هرج و مرج در اسرائیل
سرنوشت جنگ با ایران بعد از رفتن نتانیاهو
نه اردوگاه نتانیاهو و نه ائتلاف نامتجانس مخالفان او قادر به تصاحب اکثریت مطلق کرسی‌های پارلمان نخواهند بود؛ سناریویی که نشان می‌دهد تل‌آویو همچنان با کابوسی از فلج سیاسی و ناکامی دست‌به‌گریبان خواهد ماند.
فرارو- کارول دنیل‌کسباری، معاون ارشد مدیر برنامه حل‌وفصل منازعات در مرکز کارتر و پژوهشگر مدعوِ غیرمقیم در مؤسسه کوئینسی
به گزارش فرارو به نقل از نشریه ریسپانسیبل استیت کرفت، اسرائیلی‌ها روز ۲۷ اکتبر پای صندوق‌های رأی می‌روند تا بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر و متحدان راست‌گرا و مذهبی‌اش را در برابر مجموعه‌ای از احزاب مخالف قرار دهند. با این حال، نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که هیچ‌یک از دو اردوگاه اصلی به‌سادگی قادر به کسب اکثریت ۶۱ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست نیستند.
پیش‌بینی می‌شود نتانیاهو و اصلی‌ترین رقیبش یعنی گادی آیزنکوت، هرکدام حدود ۲۰ کرسی به دست آورند. اما در نظام سیاسی اسرائیل، پیروزی در رقابت حزبی لزوماً به معنای تشکیل دولت نیست. رئیس‌جمهور اسرائیل مأموریت تشکیل کابینه را به نماینده‌ای می‌دهد که بیشترین شانس را برای جلب اعتماد اکثریت نمایندگان داشته باشد.
هر دو جریان از ادامه جنگ با حماس و ایران حمایت می‌کنند، با این حال اختلافات مهمی میان آن‌ها درباره مسائل داخلی، نظام قضایی، سربازی و نحوه برخورد با خشونت شهرک‌نشینان در کرانه باختری وجود دارد.
از نتانیاهو تا ائتلاف مخالفان
حزب لیکود به ریاست نتانیاهو بر کارنامه نظامی او تکیه کرده است. در مقابل، احزاب مذهبی افراطی یعنی شاس و یهودیت متحد توراتی به‌دنبال حفظ بودجه نهادهای مذهبی و معافیت دانشجویان مدارس دینی از امر سربازی هستند. ایتامار بن‌گویر و بتسلئیل اسموتریچ، دو چهره راست افراطی متحد نتانیاهو نیز خواهان گسترش شهرک‌سازی در کرانه باختری، ایجاد شهرک‌های یهودی‌نشین در غزه و افزایش کنترل اسرائیل بر سرزمین‌های فلسطینی هستند.
در سوی مقابل، گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش اسرائیل با حزب میانه‌گرای «یاشار» وارد رقابت شده است. ائتلاف «بِیاحاد» یا «با هم» نیز از همکاری نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین و چهره راست‌گرای ملی‌گرا با یائیر لاپید، نخست‌وزیر پیشین و سیاستمدار میانه‌رو شکل گرفته است. این دو با وجود اختلافات سیاسی، بر اصلاحات امنیتی، کاهش هزینه‌های زندگی و اجباری شدن وظیفه سربازی برای مردان یهودی ارتدوکس توافق دارند.
در جناح چپ، حزب دموکرات‌ها به رهبری یائیر گولان قرار دارد؛ حزبی که در پی ادغام احزاب کارگر و مرتص در سال ۲۰۲۴ شکل گرفت. گولان، ژنرال بازنشسته و معاون پیشین رئیس ستاد ارتش، از راه‌حل دوکشوری و افزایش بودجه خدمات عمومی حمایت می‌کند.
همه این احزاب خواهان کنار رفتن نتانیاهو هستند، اما تاکنون بر سر جانشین او به توافق نرسیده‌اند. آن‌ها همچنین وعده داده‌اند درباره حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تحقیقاتی مستقل برگزار کنند؛ اقدامی که نتانیاهو تاکنون از انجام آن خودداری کرده است.
معادله پیچیده
بر اساس نظرسنجی‌های نهایی، اردوگاه نتانیاهو حدود ۵۰ کرسی و اردوگاه آیزنکوت بین ۵۲ تا ۵۶ کرسی به دست می‌آورد. حدود ۲۰ کرسی دیگر نیز در اختیار احزابی خواهد بود که موضع روشنی در حمایت از یکی از دو طرف ندارند. احزاب عربی با حمایت شهروندان فلسطینی احتمالاً ۱۴ تا ۱۶ کرسی کسب می‌کنند. این نتیجه می‌تواند مانع دستیابی نتانیاهو به اکثریت شود، اما الزاماً به سود مخالفان او نخواهد بود؛ زیرا اردوگاه آیزنکوت اعلام کرده است که با احزاب عربی همکاری نخواهد کرد.
حزب اسلامی «رَعَم» به رهبری منصور عباس که پیش‌تر در دولت بنت و لاپید حضور داشت، آمادگی خود را برای مذاکره اعلام کرده است. ائتلاف عربی «فهرست مشترک» نیز احتمال حمایت بیرونی از یک دولت را مطرح کرده، مشروط بر آنکه خواسته‌هایش از جمله مقابله با جرم و جنایت در جوامع عربی، توقف تخریب خانه‌ها و فراهم شدن مسیری برای تشکیل کشور فلسطین مورد توجه قرار گیرد.
