ایران دومین کشور جهان از نظر سرعت سالمندی شد

مدیرکل جمعیت وزارت بهداشت با هشدار نسبت به سرعت بالای سالمندی جمعیت در ایران اعلام کرد که کشور ممکن است طی دو دهه آینده با سهمی نزدیک به ۳۰ درصد سالمند در جمعیت مواجه شود؛ روندی که در کشورهایی مانند ژاپن طی چند دهه اتفاق افتاده است. همزمان، آمارهای وزارت بهداشت نشان می‌دهد پوشش غربالگری و مراقبت سالمندان در کشور حدود ۴۰ درصد است. 

رضا سعیدی، مدیرکل جمعیت وزارت بهداشت، با اشاره به فعالیت دبیرخانه شورای ملی سالمندان در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی گفت: این دبیرخانه وظیفه هماهنگی و تقسیم کار میان دستگاه‌های مرتبط با حوزه سالمندی را بر عهده دارد. مسائل سالمندان از توانبخشی و درمان بیماری‌های مزمن گرفته تا حمایت‌های اجتماعی و مالی را شامل می‌شود و نمی‌توان تمام این مسئولیت‌ها را به یک نهاد واگذار کرد. 

وی درباره میزان هماهنگی دستگاه‌ها و کفایت اقدامات انجام‌شده در این حوزه اظهار کرد: نمی‌توان ادعا کرد که در حوزه سالمندی هیچ کاری بر زمین نمانده است؛ به‌ویژه آنکه سرعت سالمند شدن جمعیت ایران بالاست. 

سعیدی با بیان اینکه افراد بالای ۶۰ سال در گروه سالمندان قرار می‌گیرند، افزود: ایران ممکن است ظرف دو دهه آینده به سهمی نزدیک به ۳۰ درصد سالمند در جمعیت برسد؛ در حالی که کشورهایی مانند ژاپن برای رسیدن به چنین شرایطی چند دهه زمان صرف کرده‌اند. 

سند ملی سالمندان در آستانه تصویب؛ راه‌اندازی داشبورد برای رصد وضعیت سالمندان

در ادامه، مجید فولادیان، رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور، با اشاره به ساختار این شورا گفت: شورای ملی سالمندان ۱۷ دستگاه عضو دارد و برگزاری جلسات آن با مسئولیت معاون اول رئیس‌جمهور، قدرت پیگیری مصوبات و پاسخ‌گویی دستگاه‌ها را افزایش داده است. 

وی هماهنگی میان دستگاه‌های عضو و تبادل اطلاعات را از نیازهای اساسی مدیریت مسائل سالمندی دانست و از آماده شدن پیش‌نویس سند ملی سالمندان خبر داد. 

به گفته فولادیان، دستگاه‌های عضو متن این سند را بررسی کرده‌اند و قرار است پس از تکمیل بررسی‌ها، سند در شورای ملی سالمندان به تصویب برسد و ابلاغ شود. این سند قرار است وظایف و نقش هر یک از دستگاه‌های مسئول در حوزه سالمندی را مشخص کند. 

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان همچنین از طراحی داشبوردی برای پیگیری اجرای سند خبر داد و گفت: عملکرد دستگاه‌ها در انجام وظایف خود در حوزه سالمندی از طریق این داشبورد رصد خواهد شد. 

وی افزود: طراحی داشبورد ملی سالمندان نیز به شورای ملی سالمندان سپرده شده است. قرار است اطلاعاتی درباره وضعیت اقتصادی، محل سکونت، بیماری‌ها و نیازهای سالمندان در این سامانه گردآوری شود تا مبنایی برای سیاست‌گذاری و توزیع مناسب‌تر خدمات میان دستگاه‌های مسئول باشد. 

پوشش مراقبت و غربالگری سالمندان در ایران حدود ۴۰ درصد است

سعیدی در ادامه با تشریح وضعیت خدمات سلامت سالمندان گفت: در این حوزه باید میان پیشگیری، درمان و توانبخشی تفکیک قائل شد و تمرکز اصلی بر پیشگیری و غربالگری به‌موقع باشد. 

وی با اشاره به اینکه امید به زندگی در ایران حدود ۷۵ تا ۷۶ سال است، اظهار کرد: بسیاری از سالمندان به‌طور متوسط دهه پایانی عمر خود را با بیماری‌های مزمن و گاهی چند بیماری هم‌زمان سپری می‌کنند؛ شرایطی که هم برای خود فرد و هم برای نظام سلامت هزینه‌زا است. 

