وال‌استریت ژورنال: تندروها در تلاش برای تغییر تصمیم ترامپ درباره جنگ علیه ایران
رایزنی‌های فشرده و مواضع متفاوت مشاوران و متحدان آمریکا نشان می‌دهد که ترامپ در آستانه تصمیمی بسیار مهم قرار گرفته است؛ تصمیمی که می‌تواند مسیر باقی‌مانده دوران ریاست‌جمهوری او را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، این بار برخلاف بسیاری از تصمیمات گذشته، او نه از حمایت یکپارچه تیم خود برخوردار است و نه در فضای سیاسی مساعدی قرار دارد.
فرارو- روزنامه وال‌استریت ژورنال در گزارشی نوشت که با پایان انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، مشاوران دونالد ترامپ و متحدان خارجی واشنگتن تلاش‌های فشرده‌ای را برای تأثیرگذاری بر تصمیم رئیس‌جمهور آمریکا درباره آینده جنگ با ایران آغاز کرده‌اند؛ تصمیمی که می‌تواند به پایان درگیری‌ها یا ازسرگیری عملیات نظامی گسترده منجر شود.
به گزارش فرارو به نقل از وال استریت ژورنال، در این گزارش آمده است که رأی‌دهندگان آمریکایی در انتخابات میان‌دوره‌ای مخالفت قاطع خود را با جنگ نشان دادند. در پی این نتایج، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در پیامی در شبکه‌های اجتماعی این پرسش را مطرح کرد که آیا جنگ اساساً ارزش هزینه‌های تحمیل‌شده را داشته است یا خیر. مقام‌های آمریکایی گفته‌اند ونس پیش از انتشار این پیام، ترامپ را در جریان تصمیم خود برای مرتبط دانستن شکست انتخاباتی با جنگ قرار داده بود.
در سوی دیگر، گروهی از مقام‌های ارشد نظامی، از جمله پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، و برد کوپر، فرمانده سنتکام، در نشست‌های توجیهی اخیر درباره گزینه‌های نظامی، از بازگشت به عملیات گسترده علیه ایران حمایت کرده‌اند.
همزمان، شماری از مشاوران تندرو خارج از دولت نیز از روز انتخابات تاکنون با ترامپ تماس گرفته‌اند تا او را متقاعد کنند که میراث سیاسی‌اش به وادار کردن ایران به تسلیم برنامه هسته‌ای خود وابسته است. به اعتقاد این افراد، چنین نتیجه‌ای به ترامپ امکان می‌دهد ادعا کند هزینه‌های سیاسی و فداکاری‌های ناشی از جنگ در نهایت ارزش آن را داشته است. این موضوع را مقام‌های آمریکایی و یک منبع آگاه دیگر تأیید کرده‌اند.
در همین حال، مارکو روبیو، وزیر خارجه، و اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، از تشدید تحریم‌ها و تداوم محاصره تجاری ایران حمایت می‌کنند.
در مقابل، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، همسو با موضع ونس، خواهان ادامه حمایت ترامپ از مسیر دیپلماسی برای دستیابی به توافقی با هدف پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز است. مقام‌های آمریکایی گفته‌اند شماری دیگر از مشاوران خارج از دولت نیز با رئیس‌جمهور تماس گرفته و تأکید کرده‌اند که زمان پایان دادن به جنگ فرا رسیده است.
فشار اسرائیل برای حمله مجدد و تلاش کشورهای خلیج فارس برای جلوگیری از تشدید تنش
در سطح منطقه‌ای، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، همچنان برای ازسرگیری حملات نظامی علیه ایران فشار وارد می‌کند؛ این در حالی است که متحدان آمریکا در منطقه خلیج فارس نسبت به چنین اقدامی تردید بیشتری نشان می‌دهند.
مقام‌های قطری روز جمعه اعلام کردند که تلاش‌های فشرده و دقیقه‌نودی خود را برای جلوگیری از آغاز دور جدید عملیات نظامی آمریکا و کاهش اختلافات میان طرف‌های درگیر آغاز کرده‌اند. هدف این رایزنی‌ها، بازگشایی تنگه هرمز و لغو محاصره آمریکا عنوان شده است.
شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، در رویدادی در دانشگاه آکسفورد انگلیس گفت: «میانجی‌های ما همین حالا در حال تلاش هستند تا از وقوع موج دیگری از تشدید تنش‌ها در منطقه جلوگیری کنند.»
همچنین شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، روز جمعه با دونالد ترامپ گفت‌وگو کرد. مقام‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس می‌گویند نشانه‌هایی وجود دارد که هر دو طرف به دنبال یافتن راهی برای خروج از بحران هستند.
به گفته این مقام‌ها، انتظار می‌رود هیئت‌هایی از ایران طی روزهای آینده و احتمالا از روز شنبه به دوحه بازگردند تا درباره دستیابی به توافق احتمالی مذاکره کنند.
وزرای خارجه کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در تلاش بوده‌اند مقدمات تماس تلفنی با ترامپ یا برگزاری نشستی در سطح عالی در واشنگتن را فراهم کنند تا حمایت خود را از توافق اعلام کنند. این موضوع را افرادی آگاه از روند گفت‌وگوها مطرح کرده‌اند.
بر اساس پیشنهاد مطرح‌شده، قرار است بازه زمانی مذاکرات مقدماتی که در تفاهم‌نامه ژوئن ۶۰ روز تعیین شده بود، به دو روز کاهش یابد تا مذاکرات هسته‌ای تقریباً بلافاصله آغاز شود.
یکی از منابع آگاه گفته است چنین توافقی می‌تواند فرصتی برای ترامپ فراهم کند تا بدون آنکه وجهه سیاسی خود را از دست بدهد، روند پایان تدریجی جنگ را آغاز کند. با این حال، هنوز مشخص نیست که ایران چنین پیشنهادی را خواهد پذیرفت یا خیر.
ترامپ در برابر تصمیمی سرنوشت‌ساز
رایزنی‌های فشرده و مواضع متفاوت مشاوران و متحدان آمریکا نشان می‌دهد که ترامپ در آستانه تصمیمی بسیار مهم قرار گرفته است؛ تصمیمی که می‌تواند مسیر باقی‌مانده دوران ریاست‌جمهوری او را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، این بار برخلاف بسیاری از تصمیمات گذشته، او نه از حمایت یکپارچه تیم خود برخوردار است و نه در فضای سیاسی مساعدی قرار دارد.
ترامپ روز پنجشنبه در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره احتمال تشدید عملیات نظامی گفت: «اکنون تصمیم خواهیم گرفت. ترجیح می‌دهم در صورت امکان بقیه کشور را نابود نکنم، اما شاید مجبور شوم این کار را انجام دهم. به‌زودی خواهید فهمید.»
عصر روز جمعه نیز پس از آنچه یک مقام آمریکایی حملات محدود توصیف کرد، گزارش‌هایی درباره وقوع انفجار در جزیره قشم، واقع در تنگه هرمز، منتشر شد.
آمریکا طی هفته‌های اخیر چندین حمله محدود از این نوع انجام داده است، اما همزمان تأکید کرده که این اقدامات به معنای بازگشت به عملیات نظامی تمام‌عیار نیست.
سوزان مالونی، کارشناس مسائل ایران و معاون بخش سیاست خارجی مؤسسه بروکینگز، معتقد است پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای شرایط دشواری را که ترامپ با آن مواجه است، پیچیده‌تر کرده است.
او گفت: «پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای، وضعیت دشواری را که رئیس‌جمهور با آن روبه‌رو است، وخیم‌تر می‌کند.»
مالونی افزود گزینه‌های پیش روی ترامپ «احتمالاً تنها هزینه‌های راهبردی و اقتصادی‌ای را که آمریکایی‌ها تاکنون پرداخته‌اند، افزایش خواهند داد.»
مقام‌های آمریکایی به ترامپ هشدار داده‌اند که هیچ‌یک از مسیرهای پیش رو بدون خطر نیست. ایران تهدید کرده است در صورت حمله، دامنه اقدامات تلافی‌جویانه خود را فراتر از خاورمیانه گسترش خواهد داد. از سوی دیگر، اگر ترامپ نشانه‌هایی از تمایل به خروج از جنگ بروز دهد، تهران ممکن است امتیازات بیشتری در مذاکرات مطالبه کند یا حتی برای تصرف تنگه هرمز اقدام کند.