نظام قضایی و بحران هزینه‌های زندگی
یکی از مهم‌ترین موضوعات انتخابات، آینده دستگاه قضایی اسرائیل است. نتانیاهو در سال ۲۰۲۳ تلاش کرد اصلاحاتی را پیش ببرد که نظارت قضایی را محدود و نفوذ سیاستمداران بر انتصاب قضات را افزایش می‌داد. آیزنکوت گفته است اقداماتی را که اختیارات دادستان کل را تضعیف می‌کنند، لغو کند.
هزینه‌های بالای زندگی نیز از دغدغه‌های اصلی رأی‌دهندگان است. آویگدور لیبرمن، رهبر حزب کوچک «اسرائیل خانه ما»، از کمک‌هزینه مسکن و مراقبت از کودکان برای خانواده‌های شاغل دارای نیروهای ذخیره فعال حمایت می‌کند. ائتلاف «بِیاحاد» وعده داده است با انحصارهای اقتصادی و موانع واردات مقابله کند و رقابت در بازار را افزایش دهد. حزب دموکرات‌ها تقویت خدمات عمومی را شعار کرده، اما هزینه‌های سنگین دفاعی و اختلافات بر سر یارانه‌های اختصاص‌یافته به جامعه ارتدوکس، توان مالی دولت آینده را محدود خواهد کرد.
اختلاف بر سر آینده فلسطین و شهرک‌سازی
مخالفت با نتانیاهو به معنای مخالفت با اشغال سرزمین‌های فلسطینی نیست. نتانیاهو و بنت با تشکیل کشور مستقل فلسطین مخالف هستند. حزب دموکرات‌ها از تشکیل کشور فلسطینی غیرنظامی‌شده حمایت می‌کند که در مناطق حساس، محدودیت‌های امنیتی اسرائیل را بپذیرد. این حزب همچنین با الحاق سرزمین‌های فلسطینی مخالف است. احزاب عربی نیز از تشکیل کشور فلسطین حمایت می‌کنند و نزدیک به دو سوم اسرائیلی‌ها ایجاد کشور فلسطینی مخالف هستند.
خشونت شهرک‌نشینان و گسترش شهرک‌ها نیز از دیگر نقاط اختلاف است. نتانیاهو انتقادهای بین‌المللی از خشونت شهرک‌نشینان را اغراق‌آمیز می‌داند. آیزنکوت وعده داده است کنترل بر امور غیرنظامی در کرانه باختری را بازگرداند، با شهرک‌نشینان خشونت‌طلب برخورد کند و تشکیلات خودگردان فلسطین را تقویت کند. او همچنین از تخریب پایگاه‌های غیرقانونی در مناطقی که اداره مدنی آن‌ها در اختیار فلسطینی‌هاست، حمایت می‌کند، اما با شهرک‌های مورد تأیید اسرائیل در سایر مناطق مخالفتی ندارد.
جنگ‌هایی که پایانشان دور به نظر می‌رسد
طرح مورد حمایت آمریکا که خلع سلاح حماس را به عقب‌نشینی اسرائیل و بازسازی غزه پیوند می‌دهد، همچنان متوقف مانده است. همه نامزدهای اصلی معتقدند باید ابتدا با حماس تعیین تکلیف شود، اما درباره چگونگی انجام آن اختلاف دارند.
نتانیاهو بازسازی غزه را تا زمان خلع سلاح کامل حماس نمی‌پذیرد و بنت نیز با هرگونه عقب‌نشینی پیش از تحقق این هدف مخالف است. آیزنکوت وعده داده است به حکومت حماس چه از طریق چارچوب پیشنهادی دونالد ترامپ و چه با استفاده از نیروی نظامی پایان دهد.
در لبنان نیز اختلاف بر سر ادامه حضور نظامی اسرائیل یا دستیابی به توافق‌های امنیتی است. نتانیاهو بارها تهدید کرده که اگر ارتش لبنان حزب‌الله را مهار نکند، اسرائیل این گروه را نابود خواهد کرد. آیزنکوت می‌خواهد نیروهای اسرائیلی تا زمان دستیابی به توافق‌های امنیتی در مواضع خود باقی بمانند.. بنت موضعی تهاجمی‌تر دارد و گفته است در صورت حمله حزب‌الله، مستقیماً به ایران حمله خواهد کرد؛ اقدامی که می‌تواند درگیری لبنان را به جنگی منطقه‌ای گسترده‌تر تبدیل کند.
آیزنکوت خواهان تدوین برنامه‌ای مشترک با واشنگتن برای جلوگیری از دستیابی ایران به توانایی ساخت سلاح هسته‌ای، از بین بردن ظرفیت‌های هسته‌ای است. طرح او احتمال حمله نظامی را در بر دارد. حزب دموکرات‌ها نیز بر همکاری بیشتر با آمریکا و شرکای منطقه‌ای برای دستیابی به توافق هسته‌ای تأکید دارد.
برخی از جمله لاپید، خواهان حفظ کمک‌های نظامی آمریکا هستند؛ در حالی که نتانیاهو وعده داده است اسرائیل طی دهه آینده وابستگی خود به این کمک‌ها را کاهش دهد.
با تمام این موارد، یک نکته روشن است: پیروزی مخالفان نتانیاهو لزوماً به معنای پایان جنگ‌ها یا تغییر بنیادین سیاست اسرائیل در قبال فلسطینی‌ها و منطقه نخواهد بود.
