دیمونا در برابر کوه کلنگ؛ دو سناریو درباره حمله ایران
موضوع حمله به دیمونا به‌خصوص پس از تحولات ۱۶ ماه گذشته، دو جنگ و حمله به تأسیسات هسته‌ای، از جمله حملاتی به محوطه نیروگاه بوشهر از سوی آمریکا و اسرائیل، جدی‌تر مورد توجه قرار گرفت. ایران تاکنون به تأسیسات هسته‌ای دیمونای اسرائیل که در صحرای نقب واقع شده، حمله مستقیم نداشته است. اما در فروردین‌ماه امسال و پس از حمله اسرائیل به تأسیسات نطنز، دو شهر عراد و دیمونا را که به‌ترتیب در فاصله ۲۷ و ۱۰ کیلومتری این تأسیسات قرار دارند، هدف حمله موشکی قرار داد.
فرارو- با تکرار تهدید حمله به تأسیسات کوه کلنگ از سوی آمریکا و مقامات ایالات متحده، در بخشی از فضای سیاسی و رسانه‌ای کشور، ایده «چشم در برابر چشم» و حمله به تأسیسات هسته‌ای دیمونای اسرائیل مطرح شده است.
به گزارش فرارو، بر اساس موضع رسمی، هیچ‌گونه فعالیت هسته‌ای در کوه کلنگ وجود ندارد، با این وجود کوه کلنگ تحت عنوان سایت هسته‌ای، پس از تحولات جنگ‌های ۱۲ و ۴۰ روزه، مورد تهدید آمریکا قرار می‌گیرد.
حمله تا چندکیلومتری دیمونا
موضوع حمله به دیمونا به‌خصوص پس از تحولات ۱۶ ماه گذشته، دو جنگ و حمله به تأسیسات هسته‌ای، از جمله حملاتی به محوطه نیروگاه بوشهر از سوی آمریکا و اسرائیل، جدی‌تر مورد توجه قرار گرفت.
ایران تاکنون به تأسیسات هسته‌ای دیمونای اسرائیل که در صحرای نقب واقع شده، حمله مستقیم نداشته است. اما در فروردین‌ماه امسال و پس از حمله اسرائیل به تأسیسات نطنز، دو شهر عراد و دیمونا را که به‌ترتیب در فاصله ۲۷ و ۱۰ کیلومتری این تأسیسات قرار دارند، هدف حمله موشکی قرار داد.
تصاویر منتشرشده در رسانه‌های عبری و شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که آن حمله یکی از سنگین‌ترین حملات موشکی ایران به اسرائیل بود. در آن زمان، این تحلیل در فضای رسانه‌ای شکل گرفت که ایران هشداری درباره حمله به تأسیسات اتمی شیمون پرز (دیمونا) صادر کرده است.
روایت اسرائیلی حمله به دیمونا
مرکز تحقیقات هسته‌ای شیمون پرز، یک تأسیسات اتمی فعال و دارای رآکتور است که مواد هسته‌ای در آن وجود دارد. بر اساس آماری که حدود پنج سال قبل منتشر شد، تأسیسات دیمونا ماهانه حداقل ۸ کیلوگرم اورانیوم با غنای نظامی و ۴۰ کیلوگرم پلوتونیوم تولید می‌کند که گفته می‌شود برای تولید ۱۰ کلاهک کافی است. اطلاعات تأییدنشده می‌گوید که این تأسیسات در ۱۰ طبقه زیرزمین ساخته شده است.
نظرات درباره نتایج حمله ایران متفاوت است. نگاهی به تحلیل‌های منتشرشده در اندیشکده‌ها و رسانه‌های اسرائیلی نشان می‌دهد که یکی از روایت‌های غالب در تل‌آویو، دوگانه بودن نتایج این حمله است؛ یعنی برجستگی بیشتر نمود شکلی و کمتر بودن خطر تشعشعات.
پس از حمله ایران به شهر دیمونا، روزنامه تایمز اسرائیل در گفت‌وگویی با چند متخصص امنیتی و هسته‌ای، این روایت را ارائه کرد که به دلیل کوچک بودن رآکتور دیمونا (۱۵۰ مگاوات) و قرار داشتن رآکتور در عمق زمین، ابعاد مربوط به انتشار مواد پرتوزا پس از حمله محدود باقی خواهد ماند.
در گزارش تایمز اسرائیل تأکید شده است که به دلیل این شرایط، حمله به دیمونا شبیه فاجعه چرنوبیل یا فوکوشیمای ژاپن (۲۰۱۱) نخواهد بود؛ با توجه به این‌که در مواقع بحران، فعالیت تأسیسات هسته‌ای به‌طور معمول کاهش می‌یابد یا متوقف می‌شود.
