داستانی از دربار قاجار نقطه عطف شروع کار سینمای ایران شد
سینمای ایران کارش را نه با یک فیلم داستانی، بلکه با ثبت تصاویر دربار مظفرالدینشاه آغاز کرد؛ مسیری که از نخستین سالنهای نمایش و «آبی و رابی» گذشت، با «دختر لر» وارد عصر سینمای ناطق شد و بعدها با موج نو، انقلاب، جنگ و سینمای مستقل، چهرهای کاملاً متفاوت پیدا کرد.
فرارو- سینمای ایران از جایی آغاز شد که هنوز خبری از صنعت فیلمسازی نبود؛ دربار مظفرالدینشاه و تصاویری که با دوربین عکاسباشی ثبت میشد. همین فناوری وارداتی بعدها از فضای دربار فاصله گرفت، به سالنهای عمومی رسید و به یکی از مهمترین بخشهای فرهنگ ایران تبدیل شد.
به گزارش فرارو، ورود سینما به ایران تقریباً همزمان با گسترش جهانی این فناوری بود. در دوره مظفرالدینشاه، میرزا ابراهیمخان عکاسباشی از نخستین افرادی بود که از زندگی دربار فیلمبرداری کرد. با شکلگیری سالنهای نمایش در تهران، تماشای فیلم بهتدریج از یک تجربه محدود به سرگرمی عمومی تبدیل شد.
از «آبی و رابی» تا سینمای ناطق
در سال ۱۳۰۹، آوانس اوگانیانس «آبی و رابی» را ساخت؛ فیلمی صامت و کمدی که از نخستین فیلمهای بلند داستانی ایران بود. چند سال بعد، «دختر لر» ساخته عبدالحسین سپنتا و اردشیر ایرانی در سال ۱۳۱۲ بهعنوان نخستین فیلم ناطق فارسی ساخته شد.
پس از جنگ جهانی دوم، تولید فیلم افزایش یافت و سینمای تجاری و فیلمفارسی گسترش پیدا کرد؛ جریانهایی که بر داستانهای عاشقانه، موسیقی، قهرمانمحوری و سرگرمی تکیه داشتند.
موج نو و تغییر زبان سینما
در دهههای ۴۰ و ۵۰، سینمای ایران وارد مرحله تازهای شد. فیلمهایی مانند «گاو» داریوش مهرجویی و «قیصر» مسعود کیمیایی از آثار شاخص موج نو بودند و موضوعات اجتماعی، زندگی روزمره و شخصیتهای متفاوت را جدیتر وارد سینما کردند.
انقلاب ۱۳۵۷ و سپس جنگ ایران و عراق نیز مسیر تولید و نمایش فیلم را تغییر داد. در دهههای بعد، سینمای کودک، اجتماعی و مستقل گسترش یافت.
در عرصه جهانی نیز «طعم گیلاس» عباس کیارستمی نخل طلای کن را دریافت کرد و «جدایی نادر از سیمین» اصغر فرهادی به نخستین فیلم ایرانی برنده اسکار تبدیل شد.
سینمای ایران در نهایت از یک فناوری تازه در دربار قاجار به مجموعهای متنوع از سینمای تجاری، اجتماعی، هنری و مستقل رسید؛ مسیری که هر دوره آن با تحولات جامعه ایران گره خورده است.
