکه منافع آمریکا را تامین می کند، مورد انتقاد شدید قرار داد.
در حال حاضر ممکن است داستان های خبری دیگری پیدا شوند که از عدم تعهد چین به روابط دو جانبه خبر می دهند و ممکن است اظهارات اخیر روسیه چیزی بیشتر از یک بیانیه باشد. اگر نگاهی کلی تر از یک هفته گذشته به روابط این سه کشور داشته باشیم در می یابیم که روسیه طی ماه های گذشته حالتی خصمانه و خشمگینانه تر در قبال سیاست خارجه آمریکا داشته و این در حالی است که چین با اعتماد به نفس بیشتری به سیاست خارجه آمریکا پاسخ داده است.
چرا؟ هیچ توضیح ساده و دقیقی برای این مسئله وجود ندارد. ممکن است برخی نو محافظه کاران این طور پاسخ دهند که حکومت های استبدادی تنها به افزایش قدرت پاسخی مثبت دارند و به همین دلیل روسیه نسبت به چین از جسارت بیشتری برخوردار است. یکی دیگر از دلایل رویکردهای متفاوت مسکو و پکن در قبال واشنگتن را می توان ناامنی بیشتر داخلی روسیه نسبت به چین دانست.
دو توضیح قانع کننده دیگر هم قابل ذکر هستند، اما تردید بسیاری در مورد کارایی آنها وجود دارد. نخست اینکه روسیه و چین از سبک های دیپلماتیک متفاوتی برخوردار هستند؛ دیپلمات های روسی در ارزیابی اهداف و اقدامات آمریکا رک تر هستند و این در حالی است که دیپلمات های چینی ترجیح می دهند که مسائل را عمومی نکنند و سر و صدا به راه نیاندازند. ضمن اینکه چین از اقدامات گذشته خود درس می گیرد؛ این کشور دریافته است که سیاست سال 2009 تا 2010 مبنی بر له کردن هر کشوری که در دسترس است، چندان درست نیست. ممکن است جنس رویکرد دو کشور در قبال آمریکا چندان متفاوت نباشد- آنها در مسیرهایی گام برمی دارند که در رسانه ها بسیار متفاوت به نظر می رسند.
دوم، توضیح سیاسی تر این است که چین و روسیه آینده نگر هستند و پکن خوش مشرب تر از مسکو است. روسیه دچار اختلال عملکردی نهادی و فروپاشی جمعیتی است و قدرت فعلی آن مربوط به منابع غنی طبیعی، سرزمینی بزرگ و تسلیحات هسته ای است. و چین به دلیل نبود نقاط قوت ساختاری مشابه به روسیه در آینده با مشکلاتی روبرو خواهد بود.
اگر بخواهیم صادق باشیم، هیچ یک از این توضیحات نمی تواند بیانگر دلایل قانع کننده ای باشد. دلایلی که بگویند چرا روسیه در قبال سیاست انطباقی آمریکا دست به اقدامات خصمانه می زد، در حالیکه چین واکنشی آرام در برابر آمریکای خشن دارد؟