نتانیاهو در مسیر ائتلافی تازه؛ فاصله‌گیری از بن‌گویر و نزدیک‌شدن به آیزنکوت
طرح آمریکا برای تشکیل دولت وحدت گسترده در اسرائیل
نظرسنجی‌های پیش از انتخابات بیست‌وششمین دوره کنست اسرائیل نشان می‌دهند که هیچ‌یک از ائتلاف حاکم و مخالفان، به‌احتمال زیاد، اکثریت ۶۱ کرسی لازم را به دست نخواهند آورد. در این شرایط، نشانه‌هایی از بررسی اتحاد میان حزب لیکود و حزب یاشار دیده می‌شود؛ سناریویی که با فاصله‌گیری نتانیاهو از ایتمار بن‌گویر و حمایت احتمالی آمریکا ارتباط دارد.
فرارو– محمد هلسه، تحلیلگر ارشد مسائل خاورمیانه در المیادین
به گزارش فرارو به نقل از المیادین، نظرسنجی‌های عمده پیش از انتخابات بیست‌وششمین دوره کنست اسرائیل نشان می‌دهند که هیچ‌یک از دو طرف رقابت، یعنی ائتلاف حاکم و مخالفان، قادر نخواهند بود با اکثریتی روشن، دست‌کم ۶۱ کرسی پارلمان را به دست آورند. این وضعیت احتمال برگزاری انتخابات مجدد را افزایش می‌دهد؛ به‌ویژه اگر احزاب مخالف همچنان بر موضع خود مبنی بر خودداری از مشارکت یا ائتلاف با احزاب عربی پافشاری کنند.
این ارزیابی، تحرکاتی را در فضای سیاسی اسرائیل به جریان انداخته است که تا همین اواخر، عبور از خطوط قرمز اعلام‌شده طرف‌های رقیب تلقی می‌شد. یکی از گزینه‌هایی که اکنون در محافل داخلی و خارجی مورد توجه قرار گرفته، گزینه‌ای موسوم به دولت وحدت گسترده است.
در این چارچوب، تشکیل دولت وحدت همچنین با هدف پایان دادن به درگیری‌های خارجی و آغاز ترتیبات سیاسی با کشورهای منطقه مطرح شده است.
فاصله‌گیری نتانیاهو از بن‌گویر؛ پیام به آیزنکوت
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، نشانه‌هایی از فاصله گرفتن از ایتمار بن‌گویر، رهبر راست افراطی بروز داده است. او برخلاف انتظار، توافق مربوط به مازاد آرای انتخاباتی را با بن‌گویر امضا نکرد و در عوض حزب بتسلئیل اسموتریچ را انتخاب کرد. نتانیاهو سپس دیدارها و ترتیبات انتخاباتی‌ای انجام داد که بن‌گویر در آن‌ها حضور نداشت.
این روند پس از آن ادامه یافت که بن‌گویر بارها به‌صورت علنی خواستار تصدی وزارتخانه‌های دفاع و دادگستری شد. نتانیاهو سرانجام با لحنی تند اعلام کرد که بن‌گویر این دو وزارتخانه را در اختیار نخواهد گرفت و هر دو در دست حزب لیکود باقی خواهند ماند.
پیش از این تحولات، میکی زوهار، وزیر فرهنگ اسرائیل گفته بود که احتمال مشارکت سیاسی با گادی آیزنکوت را رد نمی‌کند. اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل نیز اعلام کرده بود که تمام تلاش خود را برای پیشبرد تشکیل دولت وحدت گسترده به کار خواهد گرفت.
بر اساس این تحولات، فاصله‌گیری نتانیاهو از بن‌گویر صرفاً اقدامی برای بازگرداندن آرای رأی‌دهندگان راست‌گرایی نیست که به سمت حزب بن‌گویر رفته‌اند؛ بلکه می‌تواند پیامی برای آیزنکوت و نشانه‌ای از باز گذاشتن مسیر ائتلاف با او پس از مشخص شدن نتایج انتخابات باشد. نتانیاهو پیش‌تر نیز از تمایل خود برای تشکیل دولت وحدت گسترده سخن گفته بود؛ اظهاراتی که خشم بن‌گویر را برانگیخت. او از نتانیاهو خواسته بود بر تشکیل یک دولت کاملاً راست‌گرا اصرار کند.
اختلاف در اردوگاه مخالفان؛ اتهام‌زنی لیبرمن به آیزنکوت
در اردوگاه مخالفان نتانیاهو نیز اختلافات بر سر مواضع انتخاباتی و رقابت برای جذب رأی‌دهندگان شدت گرفته است. آویگدور لیبرمن، رهبر حزب اسرائیل خانه ما، به گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار حمله کرده و او را به تلاش برای تشکیل دولت با نتانیاهو، اسحاق گلدکنوپف و آریه درعی متهم کرده است.
لیبرمن مدعی شده است که آیزنکوت در پی تشکیل دولتی با مشارکت نتانیاهو و احزاب یهودیان حریدی است و هم‌زمان گزینه دولت اقلیت را به‌عنوان ابزاری برای فشار بر نتانیاهو، با هدف کسب جایگاه نخست در دوره چرخشی نخست‌وزیری حفظ می‌کند.
