حسن هانی‌زاده در گفت‌وگو با فرارو بررسی کرد:
نشست تهران؛ تلاش برای جلوگیری از جنگی گسترده‌تر
گسترش درگیری‌ها می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای ایران و کشورهای عربی داشته باشد و حتی بازار جهانی انرژی را با بحرانی جدی روبه‌رو کند.
حسن هانی‌زاده، تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، در گفت‌وگو با فرارو با اشاره به نشست اخیر تهران معتقد است عربستان، ترکیه و پاکستان در شرایط کنونی بیش از هر چیز به دنبال جلوگیری از وقوع جنگی تازه هستند. به گفته او، گسترش درگیری‌ها می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای ایران و کشورهای عربی داشته باشد و حتی بازار جهانی انرژی را با بحرانی جدی روبه‌رو کند. با این حال، در صورت وقوع جنگ و هدف قرار گرفتن تأسیسات عربستان، احتمال ورود اعضای پیمان دفاعی مکه به معادله نظامی را نمی‌توان نادیده گرفت؛ سناریویی که به باور این تحلیلگر، می‌تواند بحران منطقه‌ای را پیچیده‌تر کند.
نشست تهران؛ تلاش برای جلوگیری از جنگی گسترده‌تر
هانی‌زاده درباره پیمان مکه گفت: «شکل‌گیری این پیمان در شرایط کنونی منطقه، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا هرگونه جنگ تازه در خاورمیانه، به‌ویژه در صورت حمله آمریکا به ایران، می‌تواند به بحرانی با ابعاد منطقه‌ای و حتی جهانی تبدیل شود. ادامه این وضعیت و اختلال هم‌زمان در تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب می‌تواند بازار جهانی انرژی را با شوکی جدی مواجه کند. به گفته او، در چنین شرایطی احتمال افزایش قیمت هر بشکه نفت به بیش از ۱۵۰ دلار نیز وجود دارد؛ اتفاقی که می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای اقتصاد جهانی داشته باشد.»
وی با تأکید بر همین ملاحظات گفت: «عربستان، ترکیه و پاکستان در مقطع کنونی تلاش می‌کنند از وقوع جنگی تازه جلوگیری کنند. به گفته او، این سه کشور می‌کوشند زمینه بازگشت ایران و آمریکا به مسیر مذاکره را فراهم کنند تا اختلافات دو طرف به درگیری نظامی دیگری منجر نشود.»
آیا پیمان دفاعی مکه علیه ایران وارد عمل می‌شود؟
این تحلیلگر سیاست خارجی درخصوص این که در صورت آغاز مجدد جنگ میان ایران و آمریکا، اعضای این پیمان چه موضعی اتخاذ خواهند کرد گفت: «یکی از نگرانی‌های کشورهای عضو پیمان این است که در صورت بروز جنگ، تأسیسات عربستان هدف حمله قرار نگیرند. طبیعی است که این کشورها در چارچوب تعهدات دفاعی خود ممکن است ناچار به واکنش شوند، اما ورود مستقیم ترکیه و پاکستان به یک درگیری نظامی با ایران می‌تواند شرایط را به‌مراتب پیچیده‌تر کند.اگر پاکستان در جنگی احتمالی در کنار عربستان و علیه ایران وارد عمل شود، این تصمیم می‌تواند با واکنش بخش‌هایی از جامعه پاکستان روبه‌رو شود و حتی تنش‌های داخلی را افزایش دهد. ورود پاکستان به چنین درگیری‌ای ممکن است پیامدهایی فراتر از روابط خارجی این کشور داشته باشد و ثبات داخلی آن را نیز تحت تأثیر قرار دهد. از همین رو، اسلام‌آباد انگیزه‌های مهمی برای جلوگیری از وقوع جنگ و پرهیز از قرار گرفتن در موقعیتی دارد که ناچار به انتخاب میان ایران و عربستان شود.»
ترکیه میان تعهدات دفاعی و ملاحظات ناتو
این کارشناس حوزه سیاست خارجی گفت: «ترکیه در صورت وقوع جنگی تازه با محاسبات پیچیده‌ای روبه‌رو خواهد شد. این کشور از یک سو عضو ناتو است و از سوی دیگر، در چارچوب پیمان دفاعی مکه با عربستان و پاکستان همکاری می‌کند. با این حال، عضویت در یک ائتلاف دفاعی لزوماً به معنای مشارکت خودکار در هر درگیری منطقه‌ای نیست. ترکیه نمی‌تواند ملاحظات مربوط به عضویت خود در این پیمان را نادیده بگیرد و برای هرگونه اقدام نظامی در خارج از مرزهایش باید شرایط و محدودیت‌های مربوط را در نظر بگیرد. به همین دلیل، نمی‌توان از هم‌اکنون درباره نوع واکنش آنکارا در صورت وقوع جنگ با قطعیت اظهارنظر کرد.»
وی در خصوص درگیری میان عربستان و حوثی‌های یمن گفت: «یکی از درخواست‌های کشورهای عضو پیمان دفاعی مکه از ایران این است که برای پایان دادن به جنگ یمن و عربستان نقش‌آفرینی کند. به گفته او، این کشورها بر این باورند که ایران در تحولات منطقه‌ای و بحران یمن از نفوذ برخوردار است و می‌تواند در مسیر کاهش تنش‌ها مؤثر باشد. از ایران انتظار می‌رود با استفاده از ظرفیت‌های سیاسی و ارتباطات منطقه‌ای خود، زمینه پایان درگیری میان عربستان و حوثی‌ها را فراهم کند. از این منظر، حل‌وفصل بحران یمن می‌تواند به کاهش یکی از عوامل تنش در روابط ایران و عربستان کمک کند و مانع از آن شود که این درگیری به بخشی از یک جنگ گسترده‌تر تبدیل شود.»