مدیرکل جمعیت وزارت بهداشت با اشاره به آمار سامانه‌های این وزارتخانه گفت: پوشش غربالگری و مراقبت سالمندان در کشور حدود ۴۰ درصد است. 

به گفته سعیدی، مراقبت‌های سلامت سالمندان در روستاها فعال‌تر است، اما در شهرها معمولاً سالمندان باید شخصاً برای دریافت خدمات به مراکز مربوط مراجعه کنند. به همین دلیل، سالمندانی که تنها هستند یا توانایی مراجعه به مراکز درمانی را ندارند، ممکن است از چرخه مراقبت خارج شوند. 

وی ابراز امیدواری کرد با اجرای برنامه پزشک خانواده، مراقبت از سالمندان از وضعیت غیرفعال به سمت مراقبت فعال‌تر حرکت کند. 

سعیدی همچنین درباره خدمات رایگان و تحت پوشش بیمه برای سالمندان توضیح داد: خدمات پایه پیشگیری از جمله واکسیناسیون، کنترل فشار خون و پیگیری دیابت در سطح یک رایگان است. همچنین خدمات بیمارستانی در صورت مراجعه از مسیر نظام ارجاع، تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرد. 

کمبود پزشک متخصص و نیروی آموزش‌دیده در حوزه سالمندی

مدیرکل جمعیت وزارت بهداشت با اشاره به کمبود زیرساخت‌های تخصصی در حوزه سالمندی گفت: در شرایط فعلی تعداد پزشکان متخصص و نیروهای آموزش‌دیده در این زمینه کافی نیست و با افزایش جمعیت سالمند، این کمبود می‌تواند به چالشی جدی‌تر تبدیل شود. 

وی افزود: آموزش مراقبان سلامت و مربیان مراقبت از سالمندان آغاز شده و قرار است این آموزش‌ها به‌صورت دوره‌ای ادامه پیدا کند. 

تدوین سند اشتغال نقره‌ای؛ سالمندان پس از بازنشستگی هم می‌توانند کار کنند

در بخش دیگری از این گزارش، فولادیان با اشاره به وضعیت اشتغال و بازنشستگی در ایران گفت: متوسط سن بازنشستگی در کشور حدود ۵۲ سال و نیم است. 

وی با بیان اینکه الگوی سنتی «تحصیل، اشتغال و سپس بازنشستگی» در بسیاری از کشورها تغییر کرده است، توضیح داد: در الگوی جدید، افراد در مراحل مختلف زندگی آموزش می‌بینند و در صورت تمایل و برخورداری از توانایی لازم، می‌توانند فعالیت شغلی خود را ادامه دهند. 

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان از تدوین سند اشتغال نقره‌ای خبر داد و گفت: این دبیرخانه در حال تدوین این سند است تا برای سالمندانی که تمایل به ادامه فعالیت دارند، فرصت‌های شغلی متناسب با شأن و تخصص آن‌ها فراهم شود. 

فولادیان با تأکید بر اینکه سالمندان نباید دغدغه معیشت داشته باشند، افزود: کاهش درآمد پس از بازنشستگی یکی از مسائلی است که صندوق‌های بازنشستگی باید برای آن راه‌حل مناسبی پیدا کنند. 

وی همچنین از پیگیری موضوع بهره‌مندی بازنشستگان از امکانات رفاهی محل کار سابق خود خبر داد و گفت: بر اساس اعلام انجام‌شده، خدمات دندان‌پزشکی برای بازنشستگان بالای ۶۰ سال سازمان تأمین اجتماعی رایگان شده است. 

تنهایی و انزوای اجتماعی؛ از مهم‌ترین چالش‌های سالمندان

سعیدی در جمع‌بندی مسائل مربوط به سالمندی تأکید کرد که این موضوع صرفاً به مسائل مالی و اقتصادی محدود نمی‌شود. 

وی با اشاره به اینکه تنهایی و انزوا از مهم‌ترین مشکلات سالمندان است، گفت: حفظ جایگاه اجتماعی و شخصیت افراد در جامعه نیز باید در سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌های مرتبط با سالمندی مورد توجه قرار گیرد. 

به این ترتیب، با توجه به پیش‌بینی افزایش سهم سالمندان به نزدیک ۳۰ درصد جمعیت ایران طی دو دهه آینده، موضوعاتی مانند توسعه خدمات مراقبتی، تأمین معیشت، اشتغال پس از بازنشستگی، تقویت زیرساخت‌های درمانی و مقابله با انزوای اجتماعی، از جمله محورهای اصلی سیاست‌گذاری در این حوزه خواهند بود.