از کانال پیامرسانی تا میز تصمیمگیری؛ هزینه دیپلماسی، برای دغدغههای مجازی
طرح شروط عجیب برای آتشبس در یکی از پرمخاطبترین کانالهای پیام رسان داخلی، نمایی از سرایت ادبیات هیجانی فضای مجازی به فضای واقعی و رسانههاست. این امر بار دیگر مناقشه بر سر نقش اتاقهای پژواک مجازی را زنده کرده است؛ پدیدهای که مرز میان مطالبهگری با ضرورتهای راهبردی سیاست خارجی را به چالش میکشد.
فرارو- گاهی انتشار یک خبر در گروهها و کانالهای پیامرسانها، به صورت دومینووار به دیگر شبکههای اجتماعی نیز سرایت میکند، حتی این امکان وجود دارد که از صداوسیما سر دربیاورد یا این که در قالب شعاری روی دستنوشتههای تجمعهای شبانه خودنمایی کند. برای مثال موضوع پایان یا ادامه جنگ، در محور فعالیتهای یکی از پیامرسانها قرار دارد.
شروطی برای پایان جنگ
اخیراً در شبکههای اجتماعی داخلی، تصاویری از یک پست در کانال ایتایی با نام «پدر فتنه» فراگیر شده است که ۲۵ شرط توافق را برای پایان جنگ مطرح میکند. این کانال بیش از ۶۱۶ هزار عضو دارد و به عنوان یکی از بزرگترین کانالهای ایتا شناخته میشود.
نویسنده این پست، در ابتدای نوشتهاش آورده است: «اگر قرار باشد توافقی صورت پذیرید باید این خواستهها برای ایران تامین شود وگرنه در هر صورت ما متضرر شدیم و دشمن به اهداف خود رسیده است.»
بخشی از شروطی که در این پست آمده، عبارتند از:
- ترامپ و نتانیاهو به همراه زن و دختر ونوه هایشان باید به قصاص بخشی از ترورها باید با یک انفجار اعدام شوند.
- فرمانده ستاد کل ارتش و پنتاگون آمریکا و رئیس ارتش اسرائیل، فرمانده نیروهای هوایی، دریایی و پهپادی آنها باید اعدام شوند.
- وزیر جنگ، رئیس سیا، موساد، شاباک و اطلاعات داخلی آمریکا و اسرائیل باید اعدام شوند.
- تمام شخصیت های متناظر در ایران که مورد ترور قرار گرفته اند باید در آمریکا و اسرائیل ترور و اعدام شوند.
- دیه 7 برابری تمام جانباختگان ناشی از ترورها باید پرداخت شود.
- ناو آبراهام لینکلن به قصاص از ناو دنا باید با ملوانان آن باید توسط همزمان آنان در ارتش در دریا غرق شود.
- یا ایران باید حق وتو در شورای امنیت را داشته باشد یا هیچ کس نباید داشته باشد.
- غرامت کودتای 28 مرداد سال 1332، حمله عراق به ایران در سال 1359، اغتشاشات 1377، کودتای سال 1388، 1396، 1397، 1401 و 1404 باید توسط پرداخت شود.
- تمام غرامت مادی و معنوی جنگ ایران، لبنان، عراق و یمن باید پرداخت شود.
- عوامل ترور شهید سلیمانی، شهید هنیه، شهید سید حسن نصرالله، شهید رشید، شهید سلامی، شهید پاکپور، شهید موسوی، شهید باقری، شهید تنگسیری، شهید حاجی زاده، شهید شادمانی، شهید حاج رمضان، شهید خادمی، شهید خطیب را معرفی و به ایران تحویل شود.
فرماندههان چه کسانی هستند؟
نگاهی به مجموعه محتوای تولید شده در کانالها و گروهها نشان میدهد که تمام فعالان این فضا الزاماً ناشناس نیستند. چهرهها و گروههای شناختهشده نیز از این بستر برای فعالیتهای خود استفاده میکنند.
فعالیتها در ایتا به خصوص از سال ۱۴۰۱ به طور چشمگیری افزایش پیدا کرد و به مرور زمان میان جریانهای اصولگرا فراگیر شد.
تجمع مطالبه وعده صادق ۳ - آذر ۱۴۰۳
تقریبا از اردیبهشتماه ۱۴۰۳ و چند روز بعد از وعده صادق ۱ بود که رسانهها به فعالیتهای سیاسی و اجتماعی ایتا از موضوع حجاب تا مطالبه تشدید برخورد با اسرائیل توجه نشان دادند.
این جلب توجه نیز صرفاً محدود به روزنامههای اصلاحطلب نبود. در آن زمان میان اصولگرایان نیز بر سر مواجه با موضوع حجاب اختلافهایی به وجود آمده بود که از توئیت مهدی فضائلی، در مورد شیوه برخورد با بیحجابی شروع شد.
چندماه بعد در پاییز و زمستان ۱۴۰۳ توجه اصولگرایان نیز به این موضوع بیش از قبل جمع شد؛ زمانی که دولت تغییر کرده، ترور هنیه، سیدحسن نصرالله، عملیات انفجار پیجرها رخ داده، وعده صادق ۲ انجام شده و اسرائیل در آبانماه به اهدافی نظامی در ایران حمله کرده بود. آن زمان مطالبه این جریان، انجام فوری عملیات وعده صادق ۳ بود.
در دیماه ۱۴۰۳، روزنامه فرهیختگان با یادداشتی، یک قدم از نقدهای مرسوم فراتر رفت و نوشت: «گزارش چند هفته پیش یکی از دستگاههای امنیتی درباره ایتا این بوده که موساد با استفاده از برخی اکانتهای ایتا در گروههای بزرگ این پیامرسان حضور دارد تا به بهانه پیگیری آرمانها و خواستههای انقلابی همین هدف را پی بگیرد. انصافاً کار معقولی از طرف دشمن هم است که بخواهد این بخش از جامعه را از نظام جدا کند. البته به نظر نگارنده بخش اصلی این اتفاقات توسط افرادی رخ میدهد که اتفاقاً معتقدند کاری انقلابی انجام میدهند و موساد تنها میتواند روی آتش بزرگی که آنها گداختهاند، چند قطره بنزین بریزد.»
از کانالها تا میز تصمیمگیری
تجربه منازعات منطقهای و تحولات سیاست خارجی نشان میدهد آنچه در «اتاقهای پژواک» شبکههای اجتماعی تولید و دستبهدست میشود، تابع منطق متفاوتی از اتاقهای تصمیمگیری ملی است.
زیستبوم پیامرسانها به واسطه ماهیت خود، تمایل به بازتولید مطالبات حداکثری، لحن رادیکال و سادهسازی روندهای پیچیده امنیتی دارد، با این حال مدیریت بحرانهای بینالمللی نیازمند عقلانیت، توازن قوا و محاسبه دقیق هزینه-فایده است.
از منظر تحلیلگران سیاسی، بزرگترین آزمون حاکمیت در چنین برهههایی، دقیقاً در همین نقطه تعریف میشود؛ اینکه چگونه میان ابراز احساسات و دغدغهها، با ضرورتهای استراتژیک و مصلحتهای کلان کشور توازن برقرار کند، بدون آنکه موجسازیهای پرحرارت مجازی، دست دستگاه سیاست خارجی را در اتخاذ تدابیر واقعبینانه ببندد یا برای روند کلی اداره کشور هزینه غیرضروری بسازد.
