تلسکوپ ناسا پس از ۲۲ سال سقوط کرد؛ عملیات نجات شکست خورد
تلسکوپ فضایی سوئیفت ناسا پس از بیش از دو دهه فعالیت به زمین بازگشت. این رصدخانه در طول مأموریت خود بیش از ۲۰۰۰ فوران پرتو گاما و ۱۴۰۰ ابرنواختر را ثبت کرد.
فرارو- تلسکوپ فضایی سوئیفت ناسا پس از بیش از ۲۲ سال فعالیت علمی، روز چهارشنبه به‌صورت کنترل‌نشده وارد جو زمین شد و مأموریتش به پایان رسید.
به گزارش فرارو، ناسا اعلام کرد رصدخانه سوئیفت ساعت ۷:۳۹ صبح به وقت شرق آمریکا از فراز شمال جزیره سوماترا وارد جو زمین شد. بیشتر قطعات این تلسکوپ هنگام عبور از جو سوختند و احتمال برخورد بقایای احتمالی آن با انسان‌ها حدود یک در ۲۱۰۰ برآورد شده بود.
چرا عملیات نجات تلسکوپ سوئیفت شکست خورد؟
سوئیفت در سال‌های پایانی فعالیت خود به‌تدریج ارتفاعش را از دست می‌داد. این تلسکوپ پیشرانه‌ای برای جبران اثر کشش جو زمین و افزایش ارتفاع مداری نداشت و با نزدیک‌تر شدن به زمین، سرعت کاهش ارتفاع آن بیشتر می‌شد.
ناسا در سپتامبر ۲۰۲۵ قراردادی به ارزش ۳۰ میلیون دلار با شرکت آمریکایی کاتالیست اسپیس (Katalyst Space) امضا کرد تا این شرکت با طراحی یک فضاپیمای رباتیک، سوئیفت را به مداری بالاتر منتقل کند و عمر عملیاتی آن را افزایش دهد.
کاتالیست اسپیس سوم ژوئیه فضاپیمای خدماتی خود به نام LINK را به فضا فرستاد. این فضاپیما که ابعادی در حدود یک یخچال داشت، به سه بازوی رباتیک مجهز بود تا به تلسکوپ متصل شود؛ اما نقص در سامانه پیشران و چرخ‌های واکنشی کنترل وضعیت، مانع از انجام این مأموریت شد. فضاپیمای LINK نیز در نهایت به زمین بازگشت.
ناسا با وجود شکست عملیات، آن را تجربه‌ای ارزشمند برای توسعه فناوری سرویس و تعمیر فضاپیماها در مدار زمین دانست. این مأموریت فرصت آزمایش فناوری‌های جدید، اجرای عملیات فضایی با زمان‌بندی فشرده و بررسی روش‌های افزایش عمر ماهواره‌ها را فراهم کرد.
بازگشت سوئیفت به جو زمین نیز پدیده‌ای کم‌سابقه نیست. براساس گزارشی در سال ۲۰۲۵، به‌طور میانگین روزانه دست‌کم سه جسم بزرگ، از جمله ماهواره‌های ازکارافتاده و بقایای موشک‌ها، وارد جو زمین می‌شوند. با افزایش تعداد ماهواره‌ها و شکل‌گیری منظومه‌های بزرگ ماهواره‌ای، انتظار می‌رود شمار این بازگشت‌ها در سال‌های آینده بیشتر شود.
مأموریت دوساله‌ای که بیش از دو دهه ادامه یافت
تلسکوپ سوئیفت در نوامبر ۲۰۰۴ به فضا پرتاب شد. مأموریت اولیه آن تنها دو سال طول می‌کشید و هدف اصلی‌اش مطالعه فوران‌های پرتو گاما بود؛ انفجارهایی بسیار پرانرژی که در نقاط دوردست جهان رخ می‌دهند.
نام سوئیفت به توانایی این رصدخانه در تغییر سریع جهت مشاهده اشاره داشت. این تلسکوپ پس از شناسایی فوران پرتو گاما، موقعیت آن را به دیگر رصدخانه‌ها اطلاع می‌داد و در مدت حدود یک دقیقه ابزارهای خود را به سمت محل انفجار می‌چرخاند تا تابش‌های پس از انفجار را پیش از محو شدن ثبت کند.
با گذشت زمان، دامنه فعالیت سوئیفت از مطالعه فوران‌های پرتو گاما فراتر رفت. این رصدخانه پدیده‌های کیهانی دیگری از جمله انفجار ابرنواخترها، سیاه‌چاله‌های فعال، سیارک‌ها و دنباله‌دارها را نیز بررسی کرد.
سوئیفت در ۲۰ اکتبر آخرین مشاهده علمی خود را انجام داد. نام این رصدخانه نیز در سال ۲۰۱۸ به «رصدخانه نیل گرلز سوئیفت» تغییر کرد؛ اقدامی به یاد پژوهشگر ارشد این مأموریت که یک سال پیش از آن درگذشته بود.
این تلسکوپ در بیش از دو دهه فعالیت علمی، بیش از ۲۰۰۰ فوران پرتو گاما و ۱۴۰۰ ابرنواختر را رصد کرد؛ آماری که نشان می‌دهد مأموریتی دوساله چگونه به یکی از رصدخانه‌های مهم مطالعه پدیده‌های پرانرژی کیهان تبدیل شد.