به نوشته گزارش، لیبرمن از ناتوانی احتمالی مخالفان در تشکیل دولت اکثریت و احتمال تغییر موضع شرکای خود نگران است. او همچنین نشانه‌هایی از تلاش آمریکا برای پیشبرد تشکیل دولت وحدت گسترده مشاهده می‌کند. گزارش‌ها و مواضع مطرح‌شده از سوی کاخ سفید، دیدگاه نزدیکان آیزنکوت درباره سربازی و قانون اساسی و همچنین رفتار نتانیاهو با بن‌گویر، به این نگرانی‌ها دامن زده‌اند.
لیبرمن تأکید کرده است که تنها راه جلوگیری از چنین سناریویی، دستیابی چهار حزب اردوگاه مخالفان به اکثریتی مستحکم است تا مانع از آن شوند که آیزنکوت بار دیگر به نجات نتانیاهو کمک کند.
آمریکا و طرح دولت وحدت گسترده در اسرائیل
روزنامه عبری‌زبان اسرائیل هیوم در گزارشی، اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا درباره احتمال موضع‌گیری در انتخابات اسرائیل را در پیوند با سیاست داخلی اسرائیل و راهبرد ژئو‌استراتژیک واشنگتن ارزیابی کرده است. بر اساس این گزارش، هدف مورد نظر، اجرای طرح ترامپ برای خاورمیانه پس از تعیین تکلیف تقابل با ایران و تشکیل ائتلافی گسترده بر مبنای توافق‌نامه‌های ابراهیم است.
این روزنامه نوشته است که ترامپ حداکثر دو سال برای تکمیل میراث سیاسی خود فرصت دارد و سیاست کنونی اسرائیل یکی از موانع پیش روی او به شمار می‌رود.
به نوشته اسرائیل هیوم، دولت آمریکا و برخی بازیگران بین‌المللی دیگر در منطقه که نام آن‌ها اعلام نشده، برای تشکیل دولتی گسترده در اسرائیل تلاش می‌کنند؛ دولتی که بتواند تصمیم‌های مهم و بلندمدت را در چارچوب یک توافق سیاسی فراگیر اتخاذ کند. این روزنامه به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی نوشته است که این پیام به شخصیت‌های سیاسی برجسته اسرائیل، هم به‌صورت مستقیم و هم از طریق مجاری دیپلماتیک معمول، منتقل شده است.
در همین چارچوب، مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، با شماری از رهبران احزاب اسرائیلی ازجمله آیزنکوت دیدار کرده و به آنان گفته است که جامعه بین‌المللی به‌ویژه ایالات متحده، از تشکیل دولتی گسترده و عاری از عناصر افراطی استقبال خواهد کرد.
سناریوی تقسیم قدرت میان لیکود و یاشار
سناریوی مطرح‌شده، تشکیل دولتی با مشارکت حزب لیکود به ریاست نتانیاهو و حزب یاشار به رهبری آیزنکوت است. بر اساس این طرح، دو طرف بر سر باقی ماندن نتانیاهو در صحنه سیاسی برای دوره‌ای محدود، حداکثر دو سال، توافق می‌کنند. در این مدت، او مأموریت خواهد داشت به جنگ‌ها در جبهه‌های مختلف پایان دهد و توافق‌های سیاسی با بعضی کشورهای منطقه به‌ویژه عربستان سعودی منعقد کند؛ سپس از سیاست کناره‌گیری کند.
در صورت توافق بر سر چرخش در سمت نخست‌وزیری، آیزنکوت می‌تواند پایان دادن به نقش بن‌گویر و اسموتریچ، بازگرداندن آرامش به کرانه باختری، تشکیل کمیته تحقیق درباره حوادث هفتم اکتبر و متوقف کردن روند اصلاحات قضایی مورد مناقشه را در کارنامه خود ثبت کند. در مقابل، نتانیاهو می‌تواند مدعی شود که توانسته در قدرت باقی بماند و خط سیاسی او پیروز شده است.
سابقه تاریخی دولت وحدت؛ آیا توافقی مشابه ممکن است؟
گزارش برای بررسی امکان تحقق این سناریو به انتخابات سال ۱۹۸۴ اسرائیل اشاره می‌کند. در آن زمان، با وجود فضای شدید نفرت و تحقیر متقابل میان شیمون پرز و اسحاق شامیر و اردوگاه‌های رقیب آن‌ها، دو طرف در نهایت دولت مشترک تشکیل دادند؛ اتفاقی که پیش از آن بعید به نظر می‌رسید.
بر اساس این تحلیل، امکان توافق میان نتانیاهو و آیزنکوت نیز وجود دارد، زیرا میان این دو نفر دشمنی شخصی عمیقی گزارش نشده است. علاوه بر این، گزینه جایگزین ممکن است برای هر دو طرف نامطلوب‌تر باشد. در پایان، گزارش با اشاره به منطق منافع در سیاست تأکید می‌کند که در صورت ناممکن شدن تشکیل دولت اکثریت و افزایش احتمال انتخابات مجدد، توافق همچنان می‌تواند به‌عنوان گزینه‌ای مطرح باقی بماند.
