سنتکام زیر فشار؛ بحران منابع در راهبرد خاورمیانه آمریکا
آیا خاورمیانه همچنان اولویت آمریکا است؟
خروج تدریجی نیروهای آمریکا از عراق، همزمان با افزایش فشار بر سنتکام، چالش تداوم حضور نظامی واشنگتن در خاورمیانه را برجسته کرده است. محدودیت منابع، فرسایش ذخایر تسلیحاتی، هزینههای جنگ و تعهدات آمریکا در اروپا و شرق آسیا، واشنگتن را با دشواری تخصیص منابع و تعیین اولویتهای راهبردی مواجه کرده است.
فرارو- ابراهیم نوار، تحلیلگر ارشد مسائل خاورمیانه در روزنامه القدس العربی
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه القدس العربی، با نزدیک شدن به پایان روند خروج نیروهای آمریکایی از عراق، تداوم حضور نظامی گسترده واشنگتن در خاورمیانه با چالشهای بیشتری مواجه شده است. مسئله صرفاً به هزینههای مالی یا تلفات نیروهای آمریکایی محدود نمیشود؛ بلکه به شکافی ساختاری میان مأموریتهایی که بر عهده سنتکام گذاشته شده و منابعی که برای اجرای این مأموریتها در اختیار آن قرار میگیرد، مربوط است.
واشنگتن از یک سو تلاش میکند شبکه استقرار نظامی خود را در مناطق مختلف جهان حفظ کند و از سوی دیگر با محدودیت منابع مالی و نظامی مواجه است. در همین چارچوب، دولت آمریکا از کشورهای منطقه نیز انتظار دارد بخشی از هزینههای حضور نیروهای آمریکایی را از طریق خرید تسلیحات، سرمایهگذاری در اقتصاد آمریکا و مشارکت در هزینههای رزمایشهای مشترک تأمین کنند. در مقابل، برخی کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی به این جمعبندی رسیدهاند که تضمینهای امنیتی واشنگتن دیگر به اندازه گذشته قابل اتکا نیست.
شکاف قدیمی میان مأموریت و توانایی
این مشکل جدید نیست. در ارزیابیهای نظامی آمریکا طی سالهای گذشته، فرمانده سنتکام هشدار داده بود که منابع موجود برای مقابله با تهدیدهای منطقهای کافی نیست. ژنرال مایکل کوریلا در شهادت خود در کنگره اعلام کرده بود منابع اختصاصیافته به سنتکام، این فرماندهی را در سطح بالایی از ریسک برای مقابله با تهدید ایران قرار داده است. او همزمان تأکید کرده بود که سنتکام باید علاوه بر ایران، با گروههای مسلح، رقابت راهبردی با چین و روسیه و مجموعهای از مأموریتهای منطقهای نیز مقابله کند.
در چنین شرایطی، مأموریتهای اصلی سنتکام شامل بازدارندگی در برابر برنامه هستهای ایران، مقابله با فعالیتهای منطقهای تهران، تضمین آزادی کشتیرانی و همکاری امنیتی با اسرائیل بوده است. کوریلا در جلسات کنگره همچنین بر ضرورت برخورداری سنتکام از منابع کافی و پایدار برای اجرای این مأموریتها تأکید کرده بود.
تنگه هرمز و دریای سرخ؛ آزمون توان دفاعی آمریکا
تحولات اخیر در تنگه هرمز، دریای عمان و دریای سرخ، فشار بر این ساختار را افزایش داده است. حملات موشکی و پهپادی ایران و فعالیت حوثیها در دریای سرخ، توان آمریکا برای دفاع همزمان از نیروها، پایگاهها، خطوط تدارکاتی و کشتیهای خود را با چالش مواجه کرده است.
در چنین وضعیتی، مشکل فقط تعداد هواپیماها یا سامانههای تسلیحاتی نیست؛ مسئله مهمتر، فرسایش ذخایر موشکهای رهگیر و تسلیحات دقیق است. اگر یک فرماندهی برای دفاع از نیروهای خود مجبور باشد بخش قابل توجهی از ذخایر راهبردی خود را مصرف کند، ظرفیت آن برای انجام عملیات تهاجمی یا پاسخ به بحرانهای همزمان کاهش خواهد یافت.
رقابت سنتکام با اروپا و شرق آسیا
در نتیجه، واشنگتن با یک مسئله دشوار در تخصیص منابع روبهرو شده است. تقویت سنتکام ممکن است به معنای کاهش بخشی از منابع اختصاصیافته به اروپا یا منطقه هندـاقیانوسیه باشد؛ در حالی که رقابت با روسیه و چین نیز همچنان در مرکز برنامهریزی دفاعی آمریکا قرار دارد. این مسئله، بهویژه برای راهبرد آمریکا در شرق آسیا و موضوع تایوان، اهمیت دارد. هرگونه کاهش حضور نظامی آمریکا در غرب اقیانوس آرام میتواند بر محاسبات واشنگتن درباره توانایی آن برای حفظ تعهدات امنیتی خود در این منطقه تأثیر بگذارد.
محدودیت مالی؛ حلقه تکمیلکننده بحران
فشار بر سنتکام در نهایت با محدودیتهای بودجهای آمریکا پیوند میخورد. افزایش هزینههای جنگ، نیاز به جایگزینی مهمات مصرفشده و ضرورت سرمایهگذاری در سامانههای دفاع موشکی، منابع بیشتری را طلب میکند؛ در حالی که دولت و کنگره آمریکا همزمان با محدودیتهای مالی و مناقشه بر سر سقف بدهی و اولویتهای بودجهای مواجهاند.
از این منظر، مسئله اصلی برای حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه فقط این نیست که واشنگتن چقدر نیرو در منطقه دارد؛ بلکه این است که آیا میتواند همزمان برای خاورمیانه، اروپا و شرق آسیا منابع کافی فراهم کند یا ناچار خواهد شد میان این سه جبهه دست به انتخاب بزند.
در چنین شرایطی، تداوم حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه بیش از گذشته به مسئلهای مرتبط با ظرفیت واقعی، منابع مالی و اولویتبندی راهبردی واشنگتن تبدیل شده است؛ مسئلهای که میتواند در سالهای آینده بر شکل حضور آمریکا در منطقه و میزان اتکای کشورهای خلیج فارس به چتر امنیتی واشنگتن اثر بگذارد.