این اختلاف‌نظرها و توصیه‌های متناقض، تصمیم‌گیری را برای رئیس‌جمهور آمریکا دشوارتر کرده است. به گفته مقام‌ها، ترامپ از روز سه‌شنبه و پس از روشن شدن نتایج انتخابات، میان نادیده گرفتن پیام سیاسی رأی‌دهندگان و احساس سرخوردگی از این پیام در نوسان بوده است.
او تاکنون تصمیم نهایی خود را اعلام نکرده و در اظهاراتش اغلب به‌طور همزمان از تمایل به دیپلماسی و احتمال انجام حملات جدید سخن می‌گوید.
ترامپ در گفت‌وگو با خبرنگاران طی هفته جاری اعلام کرد که برای هدف قرار دادن برنامه هسته‌ای ایران «چاره‌ای جز پذیرفتن هزینه سیاسی» ندارد.
او همچنین گفت: «اگر مجبور بودم دوباره این کار را انجام دهم، باز هم همین کار را می‌کردم، زیرا در بلندمدت تنها راه‌حل همین است.»
یک مقام کاخ سفید در این باره گفته است ترامپ برای تصمیم‌گیری عجله‌ای ندارد؛ زیرا به اعتقاد او اقتصاد ایران در حال تضعیف شدن است و جریان انتقال نفت از تنگه هرمز نیز ادامه دارد.
این مقام تأکید کرد که ترامپ در نهایت بهترین تصمیم را برای ایالات متحده اتخاذ خواهد کرد.
گزینه‌های نظامی همچنان روی میز پنتاگون قرار دارند
در حالی که تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید درگیری‌ها ادامه دارد، گزینه‌های نظامی همچنان در دستور کار پنتاگون قرار دارند.
یک مقام وزارت دفاع آمریکا اعلام کرده است که وظیفه این وزارتخانه، تدوین گزینه‌های نظامی و اجرای آن‌ها در صورت صدور دستور از سوی رئیس‌جمهور است.
مقام‌های آمریکایی می‌گویند اگر ترامپ به توصیه افرادی که خواهان «تمام کردن کار» هستند توجه کند، پنتاگون آمادگی دارد دستورات او را در کوتاه‌ترین زمان ممکن اجرا کند.
با این حال، به گفته این مقام‌ها، زمان‌بندی مناسب برای ازسرگیری عملیات گسترده نظامی از اواخر ماه جاری میلادی آغاز خواهد شد؛ زمانی که تجهیزات و نیروهای نظامی بیشتری به خاورمیانه می‌رسند.
گروه رزمی ناو هواپیمابر «یو‌اس‌اس تئودور روزولت»، هم‌اکنون از اقیانوس آرام به سمت منطقه در حرکت است.
با وجود این، قرار است این ناو از روز جمعه برای چند روز توقف و بازدید بندری در سنگاپور داشته باشد. به گفته یک مقام آمریکایی، این ناو دست‌کم تا دو هفته دیگر به خاورمیانه نخواهد رسید.
همچنین انتظار می‌رود یک یگان دیگر از نیروهای اعزامی تفنگداران دریایی آمریکا در اواخر ماه جاری میلادی به ناوگان حدوداً ۲۰ فروندی کشتی‌های نظامی این کشور که هم‌اکنون در منطقه فعالیت می‌کنند، ملحق شود.
علاوه بر این، آمریکا یک سامانه پدافند هوایی پاتریوت به اسرائیل منتقل کرده، نیروهای خود را از پایگاه‌هایی که در معرض حملات تلافی‌جویانه ایران آسیب‌پذیر ارزیابی می‌شدند خارج کرده و کشتی‌ها، مهمات و نیروهای نظامی بیشتری به منطقه اعزام کرده است.
مقام‌های آمریکایی می‌گویند هگست و برد کوپر طی هفته‌های گذشته مقدمات لازم برای اجرای یک عملیات نظامی گسترده را فراهم کرده‌اند.
به گفته این مقام‌ها، این دو به ترامپ توصیه کرده‌اند که ازسرگیری حملات، این بار با تمرکز بر زیرساخت‌های انرژی، تأسیسات هسته‌ای و زرادخانه‌های موشکی و پهپادی ایران، تنها راه وادار کردن تهران به تسلیم مواد هسته‌ای خود است.
