مدیر کشوری برنامه کنترل سل:
۲۵ درصد مبتلایان به سل از اتباع غیرایرانی هستند/احتمالا ۱۵ میلیون مبتلا به عفونت سل داریم
مدیر کشوری برنامه کنترل سل، جذام و عفونت‌های حاد تنفسی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با اشاره به ابتلای سالانه حدود ۸۶۰۰ نفر به سل، گفت: در سال ۱۴۰۴، تعداد ۵ هزار و ۶۷۶ مورد مبتلا شناسایی شد و در واقع حدود ۶۶ درصد موارد تخمینی بیماری سل در کشور شناسایی می‌شوند.
مهشید ناصحی، مدیر کشوری برنامه کنترل سل روز چهارشنبه، 29 مهر، درباره بیماری سل و روند شناسایی مبتلایان به این بیماری در کشور گفت: بر اساس برآورد سازمان جهانی بهداشت، میزان بروز سل در ایران حدود ۱۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت در سال است.
وی یادآور شد: البته بروز گزارش‌شده با بروز واقعی بیماری تفاوت دارد؛ زیرا همه موارد ابتلا به سل شناسایی نمی‌شوند؛ بنابراین، برای برآورد تعداد واقعی مبتلایان در کشور، باید از روش‌های آماری و مدل‌های تخمین استفاده کرد.
وی ادامه داد: برآورد بار بیماری در کشورهایی که شیوع سل در آن‌ها بالاست، معمولا با سهولت بیشتری انجام می‌شود؛ اما در کشورهایی که بار بیماری سل در آن‌ها پایین است، این کار با دشواری‌هایی همراه است. سازمان جهانی بهداشت هر سال گزارشی درباره بار بیماری سل در کشورهای مختلف منتشر می‌کند که شامل برآورد تعداد مبتلایان و توضیح روش‌های محاسبه این برآوردهاست.
۲۵ درصد مبتلایان به سل از اتباع غیرایرانی هستند
ناصحی اظهار کرد: در سال ۱۴۰۰، حدود ۱۸ درصد بیماران مبتلا به سل در کشور از اتباع غیرایرانی بودند؛ طی سال‌های اخیر، این میزان به حدود ۲۵ درصد نیز رسیده است و در سال ۱۴۰۴ این میزان ۱۹.۳ درصد بوده است. در مجموع، سهم اتباع غیرایرانی از موارد شناسایی‌شده سل در ایران طی حدود ۱۰ سال گذشته افزایش قابل‌توجهی داشته و تقریبا دو برابر شده است. این روند، به‌ویژه پس از تحولات سیاسی و اجتماعی افغانستان و افزایش موج مهاجرت از این کشور به ایران، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
وی افزود: ارائه خدمات تشخیصی و درمانی به این گروه از بیماران، علاوه بر جنبه انسانی و مسئولیت نظام سلامت، برای حفاظت از سلامت عمومی کشور نیز ضروری است. اگر مبتلایان به سل شناسایی و درمان نشوند، امکان انتقال بیماری به سایر افراد، از جمله شهروندان ایرانی، وجود دارد.
چرا غربالگری سل در اتباع غیرایرانی اهمیت دارد؟
مدیر کشوری برنامه کنترل سل، جذام و عفونت‌های حاد تنفسی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اظهار کرد: در شش سال گذشته، توانستیم کمک‌های بین‌المللی محدودی برای غربالگری سل در اتباع خارجی دریافت کنیم. نتایج غربالگری‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۹، به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر از اتباع خارجی غربالگری‌شده، ۴۴ مورد مبتلا به سل داشتیم. این میزان در سال ۲۰۲۰ به ۶۱ مورد و در سال ۲۰۲۲ به ۱۳۶ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر رسید. در سال ۲۰۲۴ نیز این رقم حدود ۱۲۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر بود.
وی ادامه داد: این آمار نشان می‌دهد که شناسایی و درمان سل در جمعیت‌های مهاجر، نه‌تنها برای ایران، بلکه برای سایر کشورها نیز اهمیت دارد. ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی و ارتباطات جمعیتی خود، می‌تواند در کنترل انتقال سل در منطقه و حتی پیشگیری از انتقال بیماری به کشورهای دورتر، از جمله کشورهای اروپایی، نقش موثری داشته باشد.