اما در همین گزارش تأکید می‌شود که دیمونا، علی‌رغم سیاست ابهام هسته‌ای رژیم اسرائیل، به‌عنوان نماد قدرت هسته‌ای تل‌آویو شناخته می‌شود و حمله ایران به آن، خسارت‌های سیاسی زیادی به اسرائیل وارد می‌کند.
روایت غیراسرائیلی از حمله ایران به تأسیسات هسته‌ای
به‌رغم ارائه این روایت از سوی رسانه‌ها و تحلیلگران اسرائیلی، منابع غیراسرائیلی موضوع حمله به دیمونا را از جنبه‌های مختلفی با نگرانی دنبال می‌کنند.
اندیشکده مصری الحبتور گزارشی منتشر کرد که بیان کرد که در بدبینانه‌ترین سناریو، حمله به دیمونا علاوه بر آثار مستقیم و غیرمستقیم بر اسرائیل، کشورهای اردن، عربستان سعودی و مصر را نیز درگیر خواهد کرد.
در بخش مربوط به آثار این حمله بر اسرائیل در این مقاله آمده است: «منطقه‌ای با شعاع ۳۰ کیلومتر در اطراف دیمونا به‌عنوان محدوده تأثیر فوری در نظر گرفته می‌شود. در این سناریو، تخلیه اجباری حدود ۲۰۰ هزار نفر از ساکنان منطقه که در معرض خطر تشعشعات شدید قرار دارند، ضروری خواهد بود. نیروهای امدادی و جمعیت‌های ساکن در نزدیکی محل حادثه ممکن است با سندرم حاد پرتوی مواجه شوند؛ عوارضی که بسته به میزان مواجهه و فاصله از کانون حادثه، از مشکلات فوری گوارشی تا نارسایی بالقوه مرگبار اندام‌های بدن طی چند هفته متغیر است.
در سراسر منطقه نقب، فعالیت‌های کشاورزی به‌طور کامل متوقف خواهد شد، زیرا آلودگی رادیواکتیو محصولات را برای مصرف انسانی ناایمن می‌کند. برای جلوگیری از ورود محصولات آلوده به زنجیره تأمین مواد غذایی، انتقال فوری دام‌ها یا معدوم‌سازی آن‌ها ضروری خواهد بود. این فاجعه می‌تواند منطقه‌ای به وسعت تقریبی ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ کیلومتر مربع را برای سکونت غیرممکن کند و این منطقه راهبردی را برای دهه‌ها یا حتی قرن‌ها از چرخه بهره‌برداری خارج سازد. محدوده تأثیر گسترده‌تر، در فاصله ۳۰ تا ۱۵۰ کیلومتری کانون حادثه، بسته به جهت باد در ۴۸ ساعت بحرانی نخست پس از فاجعه، ممکن است بخش‌هایی از مناطق شهری بزرگ، از جمله قسمت‌هایی از اورشلیم و تل‌آویو را نیز در بر بگیرد.»
شهر پریپیات در نزدیکی نیروگاه چرنوبیل، ۴۰ سال پس از انفجار هنوز متروکه است
در ادامه این برآورد آمده است: «الگوهای باد در این بازه زمانی تعیین خواهند کرد که آیا این مراکز جمعیتی، با بیش از ۱.۵ میلیون نفر ساکن، به تخلیه فوری و گسترده نیاز دارند یا باید برای هفته‌ها یا ماه‌ها دستور ماندن در پناهگاه صادر شود. آلودگی منابع اصلی آب، از جمله بخش‌هایی از منطقه دریای مرده و سفره‌های آب زیرزمینی حیاتی که آب جنوب و مرکز اسرائیل را تأمین می‌کنند، می‌تواند بحرانی بی‌سابقه در حوزه آب ایجاد کند. در چنین شرایطی، برای میلیون‌ها نفر باید منابع جایگزین تأمین آب در نظر گرفته شود.
فروپاشی اقتصادی بخش‌های گردشگری و کشاورزی اسرائیل می‌تواند فوری و فراگیر باشد. ممنوعیت سفرهای بین‌المللی و صادرات محصولات کشاورزی ممکن است برای دهه‌ها ادامه یابد، زیرا بازارهای جهانی از پذیرش محصولات منطقه آسیب‌دیده خودداری خواهند کرد. برای دو تا سه میلیون نفر در مناطق آسیب‌دیده باید برنامه‌های پایش سلامت ایجاد شود. این برنامه‌ها به‌ویژه باید بر غربالگری سرطان تیروئید در کودکان و زنان باردار تمرکز کنند؛ زیرا ید رادیواکتیو یکی از مهم‌ترین تهدیدهای فوری برای بافت‌های در حال رشد است. این وضعیت به مراقبت‌های پزشکی و برنامه‌های درمانی مادام‌العمر نیاز خواهد داشت.»