با این حال، برخی کارشناسان درباره اثربخشی حملات بیشتر تردید دارند و معتقدند مشخص نیست تشدید عملیات نظامی بتواند ایران را به پذیرش توافق وادار کند؛ به‌ویژه با توجه به اینکه حکومت ایران توانسته است هشت ماه جنگ را پشت سر بگذارد.
بهنام بن‌طالب‌لو، پژوهشگر ارشد اندیشکده بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، معتقد است ترامپ باید «موضع خود را حفظ کند» و اجازه دهد تحریم‌ها و محاصره اقتصادی به‌تدریج آثار خود را نشان دهند.
او گفت: «فکر می‌کنم رئیس‌جمهور در این مقطع دست برنده‌ای در اختیار دارد و این دست برنده، مسئولیت تشدید تنش یا تعامل را بر عهده جمهوری اسلامی خواهد گذاشت.»
بن‌طالب‌لو همچنین افزود: «مزایای درگیری، با توجه به اینکه ایران تا چه اندازه توانسته است توان خود را بازسازی کند، در مقایسه با هزینه‌های اقتصادی و سیاسی درگیری که احساس خواهد شد، بسیار ناچیز است.»
آینده هگست در پنتاگون با تردیدهایی روبه‌رو شده است
در کنار اختلاف‌نظرها درباره ادامه جنگ، پرسش‌هایی نیز درباره آینده سیاسی پیت هگست و میزان نفوذ او در حلقه اصلی تصمیم‌گیری‌های نظامی و امنیتی کاخ سفید مطرح شده است.
مقام‌های کاخ سفید و شماری از قانون‌گذاران جمهوری‌خواه به‌تدریج مسئولیت وضعیت کنونی را متوجه هگست کرده‌اند. وال‌استریت ژورنال پیش‌تر گزارش داده بود که برخی از این افراد، وزیر دفاع را مسئول متقاعد کردن ترامپ به این ارزیابی می‌دانند که جنگ با ایران ظرف چند هفته به پایان خواهد رسید.
با وجود این انتقادها، ترامپ اعلام کرده است که همچنان اعتماد کامل خود را به هگست حفظ کرده است. سخنگویان پنتاگون نیز گفته‌اند وزیر دفاع انتظار دارد تا پایان دوره دولت کنونی در سمت خود باقی بماند.
در صورتی که ترامپ مسیر دستیابی به توافق صلح و پایان جنگ را انتخاب کند، احتمالاً با طرف ایرانی‌ای روبه‌رو خواهد شد که در مقایسه با گذشته تمایل کمتری به پذیرش امتیازات مورد نظر واشنگتن دارد.
گرگوری برو، کارشناس مسائل ایران در مؤسسه مشاوره‌ای اوراسیا گروپ، در این باره گفت: «بهایی که آن‌ها مطالبه می‌کنند، قابل‌توجه است.»
او توضیح داد که تهران خواهان بازگشت به تفاهم‌نامه تابستان امسال است؛ تفاهم‌نامه‌ای که بر اساس آن، حکومت ایران می‌توانست بار دیگر نفت خود را در بازار آزاد به فروش برساند و پیش از آغاز هرگونه مذاکره درباره برنامه هسته‌ای، تنگه هرمز به‌طور کامل بازگشایی شود.
اما انتخاب این گزینه به معنای پذیرش ادامه جنگ در آینده قابل پیش‌بینی خواهد بود؛ آن هم در شرایطی که قیمت نفت همچنان بالا باقی می‌ماند و حملات ایران در تنگه هرمز به بخشی از وضعیت عادی جدید منطقه تبدیل می‌شود.
در مجموع، با وجود آنکه ترامپ در اظهارات عمومی خود تلاش می‌کند اعتمادبه‌نفس و تسلط بر شرایط را به نمایش بگذارد، پیچیدگی هر یک از سه مسیر پیش رو و اختلاف‌نظرهای عمیق در حلقه مشاوران او، مانع از شکل‌گیری یک گزینه روشن و کم‌هزینه شده است.
ست جونز، رئیس بخش امنیت و دفاع در اندیشکده مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS)، در توصیف وضعیت دشوار پیش روی رئیس‌جمهور آمریکا این پرسش را مطرح کرد: «کدام گزینه را انتخاب می‌کنید که از بقیه کمتر بد باشد؟»