شناسایی سل نیازمند جلب اعتماد افراد است
ناصحی تصریح کرد: البته اجرای برنامه‌های تشخیصی و غربالگری در این جمعیت‌ها، مستلزم جلب اعتماد افراد است. برخلاف برخی بیماری‌ها که شناسایی آن‌ها با یک آزمایش خون و یا کیت تشخیص سریع امکان‌پذیر است، تشخیص سل معمولا به بررسی علائم، نمونه‌گیری و انجام آزمایش‌های تخصصی نیاز دارد؛ بنابراین، باید شرایطی فراهم شود که افراد بدون نگرانی از پیامدهای احتمالی، برای تشخیص و درمان مراجعه و همکاری کنند.
از نشانه‌های موفقیت نظام سلامت کشور در کنترل سل در طول دهه‌های گذشته، پایین‌تر بودن میزان بروز این بیماری در ایران در مقایسه با اغلب کشورهای همسایه است.
وی ادامه داد: از نشانه‌های موفقیت نظام سلامت کشور در کنترل سل در طول دهه‌های گذشته، پایین‌تر بودن میزان بروز این بیماری در ایران در مقایسه با اغلب کشورهای همسایه است. با این حال، نباید از تهدیدهایی که می‌توانند این دستاوردها را تحت تاثیر قرار دهند، غافل شویم. شرایط اجتماعی و اقتصادی، مهاجرت، محدودیت منابع و اختلال در دسترسی به خدمات تشخیصی و درمانی می‌توانند روند کنترل بیماری را با مشکل مواجه کنند.
احتمالا ۱۵ میلیون مبتلا به عفونت سل داریم
ناصحی گفت: یکی از موضوعات مهم در کنترل سل، توجه به افرادی است که به میکروب سل آلوده شده‌اند، اما هنوز به بیماری فعال مبتلا نشده‌اند. در این افراد، سیستم ایمنی، عفونت را مهار کرده و در نتیجه فرد نه علائم بیماری را دارد و نه می‌تواند بیماری را به سایرین انتقال دهد؛ با این حال، در صورت تضعیف سیستم ایمنی در طول عمر، ممکن است عفونت نهفته، فعال شده، میکروب‌های سل تکثیر پیدا کرده و این افراد به بیماری سل مبتلا شوند.
وی افزود: برآورد می‌شود که در کشور ما حدود ۱۵ میلیون نفر به عفونت سل مبتلا باشند که مخازن بالقوه بیماری محسوب شده و بخشی از این افراد ممکن است در آینده، به‌ویژه در صورت تضعیف سیستم ایمنی، به بیماری سل مبتلا شوند.
سالمندی و ابتلا به سل
مدیر کشوری برنامه کنترل سل، جذام و عفونت‌های حاد تنفسی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اظهار کرد: با افزایش سن و در دوران سالمندی، احتمال رخداد این تضعیف سیستم ایمنی افزایش می‌یابد؛ همچنین ابتلا به برخی بیماری‌های مزمن زمینه‌ای که خود به طور مستقل برای فعال‌شدن عفونت نهفته سل عامل خطر محسوب می‌شوند، افزایش می‌یابد و متاسفانه این موضوع با توجه به وضعیت فعلی نسبت سالمندان در جمعیت کشور و سرعت روند آن به یکی از نگرانی‌های برنامه کشوری کنترل سل بدل شده است؛ به خصوص اینکه درمان و مدیریت بالینی بیماری سل در سالمندان و در حضور بیماری‌های زمینه‌ای به مراتب مشکل‌تر از سایر گروه‌های سنی است.
وی ادامه داد: برخی از عوامل خطر دیگری که می‌توانند سبب اختلال در عملکرد سیستم ایمنی و به تبع آن فعال شدن عفونت سلی شوند عبارتند از سوء تغذیه، دیابت، اعتیاد به دخانیات، الکل، مواد مخدر و محرک، نارسایی مزمن کلیه، بیماری‌های مزمن ریوی، HIV و سایر اختلالات نقص ایمنی، پیوند و مصرف داروهای سرکوبگر ایمنی.
